1952 онд Английн Лондон хотын нүүрсний утаанд таван өдрийн дотор 4000, сарын дараа 12 мянган хүн нас барсан гашуун түүх бий. Нүүрсний утааны хор хөнөөл 40 жил үргэлжилж уушигны үрэвсэл, зүрхний шигдээс, цус харвалтаар Лондонгийн иргэд нас барсаар. Өөрөөр хэлбэл Лондон хотын утаанд хордсон иргэд 10 жилээр богино насласан байдаг яг л Хирошимагийн хор хөнөөл шиг.
Үүнийг ярихын учир Улаанбаатар хотын утаа муу муухайгаараа дэлхийд тэргүүлж, жилд зөвхөн 400 нярай уушигны үрэвсэл өвчнөөр нас барж байна. Эрүүл мэндийн зардал жил бүр 4,8 тэрбум төгрөгөөр нэмэгддэг ч нийгэмд учруулах хохирол нь 4,1 наяд гэсэн тооцоог Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллага гаргав. Улаанбаатар хотын иргэд түүхий нүүрсээ түлсээр байх аваас 2025 он гэхэд жилд 12 мянган хүн зөвхөн утаанаас үүдэлтэй өвчнөөр үхнэ гэсэн судалгааг АШУҮИС болон ДЭМБ-аас гаргалаа.
Агаарын бохирдол хэмжээ зөвшөөрөгдөх хэмжээнээс 133 дахин нэмэгдэж таны уушиг, зүрх, амьсгалын замын эрхтэн, тархины эд эдийг тасар татаж байхад өөр арга байхгүй гээд нүүрсээ түлсээр суух уу. 1995 оноос хойш төрсөн “Утааны үе”-ийн хүүхдүүд насан туршдаа уушиг, сүрьеэ, зүрх судасны эмгэгтэй болсон. Тэдэнд хүргэсэн нүүрсний утааны хор хохирол дахиад 40 жил үргэлжилнэ гэдгийг санаарай.
Утаанд байх хар тугалга нярайн цусанд орж уушигны эд эсэнд шингэж тоосонцорууд нь зүрх, тархийг гэмтээхийг хүлээн зөвшөөрнө гэж үү. Нүүрсэнд химийн 76 элемент бий. Үүнээс хүнд болон агаар орчинд ихээр тархсан үед нэн аюултай шууд үхэлд хүргэх 26 бодис байдаг гэдгийг санан У.Хүрэлсүхийн Засгийн газрын түүхий нүүрсийг хориглосон шийдвэрийг “түүхт шийдвэр” гэж хэлээд байгаа юм.
Монголчууд бид жил бүр 12 мянган хүнээ алдах, эдийн засгийн дааж давшгүй зардлын өмнө зогсож байна. Яг өмнө харанхуй ангал бий болчихоод байгааг иргэн бүр ухамсарлаж АН, МАН, МАХН, БНН гэлтгүй бүгд нэг агаар, уушгаар амьсгалж байгаа учир “Агаарын бохирдлын эсрэг хүчээ нэгтгэе”.
Шүүрэн шанага шиг болтол шүүмжилж ханасан учир агаарын бохирдлын эсрэг олон замаар (Шахмал түлш, орон сууц, эрчим хүчний хямдрал, дэд бүтэц, дулаалга гэх мэт) тэмцэхгүй бол хужаа биш түүхий нүүрсний утаа МОНГОЛЧУУДЫГ хөнөөхөөр заналхийлж байна.
Б.Жаргалсайхан
