Ази-Европын дээд түвшний 11 дүгээр уулзалтыг 2016 онд Монгол Улс анх удаа зохион байгуулсан билээ. Энэ хурлыг зохион байгуулсан үйл ажиллагаа, түүний гүйцэтгэл, үр дүнд хийсэн аудитын тайланг Үндэсний аудитын газраас өнөөдөр танилцууллаа. Энэхүү шалгалтын дүгнэлтийг Монгол Улсын Ерөнхий аудиторын орлогч С.Оюунбилэг танилцуулсан юм. Тэрээр”АСЕМ”-ыг зохион байгуулсан үйл ажиллагаа, түүний гүйцэтгэлтэй холбоотой улс, нийслэлийн төсвийн хөрөнгө болон бусад эх үүсвэрийн хөрөнгийн зарцуулалтыг төрийн 46 байгууллага, 28 хуулийн этгээд хамрагдсан.
Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөлийн 2014 оны 63/37 дугаар зөвлөмжөөр Ази, Европын дээд түвшний 11 дүгээр уулзалтыг Улаанбаатар хотод зохион байгуулахаар тогтсон байдаг. Мөн Ерөнхийлөгчийн 2014 оны 163 дугаар зарлигаар Ази, Европын дээд түвшний 11 дүгээр уулзалтыг зохион байгуулах ажлыг удирдан зохион байгуулах, чиг үүрэгтэй Үндэсний зөвлөл байгуулагдсан билээ. Харин Ерөнхий сайдын 2015 оны 17 дугаар захирамжаар Үндэсний зөвлөлийг зургаан ажлын хэсэгтэй байгуулжээ.
УИХ-аас “АСЕМ”-ын үйлчилгээнд ашиглах зориулалтаар импортоор оруулж байгаа суудлын автомашин, микроавтобус, тусгай зориулалтын автомашин, техник хэрэгслийг Гаалийн, Нэмэгдсэн өртгийн, Онцгой албан татвараас чөлөөлөх тухай хуулийг 2016 оны хоёрдугаар сарын 05-нд баталж гаргасан байна.
Дээрх хуулиуд батлагдсантай холбогдуулан Засгийн газраас импортоор оруулж ирэх автомашин техник хэрэгслийн жагсаалтыг 2016 оны 6 тогтоолоор баталсны дагуу зургаан тэрбум төгрөгийн албан татвар /НӨАТ, ОАТ, Гаалийн/-ыг чөлөөлжээ.
“АСЕМ”-ын үйл ажиллагаанд нийт 395.7 тэрбум төгрөг зарцуулсан бөгөөд үүний 23.0 хувь буюу 90.9 тэрбум төгрөг нь улс, нийслэлийн төсвийн хөрөнгөөс, 11.6 хувь буюу 46.1 тэрбум төгрөг нь төрийн өмчит аж ахуйн нэгжийн өөрийн хөрөнгө, хандив тусламжийн хөрөнгөөс, 65.4 хувь буюу 258.7 тэрбум төгрөг нь гадаад, дотоодын банкны зээлээс зарцуулагдсан байна.
“АСЕМ”-ын бэлтгэл, үйл ажиллагаанд улсын төсвөөс зарцуулагдах зардлын төсвийг УИХ-аас батлан гаргасны дагуу ГХЯ 23.3 тэрбум төгрөгийн зарцуулалтыг тайлагнажээ. Харин бусад эх үүсвэрээс санхүүжигдсэн орлого, түүний зарцуулалтыг төлөвлөн, гүйцэтгэлийг нэгтгэн гаргаагүй дутагдал илэрсэн.
Ерөнхийлөгчийн 2014 оны 163 дугаар зарлиг болон ҮАБЗ-ийн зөвлөмжийн 3.3-т заасны дагуу Үндэсний зөвлөлийн ажлын төлөвлөгөөний хэрэгжилтийг Ерөнхийлөгчид танилцуулж ажиллахыг даалгасан боловч мөн хэрэгжээгүй аж.
Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөлийн 2014 оны 63/37 дугаар зөвлөмжийн 3.5.7 дахь хэсгээр өгсөн зөвлөмжийг үндэслэл болгон ЗГ болон бусад төрийн байгууллагаас эрх зүйн шийдвэр гаргаж хэрэгжүүлэхдээ ТБОНӨХБАҮХАТХ-ийн 3 дугаар зүйлийн 3.4, 34 дүгээр зүйлийн 34.1.5 дахь заалтын дагуу “АСЕМ”-ын үйл ажиллагааг зохион байгуулахад хамааралтай гэж үзсэн бүх төсөл, арга хэмжээний гүйцэтгэгчийг сонгохдоо шууд гэрээ байгуулсан нь ТБОНӨХБАҮХАТХ-ийг зөрчих нөхцөл бүрдүүлсэн байна.
“АСЕМ”-ын үйл ажиллагаанд нийт 114.8 тэрбум төгрөгийг зарцуулсан байна
Нэг. “АСЕМ”-ын үйл ажиллагаанд улсын төсвөөс 58.3 тэрбум, нийслэлийн төсвөөс 32.6 тэрбум, нийт 90.9 тэрбум төгрөг, төрийн өмчит аж ахуйн нэгжийн өөрийн хөрөнгөөс 23.9 тэрбум, нийт 114.8 тэрбум төгрөгийг зарцуулсан байна. “АСЕМ”-ын үйл ажиллагааг бэлтгэн зохион байгуулсан иргэн, хуулийн этгээдтэй хийсэн гэрээний захиалагч, гүйцэтгэгч 2 тал нь хийсэн ажлаа дүгнээгүй, гэрээгээр хүлээсэн ажлын үйл ажиллагааны тайлан, санхүүгийн тайлангаа гаргаж хянуулахаар заалт орсон боловч хэрэгжүүлээгүй байна.
Иргэн, хуулийн этгээдтэй хийх гэрээний үлгэрчилсэн иж бүрэн загварыг гэрээгээр гүйцэтгэх ажлын төрлөөр гаргаагүй, түүнд захиалагч, гүйцэтгэгчийн эрх үүрэг хариуцлага, хяналтыг орхигдуулсан, иргэн, хуулийн этгээдтэй ажил үйлчилгээ үзүүлэх, хөрөнгө түрээслэх гэрээнүүд хангалтгүй болсон зэргээс гэрээгээр хяналт тавих боломжгүй болгосон байна. Мөн “ажлын шаардлага”-аас гэсэн үндэслэлээр гэрээг тухайн үед байгуулалгүй нөхөн гаргасан зөрчлүүд илэрсэн” гэв.
Хуулийн этгээдүүд хөрөнгө, материал бэлтгэсэн боловч гэрээнд заагаагүйгээс захиалагчид хүлээлгэн өгөөгүй байна. AСЕМ”-ыг зохион байгуулах зориулалтаар батлагдсан төсвийн хөрөнгийн зарцуулалтад тавих хяналтыг орхигдуулснаас хөрөнгийг хяналтгүй зарцуулж, хууль, дүрэм журмыг мөрдөж ажиллаагүй байна.
Энэхүү хөрөнгийн зарцуулалттай холбоотой аудитаар илэрсэн зарим асуудлыг дурьдвал:
2016 онд “АСЕМ”-ын хурал, уулзалтуудыг зохион байгуулах болон БАА-ны урсгал зардалд 19.3 тэрбум, 8 салбар дагалдах уулзалтуудыг зохион байгуулахад 100 иргэн, хуулийн этгээдтэй хамтран ажиллаж 1.3 тэрбум, дээд түвшний уулзалтад 2.6 тэрбум төгрөг зарцуулсан байна.
“АСЕМ”-ын дээд түвшний уулзалт болон дагалдах 8 уулзалт, арга хэмжээний бэлэг дурсгалын зардлыг арга хэмжээ тус бүрээр нь тооцон төсөвлөсөн боловч, төсвийг хэтрүүлэн 981.4 сая төгрөгийг зарцуулсан байна. Тухайлбал, дээд хэмжээний уулзалтад оролцсон төлөөлөгчид 55 ш эмээл, хазаар бэлэглэсэн ба нэг хүнд 6.7 сая төгрөгийн бэлэг дурсгалын зүйл гардуулжээ.
Эрчим хүчний салбарт “АСЕМ”-тай холбоотойгоор нийт 5,238.4 сая төгрөгийн хөрөнгө оруулалтын арга хэмжээг “шууд” гэрээгээр гүйцэтгэсэн байна
“АСЕМ”-ын бэлтгэл, үйл ажиллагааны хүрээнд 2015-2016 онд “гадаадад болон дотоодын сургалтуудыг зохион байгуулахад 722.4 сая төгрөгийг зарцуулсан боловч тайлан гаргаагүй, зарцуулалт нь анхан шатны баримтаар бүрэн нотлогдохгүй байна.
Эрчим хүчний салбарт “АСЕМ”-тай холбоотойгоор нийт 5,238.4 сая төгрөгийн хөрөнгө оруулалтын арга хэмжээг “шууд” гэрээгээр гүйцэтгэсэн байна. Иргэний нисэхийн ерөнхий газар улсын төсвөөс 7.5 тэрбум, өөрийн хөрөнгөөс 19.6 тэрбум, нийт 27.1 тэрбум төгрөгийг “АСЕМ”-тай холбоотой төсөл, арга хэмжээнд зарцуулахаар гэрээ байгуулахдаа тендерийн /ТБОНӨХБАҮХАТХ/-ийг зөрчсөн байна.
“АСЕМ Bилла” цогцолборын орчинд 2 га талбайд БОНХАЖЯ /хуучин нэрээр/ 150.0 сая төгрөгийн 5830 ш мод, бутыг суулгасан гэсэн боловч мод, бутны эзэмшигч тодорхойгүй, бүртгэлд тусгаагүй, бүртгэлд тусгах арга хэмжээ аваагүй байна. Улмаар 79.2 тэрбум төгрөгийн зарцуулалттай холбоотой 17 албан тушаалтанд хариуцлага тооцуулах, 290.9 тэрбум төгрөгийн зарцуулалттай холбоотой асуудлыг хуулийн байгууллагад шилжүүлэн шалгуулахаар шийдвэрлэж, Засгийн газар, Сангийн сайд, Гадаад харилцааны сайд, Нийслэлийн Засаг дарга, Хөгжлийн банкинд нийт 12 зөвлөмж өгсөн байна.
