Олимпийн наадмын үүсэл

Эртний олимпийн наадмын үүсэл хөгжил

Грект овог, аймгуудын хоорондын мөргөлдөөн хэрээс хэтэрч байлаа. Тиймээс МЭӨ 884 онд энэхүү мөргөлдөөнийг намдаах зорилгоор анх Элида хаан, Спарт омгийнхонтой эвийн гэрээ байгуулжээ. Ингэхдээ их баяр наадам хийсэн байна. Харин үүнээс уламжлан хожмоо Олимп уулын хормойд МЭӨ 774 онд эртний олимпийн анхны наадам зохиогдсон байна.

Олимпийн наадам эртний Грекийн цаг тооны дагуу огторгуйд сар бүтэн үзэгдэх өдөр, намар юм уу хаврын улиралд зохиогддог байжээ.

Олимпийн наадмын төрлүүдэд гүйлт, харайлт, бокс, бөхийн төрлүүд орно. Олимпийн наадамд ялалт байгуулна гэдэг хамгийн бахархууштай хэрэг байв. Олимпид ялалт байгуулсан нэгний өөрийн алдар нэр болон эцгийн нэр, омгийн нэртэй нь чанга дуугаар зарлан тунхагладаг байжээ. Тэгээд түүний тэргүүнд онгон дагшин оливийн модны цэцгэн сүлжээг залдаг байсан түүхтэй.

Олимпод оролцогчид

Олимпод оролцох тамирчид, зохиолч хөгжимчин, гүн ухаантан, улс төрчид, худалдаачид, усан цэргүүд олимп болохоос сарын өмнө Элидаас Олимпийн уул руу 57,7 км замыг маршаар аялж очно.

Хөтөлбөр нь тус тусын ажил мэргэжлээр ном хаялцахаас гадна 192,27 метрийн гүйлтээр уралдана. Наадамд оролцогчдыг бүрээн дуугаар алдаршуулан зарлаж, үнэнч шударга оролцох тангараг өргүүлдэг байжээ.

Олимп нь бүх Грекийн наадам байсан бөгөөд олимп болох үед овог аймгуудын хооронд дайн самуунтай байсан бол дайнаа зогсоодог байлаа. Тэр үед зөвхөн эрчүүд уралдаан тэмцээнд оролцдог байв.

Олимпод оролцогчдоос зөвхөн нэг хүн шалгаруулж \”Олимпчин” гэдэг цол олгож, олив модны навчин эрх /хэлхээ/- г Зевс бурхны өмнө ёслол төгөлдөр гардуулдаг байжээ.

Хожим Олимпийн наадам Грекийн хэмжээнээс хальж, хүрээгээ тэлэн Хар тэнгис, Эгийн тэнгис, Африкийн хойт хэсэг, Газар дундадын тэнгисийн баруун талыг хамрах болжээ.

Олимпийн наадмын төрлүүд

Олимпийн эхний 17 наадам нэг өдөр зөвхөн гүйлтээр зохиогддог байсан бол М.Э.Ө 708 онд /18-р олимп/ хөтөлбөрт нь бөхийн барилдаан, таван төрөлт нэмэгдэж, 688 онд /23-р олимп/ нударган зодоон нэмэгдснээр 2 өдөр үргэлжлэх болжээ.

680 онд /25-р наадам/ морин спорт /2 дугуйтай тэргэнд 4 морь хөлөлж 24 тойрог /13,5км/ уралддаг болжээ. Эртний олимпийн наадамд 632 оноос /37- р олимп/ хүүхэд оролцдог болсон байна.

Эртний олимпийн наадам 287 удаа зохиогдоод 394 онд Ромын феодалын хаанчлалын үед 1- р Феодосе хааны зарлигаар хориглосноор 15- р зууны турш чимээ тасарч, хожим түүхчид, археологичдийн эрэл хайгуулын буянаар түүхэн замналыг нээн илрүүлж, одоо ч судалгааны ажил үргэлжилсээр байна.

Олимп шинэ эринд

Эртний олимпийн үзэл санааг сэргээж, уламжлан хөгжүүлсэн гавъяат хүний нэг нь Францын нэрт сурган хүмүүжүүлэгч, соён гэгээрүүлэгч нийгмийн зүтгэлтэн Пьер Де Кубертин юм.

П. Кубертиний санаачилгаар 1894 онд Парист олон улсын тамирчдын их хурал хуралдаж, \”Олимпийн тоглолтын сэргэлт” сэдэв хэлэлцэн олимпийн хартийн үндсэн зарчмыг боловсруулж, 6 сарын 23- нд ОУОХ- г байгуулан орчин үеийн анхны олимпийн наадмыг 1896 онд АФИН хотод /Грек/ зохион байгуулахаар шийдвэрлэжээ.

П. Кубертин өөрийн санаачлан байгуулсан ОУОХ- г 1896- 1925 онд 29 жил толгойлохдоо Швейцарийн Лозанна хотод 1915 онд нүүлгэн төвлөрүүлсэн бөгөөд 1937 онд 74 насандаа Женев хотод таалал төгссөн юм.

Олимпийн хөдөлгөөн

П.Кубертин эртний олимпийн энэрэнгүй үзэл санааг баяжуулан хөгжүүлж \”Олимпийн хөдөлгөөн нь хүн төрөлхтний эрх чөлөөний үзэл санаа, найрамдалт тэмцээн, биеийн бүх талын хөгжлийг олгож, ард түмний найрамдал, соёл хамтын ажиллагаанд тусална” гэсэн үзэл бодлыг удирдлага болгож байв.

Олимпийн хөдөлгөөний уугуул, утга учир, зорилго нь ардчилал, найрамдал хамтын ажиллагааны үр дүн юм. Олимпийн үзэл санааг хамгаалан дэлгэрүүлэх нь эцсийн эцэст хүн төрөлхтний хөгжил дэвшил, хүнлэг энэрэнгүй зарчим, хүний эрхийг амьдралд хэрэгжүүлэхийн төлөө тэмцэл юм.

Олимпийн хөдөлгөөн нь олон улсын спортын хамтын ажиллагааны үзэл санааг тайван амгалан нөхцөлд улс төр, зохион байгуулалт, ёс суртахууны бүхий л хүчин чармайлтыг, найрамдал хамтын ажиллагааны ашиг сонирхолд нийцүүлэн, түүний уламжлалыг хадгалж өргөжин хөгжүүлснээр өнөөгийн түвшинд хүрчээ.

Олимпийн хөдөлгөөнд баяжих, хувиа хичээх, үндсэрхэх, арьс өнгө, шашин шүтлэгээр ялгаварлах халдвар аваагүй, биеийн болон ёс суртахууны өндөр соёлтой залуус нэгдэх эрхтэй билээ. Олимпийн хөдөлгөөний үүргийг зөвхөн түүнд оролцогсдын цар хүрээ, спортын өндөр амжилт төдийхнөөр бус, үзэл санаа, ёс суртахууны давуу талаар нь үнэлэх ёстой.