“ЭРЧИМ ХҮЧНИЙ ДАТА ТӨВ БАЙГУУЛЖ, ЭДИЙН ЗАСГИЙН ЭРГЭЛТЭД ОРУУЛНА”
Шадар сайд Т.Доржханд:
-Өнөөдрийн хуралдаанаар Өгөгдлийн тухай хуулийг эцэслэж шийдвэрлэлээ. Манайх шиг нар, салхины асар их нөөцтэй улсад ногоон дата төв, сэргээгдэх эрчим хүч хөгжих бүрэн боломж бий. Засгийн газраас Өгөгдлийн тухай хуулийн төслийг УИХ-д өргөн мэдүүлэхээр шийдвэрлэлээ. Мөн ухаалаг сургуулийн асуудлыг ярилцаж шийдвэрлэлээ. Ногоон гэдэг нь сэргээгдэх эрчим хүчээр ажиллана. Ухаалаг гэдэг нь сурагчид Chromebook ашиглаж, технологид суурилсан орчинд суралцана. Эрчим хүчний стратегийн асуудлыг ярьж шийдвэрлэлээ. Дата төв гэдэг нь харагдах байдлаараа олон улсын өгөгдлийг Монгол Улсад хадгалж, цаашаа дамжуулах төв шиг байгаа ч бодит байдал дээр эрчим хүчний төсөл байдаг. Нийт дата төвийн зардлынх нь 80 хүртэлх хувь нь эрчим хүч байдаг. Монгол Улсын давуу тал нь асар том газар нутагтай, газрын хэвлийдээ асар их эрчим хүчний нөөцтэй, дэлхийд гуравт орох эрчим хүчний хямд тогтвортой эх үүсвэртэй юм. Монголчууд газар доор байгаа нүүрсээ хэрхэн ашиглах вэ гэдэг дээр маш их санаа зовдог. Өнгөрсөн 2014 оны Парисын хэлэлцээрээс хойш нүүрсний станцыг санхүүжүүлэхээ больсон. Нүүрсийг хийжүүлэх гэхээр төсөл нь өндөр өртөгтэй. Санхүүжилт татах боломжгүй байдаг. Нүүрсийг шингэрүүлье гэхээр маш их хугацаа шаарддаг. Гэтэл бид газар доор байгаа их хэмжээний нүүрсийг хэрхэн ашиглах вэ гэхээр эрчим хүчний станц барьж, хажууд нь дата төвөө байгуулна. Тэгээд эрчим хүчний станцаас бий болж буй эрчим хүчийг нь дата төв ажиллаж, шилэн кабелиар дата буюу өгөгдлийг олон улсад зарж экспортлох юм. Монгол Улс яагаад энэ чиглэлээрх хөрөнгө оруулагчдын анхаарлыг татаж байна вэ. Нэгд, Монгол Улсын эрчим хүч маш хямд. Өнөөдөр нарны эрчим хүчний эх үүсвэрээр 1 гВТ-аас дээш хэмжээний эрчим хүч үйлдвэрлэхэд 2 центийн өртөгтэй. БНХАУ энэ зардал нь 6-7 цент байдаг бол БНСУ-д 18 цент байдаг. Япон улсад 22-36 цент байдаг. Өнөөдөр хамгийн их дата төвийг байгуулж, хөрөнгө оруулалт татаж байгаа АНУ-ын эрчим хүч гэхэд 16-18 центийн өртөгтэй. Гэтэл Монгол Улсад сэргээгдэх эрчим хүчний өртөг 4-5 центээс доош байгаа нь хөрөнгө оруулагчдыг маш их татдаг. Дата төвийг дангаар нь сэргээгдэх эрчим хүчээр ажиллуулдаггүй.
24/7 цагаар байнга ажиллуулдаг учраас нүүрсний эрчим хүч хэрэгтэй байдаг. Энэ хоёрыг хоршуулснаар маш хямд, найдвартай цахилгааны эх үүсвэрийг бий болгож байгаагаараа дата төв экспорт хийж, уул уурхайгаас дутахгүй орлого олох боломжтой юм.
Монгол ардчилсан улс учраас гадаадын мэдээллийг хэн нэгэн авч ашиглах боломжгүй, тэрийг нь хамгаалж, эдийн засгийн эргэлтэд оруулсан хуулийн төслийг Засгийн газраар эцэслэж, УИХ-д өргөн барихаар болсон нь олон улсад маш сайн дохио өгнө. Ирэх долоо хоногт та бүхэнд маш сайхан мэдээ дуулгана гэдэгт итгэлтэй байна. Үүнтэй холбоотойгоор хоёр төрлийн дата төв байгааг хэлье. Нэгд, хиймэл оюун ухаанд суурилсан дата төв нь цэвэр эрчим хүчийг ашиглах шаардлагатай. Хоёрт, крипто дата төв буюу нүүрсний эрчим хүчээр ажилладаг. Тиймээс хиймэл оюун ухаанд түшиглэсэн дата төвийг Монголд байгуулах боломж бүрдэж байна. Дата төв нь хөргүүртэй байдаг. Монголын хүйтэн орчин нь хөргүүрийн зардлыг 40 хувь бууруулж байгаагаараа онцлог гэдгийг хэлье” гэв.
Мөн тэрбээр “Ирэх өвлийн хувьд эрчим хүчний хүндрэл байгаа. Асуудал өргөс авсан шиг арилахгүй. Нэг жилийн дотор цахилгаан станц барих боломжгүй. Хамгийн сүүлд барьсан Бөөрөлжүүтийн цахилгаан станцыг 2014 оноос эхлэн ярьж, 2019-2025 оны хооронд зургаан жил барьсан байдаг. Эрчим хүчний нийлүүлэлтийг чөлөөлж, хувийн салбарт олон зай олгосноор тарифын өөрчлөлт хийж, банкнаас санхүүжүүлэх боломжтой болсон. Хоёр сарын дараа арилжааны банкууд санхүүжилт хийж, 2 тэрбум ам.долларын санхүүжилтийг хийсэн. Энэ жилийн өвлийн ачааллыг даван гарахын тулд баттерей хураагуур болон сэргээгдэх эрчим хүчийг аль болох нээж өгч байна. Хүндрэл гарахыг үгүйсгэхгүй. Гэхдээ 2028-2030 гэхэд Монгол Улс 100 хувь өөрсдийгөө эрчим хүчээр хангадаг болно. Өнөөдрийн шатахууны хамаарлын асуудал эрчим хүчний асуудал юм. Тэгэхээр хямд эх үүсвэр, эрчим хүчний нийлүүлэлтийг хувийн хэвшил, гадаадын хөрөнгө оруулагчдад нээж өгснөөрөө уул уурхайн дизель түлш, нийтийн тээврээ ногоон эрчим хүчээр орлуулах боломжтой. Үүнээс гадна Ашиглалтад ороогүй Тавдугаар цахилгаан станцаас ногдол ашиг хүртэх боломжгүй гэдгийг яриандаа онцолсон юм.
