Цэрэндорж овогтой Ширнэндамдин бол халхын Очирбат Түшээт сайн хан аймгийн голлох хошууны нэг Дархан чин вангийн хошууны хүн юм. Тэрбээр 1868 онд Түшээт хан аймгийн Дархан чин вангийн хошууны гутгаар зэрэг тайж Цэрэндоржийн ахмад хөвгүүн болон мэндэлжээ. Угаас язгууртан гэрт өсөн хүмүүжиж байсан бөгөөд бүр 8-9 настайгаасаа монгол, манж, хятад хэл бичгийг заалган зэгсэн сайн сурчээ. 1889 оны үеэс Их Хүрээн дэх Дархан вангийн хошууны ноёд нь Түшээт хан аймгийн чуулган дарга, цэргийн захирах жанжины тушаалд тэргүүлэн оролццог, хамгийн нөлөө бүхий сурвалжган байсан гэж үзэж болно. Ширнэндамдингийн хувьд хошуу нутаггаа мал хөрөнгөөр баян байснаас гадна Бээжин хотод гучин хэдэн жангийн хашаа, хоёр зуу гаруй му хэмжээний тариалангийн газрын өмчтэй байжээ. Харин жонон ван маань ихэвчлэн Их Хүрээнд амьдардаг байжээ. 1889 оноос Их Хүрээн дэх Манжийн амбан сайдын яамнаа сурах бичээчийн алдыг хааж улмаар дадлага туршлагатай түшмэл болжээ.
1908 оны үед Бээживд төлөөлөгч түшмэлээр ажиллах болсон нь түүнийг монгол үндэстнийхээ ирээдүйн хувь заяанд санаа тавьж тусгаар тогтнолын тэмцэлд оролцоход нь дөхөм болсон байна. Хятадын Мин улс 1370 онд *Монголыг тохинуулах түшмэлийн яам* нэртэй газар байгуулсан нь угтаа монголын язгууртан, тэр дундаа Чингисийн алтан ургийнхныг тагнан устгах байгууллага байсан байна. Энэ яамны нууц мэдээ баримтанд тулгуурлавал 1453 оны наймдугаар сарын хөх морин өдөр *Хуучин Юан улсын ноёд ба үрсийн учрах /үлдсэн/ бүгдийг алав… * гэж тэмдэглэсэн нь алтан ургийнхныг устгах бодлогыг хэрэгжүүлсэн алан хядах ажиллагааг Юан улсын хаан Тогоонтөмөр хятадаас хөөгдөж эх нутагтаа ирсэн тэр цаг үеэс тооцвол 93 жилийн турш үргэлжилсэн байна. Мин улсын тагнуулын байгууллагыг уламжилсан Манж улсаас монголчуудын эсрэг зохиох тагнуулын ажиллагааг *Гадаад монголын төрийг засах явдлын яам*-нд эрхлүүлжээ. Монгол үндэснийхээ тусгаар тогтнол, эрх ашгийг эрхэмд үзэгч язгууртны зарим хэсэг ар монголын талаар Манж улсын баримталж байгаа бодлого, үйл ажиллагааг тандан мэдэж байхын тулд өөрийн төлөөний хүмүүсийг тэрхүү яаманд дэвшүүлэх, өргөмжлөх замаар ажиллуулж байсан бөгөөд жонон ван Ширнэндамдин манжийн төрд алба хашиж байсны хувиар энэ үйлсэд боломжийн хирээр хүчин зүтгэж, манж нараас ар өвөр монгол болон шинжаанд явуулах гэж байгаа ойрын болон хэтийн бодлогыг судлан тэдгээр эх оронч үндсэрхэг үзэлт ноёдтой санал бодлоо солилцдог байжээ.
Монгол улсын тусгаар тогтнол сэргэсний дүнд манжийн эрхшээлийн үед сөрөг хүчний үүрэг гүйцэтгэж байсан монголын эх оронч дээд лам ноёд, язгууртнууд сэргэн мандсан Монгол Улсын эрх баригч байр суурианаа шилжиж, төрийн хэрэг эрхлэн явуулах болсон үед буюу 1911 онд Ширнэндамдин Богд хаант Монгол улсдаа хүчин зүтгэхээр эргэж иржээ. Олноо өргөгдсөн Монгол улсын цаашдын хувь заяа хэрхэх нь төрийн зүгээс тусгаар тогтнолоо бататгахад чиглэсэн зөв зүйтэй ухаалаг бодлого явуулж хэрэгжүүлэхээс ихээхэн шалтгаалах байв. Энэ үед Ширнэндамдин шүүх яамны дэд сайд болоод удалгүй Гадаад яамны сайд Ханддорж, гүн Цэрэндорж нарын хамт Хаант Орост айлчилсан нь олон улсын тавцанд Богд хаант Монгол улсын байр суурийг бэхжүүлэхэд чиглэсэн чухал алхам болсон юм. Төрийн туршлагатай зүтгэлтний хувьд Ширнэндамдин 1915 оны Хиагтын хэлэлцээн дээр Гадаад Монголын автономит эрхийг тодорхойлоход төлөөлөгчийн бүрэлдэхүүнд оролцож тусгаар улсаа бүрэн бүтэн авч үлдэхийн тулд хүнд хэцүү хэлэлцээр хийж ухаан бодлоо уралдуулсан юм. Энд монголын төлөөлөгчид ялангуяа Ширнэндамдин автономит эрхийг аль болох хязгаарлаж, цахилгаан утас, төмөр зам, шуудан холбоо зэргийг өөрийн хяналтанд байлгах гэсэн хятадын төлөөлөгчдийн үйл ажиллагааг эрс эсэргүүцэн үүний тулд Хиагтын хэлэлцээрийг таслах нь зүйтэй гэж үзэж байжээ.
Ийнхүү Монгол улсынхаа хувь заяанд тулгамдсан асуудал дээр зүтгэл гарган бүтэн 7 сар хуралдан Монгол улсыг автономит хэдий ч өөртөө эзэрхэх улсын статустайгаар оршин тогтоох болжээ. Хэлэлцээрээс буцаж ирсний дараа Богд Ширнэндамдинд вангийн хэргэм шагнаж, Шүүх яамны дэд сайдын тушаалаас чөлөөлж, өөрийн дэргэдэх шадар сайдаар томилсон байна.
1919 онд гамин цэрэг Хүрээг эзэлсний дараа Богдын Засгийн Газар Монголын тусгаар тогтнолын төлөө л бол хэнтэй ч эвсэхээс буцахгүй байдалд оржээ. Монголын үндэсний эрх чөлөөний хөдөлгөөн дахин өрнөхөд хятадын тал монголын эх орончдыг хомроглон баривчилж хорьж байлаа. Ийм байдалд эрдэнэ жинон ван Ширнэндамдин, дайчин жинон ван Цогбадрах нар баривчилгаанаас үлдсэн ихэс лам ноёдтой нууцаар хуралдаж: “нам гүм сууж хойд зүг явсан ардын хувьсгалчдын хэрэг ямар болж ирэхийг битүүлэг чих тавьж байхаас өөр дөхөмгүй болов” хэмээн хэлэлцэн тарсан байна. Тэр өдөр Богд хаанаас шадар сайд Ширнэндамдинг зарж, хятад Сийлэнбуугийн яамны эрх баригчдаас “хоёр ванг суллан тавьж өгмүй” гэсэн хүсэлт тавьсан боловч татгалзсан хариу сонссон байна. Эндээс Богд түүнийг хэрхэн хүндэтгэж итгэдэг болох нь энэ мэт жижиг зүйл дээр маш их гардаг нь санамсаргүй явдал биш юм. Хүрээнд ажиллаж байсан нууц бүлгэмийнхэн үндэсний үзэл бүхий лам ноёдтой түүн дотроо жинон ван Ширнэндамдин болон дилав хутагт Жамсранжав гүн Гомбо-Идшин зэрэг монголын тусгаар тогнолын төлөө санаа тавьдаг язгууртан ноёд лам нартай холбоотой ажиллахыг эрмэлзэж байсан байна.
Хятад цэрэг Хүрээнээс зайлан гарахын өмнө монголын ирээдүйн төрийн зохион байгуулалт, газар орныг хэрхэн тохинуулах байдлыг туршуулан хэлэлцүүлэхээр Барон Унгернд Богд хаанаас явуулсан бүрэлдэхүүнд мөн л Ширнэндамдин багтаж орсон байна. Дахин мандсан Богд хаант улсын үед Ширнэндамдин хааны шадар сайдын тушаалаас өөр алба хаагаагүй байна.
Ардын Засгийн Газар Солийн Данзан тэргүүтэй Засгийн Газрын албан ёсны төлөөлөгчдийг ЗОУ руу явуулахдаа Богд хаантай тохиролцсоны дагуу Ширнэндамдинг төлөөлөгчийн албан бус гишүүнээр явуулсан байна. Зөвлөлт Оросын тал түүнийг “Хутагтын бие төлөөлөгч феодал лам нарын намын ухаалаг дипломат нарын нэг. Төлөөлөгчдийн бүрэлдэхүүнд түүний гүйцэттэх үүрэг нь ЗОУ-ын тухай хутагтын мэлмий болж ажиглалт хийх, мэдээж хэрэг өөрийн төлөөлөгч гишүүдийг ч хараанаасаа үл гаргах явдал юм” гэж илтгэж байжээ. 1923 онд Ерөнхий сайд Данзан, хичээнгүй сайд Цэрэндорж, Элбэгдорж Рэнчино гурваас тус монгол улс тусгай эрх мэдэлтэй болсон учир дотоод монголын зэрэг бусад монгол үндэстнээ таниулж, нааш гадаад монгол лугаа нэгтгэхийг оролдох гэсэн зорилтын үүднээс Ширнэндамдинг хятадад тусгай даалгавар өгөн томилон илгээжээ. Ширнэндамдин даалгаврыг аван Бээжинд очоод өвөр монгол болон баргын нөлөө бүхий хүмүүс болох Ордосын Бандид гэгээн, Найман ван, харчин ван Гүнсэнноров мөн Алтан, Цэрэндонров, баргын Мэрсэ Фумин нартай уулзаж: “Ар Монголд шинэ тогтсон дэглэм, тусгаар тогтносон явдал монголчуудын нэгдэн нийлэх хэзээний хүсэл мөрөөдөлд сайхан боломж нээгдлээ” хэмээн ухуулж улс орныхоо дотоод байдлыг танилцуулахын далимд нууц үүргийнхээ дагуу хүсэл зорилго нийлсэн хүмүүсийг сурвалжлан олж, тэдэнтэй холбоо хэлхээ тогтоох ажлыг идэвхийлэн хийжээ.
Түүний хэлж ярьсныг хүмүүс харилцан адилгүй хүлээн авч байжээ. Тухайлбал Найман ван: “Гадаад монголын эрхийг ноёд хугагт нар нь мэдэхгүй ард нь мэддэг байхад та нар эсэргүүцэх нь яасан юм” гэхэд Ширнэндамдин: “Бүх Монгол үндэстнийг нэгтгэх голомт босч байхад дотроо эвдэрвээс гадаадад залгигдахад дөхөм болно. Иймд болохгүй” хэмээн хариулж байжээ. Харчин ван Гүнсэнноров Ширнэндамдингийн хэлсэнд таатай хандаж байсан байна. Үүний зэрэгцээ Мэрсэ, Алтан нар Ар Монголтой холбоо тогтоож байжээ. Тэрбээр ийнхүү хятадад 7 сар шахам болоод 1924 оны хавар эргэн ирж байдлыг танилцуулсан байна.
ЗХУ, Дундад Иргэн Улс 1924 оны 5-р сарын 31-нд хэлэлцээ байгуулж түүнийхээ 5-р зүйлд: “Монгол улс бол ДИУ-ын бүрэлдэхүүн хэсэг гэдгийг ЗХУ хүлээн зөвшөөрч хүндэтгэнэ” гэж заасан нь Ширнэндамдинг дахин хятадад илгээхэд хүргэсэн байна. Энэ удаагийн явалтаараа “Банчин Богд Баруун зуугаас гарсан нь хойшоо ямар хэргээр явах , Монголд ирэх санаа буй үгүйг мэдэх, мөн оросоос Бээжин хотноо элчин сайд суулгаж буй хятад орос хоёр монголын талаар ямар гэрээ хэлэлцээр хийх зэргийг мэдэх” тусгай даалгавар аван оджээ. Тэрбээр энэ даалгаврыг авч явахдаа Судар бичгийн хүрээлэнгээс ном цуглуулах нэрийдлээр халхавчилсан байна. Удалгүй Бээжин ороод дотоод монголын Мэрсээ, Фуминтай, Алтан, Ордосын Бандид гэгээн, Наянт ван, харчин ван Гүнсэнноров нартай уулзаж ярилцсан байна. Тэрбээр хамгийн чухал даалгавар болох монголын талаарх орос хятадын хэлэлцээрийн тухай асуудлаар Бээжин хотод сууж буй оросын элчин сайд Карахантай уулзаж санаа бодлыг нь сонсож мэджээ. Ширнэндамдин 1924 оны зун эргэж ирээд Ерөнхий сайд Цэрэндоржид тайлагнаж, олж мэдсэн цуглуулсан материалаа өгчээ. Ийнхүү эрдэнэ жонон ван Ширнэндамдин 3 төрийн албанд зүтгэхдээ монгол улс үндэснийхээ тусгаар тогтнолын төлөө тууштай тэмцэж бүх чаддаг мэддэгээ зориулж, нууц албанд хүртэл хүчээ өгч удаа дараа даалгавар биелүүлж явжээ.
1920-1930 оны заагаар манай улсад барууны хэлбэрэл, зүүний нугалаа гэгч улс төрийн хийрхэл дэгдэж, үй олон шудрага хүмүүсийг хэлмэгдүүлэхэд төрийн нэрт зүтгэлтэн ван Ширнэндамцин сурвалжит язгууртан гарлаараа 1931 онд хэлмэгдэн хороогдсон юм. 1993 онд Улсын Дээд Шүүх Ц.Ширнэндамдинг цагаатгасан байна.
