Сингапурын метро өглөө 5:30-6:30 хооронд битүү, амьсгалах зайгүй түгжирдэг. Тэрнээс хойш сэлүүхэн болчихно. Хүмүүс 8.00 цагийн ажилд ч 6.00 босоод явдаг. Ийм эрт очиж яах юм бэ гэхээр нэгд хоцрохгүй, хоёрт хийх ажлаа төлөвлөнө, гуравт ажил эхлэхэд бэлдэнэ гэж хариулна.
Сентоза дээр 5.00 цагт далайн эргийн усанд дасгал хийчихээд, нийтийн шүршүүрт орж, 7.10 хэтрүүлэхгүйгээр түрээсийн дугуйгаа унаад ажилдаа явдаг хөгшин, залуу хүмүүс маш олон бий. Цайны цагаар номын дэлгүүрийн шалаар хүмүүс ном уншаад суучдаг. Оройн 22.00 цагаас хойш хүнгүй гудамжаар л алхана. Нэг хүн 2 ажилтай, нэг сургалттай эсвэл сайн дурын ажилтан байх нь ердийн зүйл.
Синга ээж, аав Ширли Сэм хоёртой хэзээ ч өглөө таарж үзээгүй. Хагас сайнд өөрсдөө сайн дурын ажил хийдэг байсан болохоор бүтэн сайнд л гэртээ таарна.
Бээжинд өглөө 6:30 цагаас өмнө л гарч байж гудамжны өглөөний цай авч амждаг. Бээжин хот 5.00 цагт хөл хөдөлгөөнд орж, 6.00 цагт хаа сайгүй дугуй, мопед, мотоцикл, хүн тэрэг тэр бүү хэл тэргэнцэртэй суугаа өвөө эмээ нар хүртэл холхилдож, энд тэндээс дайрчих шахан давхилдаад ажил эхэлдэг. 6:30 гэхэд өглөөний цайны павильонууд хаагаад, ажилчид нь сургуульдаа, дараагийн ажилдаа явдаг.
Сувилагчийн постон дээр хонож байгаа сувилагч нэг ч удаа унтдаггүй, тэнд камер, интернэт, компьютерт нь хөзөр ч байдаггүй, гэхдээ тэд унтдаггүй. Би нэг ч удаа постоо орхиж алга болсон, унтсан, өөр юм хийсэн сувилагчтай таарч байгаагүй. Бүгд л эмээ хуваарилж, өвчний лавлах уншиж, шөнийн сахиулийн репорт бичиж, өглөө яг 6:00-д тарьдаг. Тэд тасралтгүй суралцах үүрэгтэй мэт зузаан зузаан ном уншина. Хэдэн зуун мянган удаа зүү зоолгуулсаныг мэдэхгүй ч хятад сувилагч нэг ч удаа судас хагалж, нэг ч удаа дуудахад хүлээлгэж байгаагүй.
Ийм болохоор л Хятад ажилчдаар барилга бариулах амар байдаг. Монгол хүнээ үнэлсэнгүй гэдэг ч, Монгол залуусыг ажиллуулна гэдэг гахай хариулахаас гайтай ажил.
Өглөө эрт ирэхгүй, үүрэг хариуцлага байхгүй. Хамгийн хэцүү нь цалин тавихаар багадаа гурав хоног тас алга болно. Мөнгө нь дууссан хойно гэр бүлээсээ салах шахсан, шартсан, зарим нь зодоон цохион хийсэн амьтад ирнэ. Цалинг нь өгөөд тараавал зоолттой хэдэн эхнэр нөхрөө цалинтай нь асууж ирнэ. Жаахан зааж, захирчихвал амь биш заяа биш гээл хаяаад явчина.
Солонгост хүмүүс хүүхэдтэй болохоос татгалздаг. Шалтгаан нь хүүхэд өсгөх зардал байдаг. Солонгос шиг хоол хүнс арвин, хувцас хямд газар хүүхэд өсгөх зардал гэж юу байх билээ дээ гэж бодож байгаа байх. Хүүхэд өсгөх зардал гэж хүүхэд сургахад төлөх зардал юм. Цэцэрлэгээс нь авахуулаад маш олон төрлийн сургалтанд сургадаг. Нэг хүүхэд дунджаар 4.5 сургалтанд сурна. Тэр дундаас чанартайд нь сургах гэж эцэг эхчүүд хамаг мөнгөө зориулдаг. Тийм ч болохоор тэр хэмжээнд сургаж хүмүүжүүлж чадахгүй хүмүүс нь амьтан тэжээж, нохой, муураа үр хүүхэд шигээ үүрээд явдаг. Автобусаар хоёр цаг явдаг газар өглөө, орой бүр явж ажилладаг хүмүүс их болохоор шөнийн автобус гаргасан. Одоо Япон Солонгост хэт их ажилладаг хүмүүсийнхээ эрүүл мэндийг боддог болж. Солонгост очсон Монголчууд ажил хийж, хүнд удирдуулж сурдаг нь бүх хүмүүс тэгэж шаргуу хөдөлмөрлөдөгийг ойлгодогийнх байх.
Монголд???
Магадгүй миний таарсан, анзаарсан хэсэг л тийм байх гэж найдья. Эв эрүүл, сав саруул залуус үд болтол унтдаг, үүр цайтал архиддаг, ажил хийдэггүй хүмүүс зөндөө, хийвэл зөвхөн цалинтай гоё ажил хийнэ гэх. Бакалавртай бол ямар нэг дарга захирал хийчих санаатай. Юу ч хийж сураагүй байж юу ч тоож хийхгүй их зантай болчихсон. Эсвэл өнөөдөр болгодог 600 мянган төгрөгийн цалингаараа бүх ирээдүйгээ төлөвлөдөг. Оройн цагаар, хагас бүтэн сайнаар ажил хийнэ гэж огт байхгүй. “Нэг ийм жоохон ажил байна хийчихээч” гэвэл завгүй гэнэ. Гэртээ хариад зурагтаа үзээд унтахаа амьдралын утга учирт тооцдог. Өглөө эрт хичээлдээ босож явж чадахгүй байсаар сургуулиасаа гарчихсан залуус ч байх. Унтах амрах нь хүний эрх л дээ. Гэхдээ дэлхийн хөгжилтэй орнууд унтах, эрхлэх завгүй ажиллаж хөгжилд хүрсэн байдаг.
Биднийг унтаж байхад бүх дэлхий сурч боловсорч хөгжиж байна. Хэрвээ бид хөгжихгүй, хөдөлмөрлөхгүй бол бидний хүүхэд Солонгос, Америк, Европын жорлонг цэвэрлэж, буудлын даавуу сольдогоос дордоно.
Одоо Өмнөд Солонгост Хойд Солонгос гэсэн хар ажилчид байна. Америк цагаачдаа багтааж шингээж чадахгүй, олон асуудалд ороод, Европ Ойрх Дорнодын дүрвэгсдээсээ халширч, Ази тив тэжээж дийлхээргүй ихээр өсөж байна. Дунд нь Монгол л унтаж, идэж, аархсаар… Нэг Солонгос хүүхдийн хэмжээний боловсролгүй залуус хэд бий бол? Өглөө 8.00 цагт нээдэг үйлчилгээний газар байна уу? Өдөрт 2 сургалт эсвэл 2 ажил хийдэг залуус хэд вэ? Өглөө 6.00 цагт босож ном уншдаг оюутан байна уу?
Аль сайн сайхан амьдралтай, ажилтай, амжилттай яваа хүмүүст хариуцлага, хөдөлмөрч зан, зорилго гурав зайлшгүй байдаг. Хэн ч хэзээ ч зүгээр сууж байгаад баян болж, амжилттай явдаггүй… Бүгдийг бүтээдэг. Тэр тусмаа хөгжиж буй орны иргэд бид унтах, амрах эрхгүй!
