Хятадад борлуулж байгаа Германы автомашины үнийг нэмлээ. Хятадын хэрэглэгчид дуугарч амжаагүй байхад Америкийн ажилчид эмзэглэж эхэлжээ. Трампын засгийн газрын өдөөсөн худалдааны дайн ийм байдлыг бий болголоо хэмээн хятадын талаас дүгнэж байгаа юм. Ингээд германы автомашин нь Трампын гаалийн татвар нэмэгдүүлсэн бодлогын анхны золиос болж, үнэндээ америкийн автомашины үйлдвэрт ажиллаж байгаа ажилчид золиос боллоо гэсэн үг юм.
Германы BMW автомашины Америк дахь үйлдвэрийн Хятадад экспортолдог хоёр загварын жийпийн үнийг өнгөрсөн долдугаар сарын 30-нд 4 хувь, 7 хувиар тус тус өсгөсөн байна. Учир нь өөрийн өртөг нь нэмэгдсэн аж. Трампын засгийн газар олон оронд гаалийн татвар нэмэгдүүлэх тухай зарласны дараа Америкад үйлдвэрлэх BMW автомашины олон улсаас худалдан авах сэлбэг хэрэгслийн үнэ ч өссөн байна. Үүний дагуу, Амрикад хариу арга хэмжээ авахын тулд Хятад улс долдугаар сарын 6-наас Америкаас импортлох автомашинд 15 хувийн гаалийн татвар хэрэгжүүлж байснаа 25 хувийн татвар нэмж, нийт 40 хувийн татвар хураах болсон байна. Энэ нь Америкад үйлдвэрлэж байгаа төрөл бүрийн брэндийн автомашины хятадын зах зээлд эзлэх хувь үнийн нөхцөлөөс болж хасагдах болсныг харуулж байна.
Цагаан ордон худалдааны гол түншээсээ ган болон хөнгөн цагааны гаалийн татвар нэмэн хураах болсноос дэлхийн аж үйлдвэрийн хамгийн бат бөх гинжин хэлхээс болох автомашин болон электрон бүтээгдэхүүн эн тэргүүнд золиос болох болно гэж шинжээчид үзэж байсан юм. Учир нь дэлхийн том том автомашины үйлдвэрүүд бүгд үндэстэн дамнасан бөгөөд дэлхийн олон газар үйлдвэрээ байгуулсан байдаг. Америкийн Automotive сонины энэ оны зургадугаар сард нийтэлсэн хамгийн сүүлийн үеийн бүртгэлээр, 2018 оны дэлхийн топ 100 автомашины сэлбэг хэрэгслийн компанид Герман, Япон, Канад, Испани, БНСУ, Мексик, Хятад зэрэг 17 улс орон багтжээ. Автомашин бүрийн 10 гаруй мянган сэлбэг хэрэгслийг угсран үйлдвэрлэдэг тул олон орны нийлүүлэгчийн нягт хамтын ажиллагаатай салшгүй холбоотой юм.
Энэ удаагийн худалдааны дайн автомашины аж үйлдвэрийн гинжин хэлхээсийн ямар нэг гогцоонд нөлөөлөхөд хүрвэл бүх аж үйлдвэрийн хэлхээст нөлөөлнө гэсэн үг. АНУ бусад оронд үйлдвэрлэсэн ган, хөнгөн цагааны бүтээгдэхүүнээс гаалийн татвар нэмж хураасны дараа бусад орон ч хариу арга хэмжээ авсан байна. Тухайлбал, АНУ-ын General Motors, Ford, Германы BMW зэрэг олон том компанид нөлөөлжээ.
“Файнэншл таймс сонин” тэмдэглэхдээ, Трамп сонгуулийн үед өгсөн ажлын байрыг нэмэгдүүлэх гэсэн амлалтаа биелүүлэхийн тулд америкийн сонгогчдыг хохироож байна гэж үзэв. Түүнлчэн олон улсын гэрээнээс няцаж буй энэ үйлдэл нь хэрэг дээрээ автомашин үйлдвэрлэгчдийн ойлголцлыг тасдаж байгаа хэрэг юм гэв.
Трампын бодлогын хорыг амсаж мэдэх салбар бол түүний өдөржин хамгаална хэмээн ярьж буй Америкийн авто үйлдвэрлэгч компанийн ажилтнууд юм хэмээн хятадын хэвлэлд тэмдэглэсэн байна. Ингэхдээ “Америкийн ерөнхийлөгчийн буудсан “татварын сум” нь хариу татварын бамбайд тусч өөрийг нь онож, Америкийн иргэдийг ажлаар хангаж байгаа, Америкт хөрөнгө оруулан, үйлдвэр байгуулсан гадаадын аж ахуйн нэгжүүд хохирол амсана.” гэжээ.
Германы хөрөнгө оруулалттай компани байр сууриа илэрхийлэхдээ “2017 онд Америкт үйлдвэрлэсэн автомашины 20 хувийг Хятадад борлуулж, 2018 оны 2-р улиралд Хятад, Америкийн худалдааны маргааны улмаас компанийн ашиг 27 хувиар буурсан. Хэрэв татварын бодлогоо үргэлжлүүлбэл Америк дахь үйлдвэрээ шилжүүлэн, Хятадад үйлдвэр байгуулахыг үгүйсгэхийн аргагүй” гэсэн байна.
Автомашин үйлдвэрлэгч BMW компани Америкийн Өмнөд Каролина муж улсын Спартанберг хотод автомашин үйлдвэрлэх хамгийн том үйлдвэр байгуулж, Америкийн автомашин экспортлогч хамгийн том компани болсон бөгөөд нийт 9000 ажилтантай аж. Спартанберг хотын ойролцоо автомашины сэлбэг үйлдвэрлэгч 20 гаруй улс орны 200 гаруй аж ахуйн нэгж бий болж, бүгд орон нутгийн хүмүүсийг ажлаар хангаж байна. Өнгөрсөн жил Спартанбергт үйлдвэрлэсэн BMW брэндийн машины 70 хувийг хилийн чанадад борлуулсны 25 хувийг Хятад улс эзэлсэн байна. “Нью-Йорк таймс” сонин мэдээлэхдээ “BMW компанийн Америкийн худалдааны яаманд бичсэн захидалдаа, цаашид Америкт үйлдвэрлэж буй том оврын жийп машины экспортын өртөг өндөр байх юм бол Спартанберг хотод оруулах хөрөнгө оруулалт, үйлдвэрлэлийн хэмжээгээ хорогдуулах болно” гэжээ.
Есөн жил дараалан дэлхийн автомашины хэрэглээний хамгийн том зах зээл болсон Хятад улс дэлхийн олон орны автомашины компаниудын хувьд алдаж болохгүй зах зээл болсон юм. Иймд Benz, BMW зэрэг германы автомашины компаниуд худалдааны дайн үргэлжлэх юм бол Америк дахь үйлдвэрлэл, ажилтнаа багасгах нь тодорхой болоод байна.
“Файнэншл таймс сонин” холбогдох мэргэжилтний үгээс эш татан мэдээлэхдээ “Худалдааны дайны дэлхийн автомашины салбарт үзүүлж буй үр нөлөөг “төгс шуурга” хэмээн үзэж болох юм. Энэхүү “шуурга”-ны “төгс” гэдэг нь түүний хор нөлөөг хэлж байгаа юм. Бүх хор нөлөө төгс бүрдэж, дэлхийн автомашины салбарт үхлийн аюул учруулах болно. Энэхүү шуургыг зогсоох гол хариуцлага Америкийн цагаан ордны гарт байна. Шуурганд өртсөн иргэдээ аюулаас аврах эсэх нь Америк сэтгэл гаргах эсэхтэй шууд холбоотой юм” хэмээжээ.
