Шинжлэх ухааныг үгүйсгэн олон түмнийг дуулиантайгаар төөрөгдүүлж компани, бизнесээ менежментлэхээ болиоч ээ !!!
YII-YIII зууны руни бичээсийг монгол хэлээр байгаа эртний хүннү монгол бичиг болохыг олж тогтоон шинжлэх ухааны томоохон нээлт хийлээ хэмээн хэсэг хүмүүс сүр дуулиантайгаар хэвлэлийн бага хурал хийж, монголын телевизүүдээр цацав.
50 хоногийн сургалт хийн хүннү монгол хэлээрх руни бичгийн дурсгалуудыг уншдаг хүмүүсийн тоо 12 болж, хэвлэлийн хурлаа хийн хонхны баяраа тэмдэглэв гэхийг сонсохоор удахгүй эхлэх дараа дараачийн сургалтанд суух хүмүүс Билгэ хааны их бичээс, Тоникукийн бичээсүүдийг уншдаг болох гэнэ. Юуны өмнө монголчуудыг, шинжлэх ухааныг доромжилж, ш/у-ны зарчим, судлаачын ёс зүйг хөсөрдүүлж болохгүй ээ.
1. Та бүхний уншиж тайлбарлаж буй бичээсүүд хадны бичээс биш манайхны хэлдэгээр гэрэлт хөшөөний бичээс. Бичиг судлалд ephitaph буюу оршуулгын, тодруулбал онгоны бичээс юм.
2. Хэвлэлийн хурлын үеэр хунтайж Кулитегин жанжны онгоны бичээсний А бага бичээсний эхний мөрүүдийг гартаа байнга лозун мэт өндөрт өргөн барьж байсны уншсан хэмээн тэгсхийгээд өнгөрөв. Уг мөрүүд хамгийн алдартай мөрүүд:
[tenriteg tenride bolmis; turk bilge kagan; bu udku olurtim] Үүнийг монголчилвол:
“Тэнгэр адил тэнгэрт болгоогдсон, Түрэг Билгэ хаган, энэ цаг дор (хаан ор) суув” хэмээн түрэг хэлээр тодоос тод биччихсэнийг тэд хэрхэн уншсаныг би ойлгосонгүй. Бидэнд ойлгуулах гэж авсан жишээ нь “Занданшатар цайны цаг болсон учир их хурлаа завсарлууллаа” гэсэнтэй ижил утгатай гээд цааш өөр юм яриад байх юм.
Түрэг, уйгарын хаадын том бичээсүүд бара!г ижил уншихуйяа амар зориулагдсан эзний алдарыг дуурсгаж эхлэдэг юм. Чингэхдээ тэнгэр, хаган, билгэ, болох байхын бол- язгуур түрэг, монгол хэлэнд аль алинд нь байсан. Тэнгэр гэх үг Хүннүд байсан төдийгүй бүр 5000 жилийн тэртээх хүмүүн төрөлхтний ууган соёл иргэншлийн нэг болох Сүмэр (Шумер)-т дингир – буюу бурхан гэж шаантаг бичээсэнд ч байсан үг. Энэ үгийг сүмэрчүүл биднээс авсан уу, бидний дээдэс тэднээс авсан уу гэдгийг олж тогтоох нь өнөөдөртөө бэрх. Хаган гэдэг Шаньюй гэхийн дараа Жужан буюу бидний ярьдагаар Нируны үед гарч ирээд Түрэг улс өвлөсөн нь үнэн. Гэхдээ бидний мэдэх шүтээний нэр, цол, овог аймаг, амьтны нэр, түүний дотор язгуур ижил үгс их олон байдаг ч үгийн дагавар нөхцлийг харвал яагаад ч монгол хэлнийх биш болох нь илэрхий байдаг юм аа.
Монголчуудын зарим хэсгийн түргүүдэд дургүй байдаг дээр дөрөөлж, үндэс язгуур гэх үзлээр шинжлэх ухааныг буруугаар ашиглан сенсацтайгаар хүмүүсийн тархийг угааж, Sergelen international expidition гэх бизнесийн менежмент реклам хийж буй нь харагдаад байгаа болно.
Өнөөдөр үнэхээр мундаг уншдаг болчихсон тэгээд монгол хэлээр бол энэ үед холбогдох гэрэлт хөшөөнүүд болон бага бичээсүүдээс монгол тооны нэр олоод ирвэл би тэдэнд итгэхсэн. Дөрт гэж 4, иүз – 100, мин – 1000 гэдэг дээр л гэхээс өөр бусад тоо бүгд түргээр байдаг болно.
Миний 1-р ангийн оюутны дадлагаар хуулж авч, намар нь уншиж, улмаар Олон улсын монголч эрдэмтдийн хурал дээр тавьж байсан Дундговь аймгийн Өлзийт сумын Дэл уулын 1-р бичээс буюу өнөөдөртөө монгол нутгаас олдсон хамгийн олон үсэг зурлагатай хадны бичээсэнд хүртэл алтмиш кулан өлүртим, ейгирми бөри өлүртим гээд 60 хулан, 20 чоно аваллаа гэж тэмдэглэсэн байдаг билээ. Энд гэхэд л та бүхэн хулан, бөри гээд амьтны нэрийг ойлгоно. Гэвч тоо, дагавар нөхцөл яалт ч үгүй зөрөөд явчихна.
Мөн энэ төрлийн бичгийг анх унших гэж оролдож буй монгол хүн бүр монголоор уншмаар санагдаад л хүсэл оргилдог болно. Харамсалтай нь … болохгүй байгаа ба харин хадны зарим бага бичээснүүдээс сонин юм гарч мэдэхээр байдаг юм. !!!
За тэгээд түрэг, монгол, зүрчид гэх 3 нүүдэлчин угсаатан бид өнгөрсөн урт түүхийн туршид ээлжлэн хэн хүчирхэг болсон нь тэлж, түрж түлхэлцэж явсан нь үнэн. Түргийн түүхийг ярихад Монголын түүх зайлшгүй хөндөгддөгийн адил Монголын түүхийг ярихад бас л яригддаг нь үнэн. Алтай овгийн хэлний асуудалд мухардалд орсоны зарим шалтгаанууд дээрх болно.
Ядахнаа тооны монгол нэрсийг олоод ирвэл сайн бна. ТВ-ээр мэтгэлцэж болно. Соёлтой мэтгэлцвэл ч бас л гоё доо.
