УИХ-ын гишүүн Ж.Батзандан өнөөдөр Захиргааны хэргийн ерөнхий хуулийн нэмэлт өөрчлөлт, Арилжааны банкуудыг дахин санхүүжүүлэх тухай хуулийн төсөл, С.Зориг агсны гэргий Б.Булганаас Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөл болон УИХ-ын гишүүдэд ирсэн захидлын асуудлаар сэтгүүлчдэд мэдээлэл хийлээ.Тэрээр захиргааны ерөнхий хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийн асуудлаар, “Өнгөрсөн долоо хоногт Захиргааны ерөнхий хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг Засгийн газраас өргөн бариад байна. Захиргааны ерөнхий хуулиас Захиргааны шүүхийн хяналтаас Засгийн газар түүний харъяа байгууллагууд орон нутгийн байгууллагуудыг Захиргааны шүүхийн хяналтаас гаргах хуулийн төслийг өргөн барьсан. Энэ нь ардчиллаас ухарсан алхам болсноос гадна хүнийг эрхийг уландаа гишгэсэн хуулийн төсөл болсон. Засгийн газар Засгийн газрын байгууллагуудын дураараа авирлах боломжийг олгох байна гэж бид харж байгаа.
Монгол Улсад дарангуйлал тогтоно
Өнгөрсөн долоо хоногийн турш миний бие Монголын урдаа барих хуульчидтай, Захиргааны эрхзүй болон Үндсэн хуулийн эрхзүйгээр мэргэшсэн хуульчидтай уулзаж тус хуулийн төслөөр санал солилцсон. Хэрвээ Захиргааны Ерөнхий хуульд өөрчлөлт оруулж Захиргааны хэрэг хянан шийдвэрлэх үйл ажиллагааг байхгүй болгох гэж Захиргааны шүүхийг ажилгүй болгох гэж байгаа бол Засгийн газар болон түүний харьяа байгууллагуудыг хууль дээдлэх зарчмаас гадуур дураараа авирлах гэж байгаа бол хүний эрхийн эсрэг ухралт болно. Тус хуулийн төслийг оруулж ирсэн Засгийн газрын нөхдүүд ялангуяа хуульзүйн сайд, ЗГХЭГ-ын даргад хандан хэлэхэд 1992 оны Үндсэн хуулиар төрөлжсөн шүүх байгуулж болно гэсэн заалтыг анх удаа оруулж ирсэн.
Төрөлжсөн шүүхийг байгуулах хүрээнд 2004 онд Захиргааны хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг баталж Захиргааны шүүхийг анх удаа Монгол Улс байгуулсан түүхтэй. Ингэснээр Захиргааны байгууллагуудыг Захиргааны болон Засгийн газрын байгууллагуудын хууль бус шийдвэрүүдийг хүчингүй болгох, хүний эрхийг зөрчсөн шийдвэрүүдийг түдгэлзүүлэх, хүчингүй болгох эрхийг Захиргааны хэргийн шүүхэд олгосон. 2004 оноос хойш Захиргааны шүүх сайн ажиллаж байгаа гэж би дүгнэнэ. Засгийн газрын дураараа авирлалтыг таслан зогсоож чадаж байгаа гэж харж байна. Алдаа оноо байхыг үгүйхгүй.
Гэхдээ тэр алдаа оноог нь засах гэж байгаа гээд Захиргааны шүүхийг буулгах, тус шүүхийг хүчгүйдүүлэх гэсэн Засгийн газрын дураараа авирлалтыг дэмжсэн ийм хуулийн төслийг яавч оруулж ирж болохгүй. Хэрэв энэ хуулийн төсөл энэ чигээрээ батлагдвал Монгол Улсад дарангуйлал тогтоно. Засгийн газар болон түүний харъяа бүх байгууллагын шийдвэрүүд хяналтаас гарна. Үүнийг Монголын ард түмэн хүлээн зөвшөөрч болохгүй” гэж тодотголоо.
Харин арилжааны банкуудыг дахин санхүүжүүлэх тухай хуулийн төслийн талаар “Хоёрдугаарт банкуудыг дахин хөрөнгөжүүлэх асуудал хаврын чуулганаар хэлэлцлэгдээд явж байна. 500 гаруй тэрбум төгрөгийг нөхцөл байдал нь хүндэрсэн хэдэн банкинд хувааж өгөх асуудал яригдаж байгаа. Энэ нь татвар төлөгчдийн мөнгийг үрэн таран хийх гэсэн оролдлого гэж би харж байгаа” гэж тодотгосон юм.
Х.Амгаланбаатар гэх хүний мэдүүлгээр хоёр хүн шоронд хоригдож байна
Мөн тэрээр С.Зориг агсны гэргий Б.Булганаас үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөл болон УИХ-ын гишүүдэд ирсэн захидлын асуудлаар “С.Зориг агсны гэргий Б.Булган Үндэсний аюулгүй байдлын гишүүд болон Хууль зүйн дэд сайд, Хүний эрхийн дэд хорооны гишүүдэд захидал хүргүүлсэн. Энэ захидал нууц захидал биш ээ. Удахгүй хэвлэл мэдээллээр дамжуулан олон нийтэд ил болгоно. Уг захидал Б.Булган буюу С.Зориг агсны амь насыг хөнөөсөн хэргийн цорын ганц амьд гэрч нь одоо ял аваад буй гурван хүнийг танихгүй гэж бичсэн байсан. Хэзээ ч энэ гурван хүнийг харж байгаагүй гэж захидалдаа бичсэн байна.
Өөрөөр хэлбэл, амьд гэрчийн мэдүүлэггүйгээр гурван хүнд ял өгчээ. Х.Амгаланбаатар гэх этгээд би 16 настайдаа С.Зориг агсны амь насыг хөнөөсөн юм аа гэж мэдүүлж байжээ. Гэтэл зөвхөн Х.Амгаланбаатар гэх хүний мэдүүлгээр хоёр хүн шоронд хоригдож байна. Энэ талаар ярьсан УИХ-ын гишүүдийг айлган сүрдүүлэх дарамтлах ойлголтыг хууль хяналтын байгууллагаас удаа дараа хийж байна. Энэ бол хүний эрхийн ноцтой зөрчил мөн” гэсэн мэдээллийг сэтгүүлчдэд өглөө.
Захидалд ноцтой олон асуудал бий. Хууль хяналтын байгууллагад захидлыг хүргүүлсэн
Мэдээлэл хийснийхээ дараа сэтгүүлчдийн асуултад дараах хариултыг өгсөн юм.
-Захиргааны ерөнхий хуульд Засгийн газрын эрх мэдлийг нэмэгдүүлсэн гэж та хэллээ. Тэр заалтыг танилцуулна уу?
-Захиргааны ерөнхий хуульд хоёр өөрчлөлт орж байгаа. Тухайлбал, уг хуулийн 3.1.1 Монгол улсын Засгийн газрын шийдвэр түүнийг хэрэгжүүлсэн төрийн захиргааны төв болон төрийн захиргааны бусад байгууллага нийтийн захиргааны шийдвэр үйл ажиллагааг захиргааны шүүхийн хяналтаас гаргах гэсэн найруулга орж байна.
Мөн 5.5.1 заалтыг төрийн захиргааны төв болон төрийн захиргааны бусад байгууллага нутгийн захиргааны бусад байгууллагыг захиргааны хэргийн шүүхээс гаргахаар оруулж ирж байна. Монгол улсын Засгийн газрын тухай хуулийг дагалдан өргөн баригдсан хуулийн 2 дугаар зүйлд мөн тодорхой өөрчлөлт орж байна.
Энэ хуульд өөрчлөлт орсноор Засгийн газар түүний харъяа агентлагууд нутгийн захиргааны байгууллагууд бүгд захиргааны шүүхийн хяналтаас гаргахаар оруулж ирж байна. 1992 оны Үндсэн хуулийн хамгийн том ололт нь захиргааг хяналтад оруулсан үйлдэл байв. Засгийн газар болон захиргааны дураараа авиралтыг хуулиар хязгаарлаж шүүхээр хянуулж өгсөн явдал юм.
-Б.Булганы захидал яг хэдийд Үндэсний аюулгүй байдлын гишүүд болон бусад гишүүдэд ирсэн бэ?
-Б.Булганы захидал долоо хоногийн дээрх хүмүүст ирсэн. Захидалд ноцтой олон асуудал бий. Хууль хяналтын байгууллагад захидлыг хүргүүлсэн.
-Арилжааны банкуудыг дахин санхүүжүүлэх хуулийн төслөөр яг ямар банкийг санхүүжүүлэх гээд байгаа юм бол. Аль банкийг хэдэн төгрөгөөр санхүүжүүлэхээр яригдаж байгаа юм бол?
-Энэ асуудлыг нууцаар оруулж ирсэн. Тиймээс энэ талаар ярих боломжгүй. Ямартай ч 500 гаруй тэрбум төгрөгөөр дахин хөрөнгөжүүлэх, хөрөнгөжүүлэхдээ бэлэн мөнгө эсвэл хувьца хэлбэрээр хөрөнгөжүүлэх хоёр асуудлыг ярьж байгаа. Эрх баригч энэ хуулийг аль улсад байдаг сайн хууль хэмээн тайлбарлаж байна. Гэтэл тийм биш. 30 хувийн хүүтэй банкууд хэзээ ч дампуурдаггүй юм.
