Сүүлийн үед зарим нэгэн бие даасан гадаадын улс гүрнүүд Дэлхийн 2-р дайны бодит түүхийг албаар гуйвуулах, өөр өнцөгөөр харах, ард түмнийг төөрүүлэх, эсрэгээр сурталчлах гэх мэт сөрөг тал дагуулсан асуудлууд багагүй гарах болжээ. Тэдний санаархалаар ард түмнийхээ тархийг угаах, өөрсдийн өнгөрсөн түүхээ Зөвлөлт засгийн үеийн Оросын түүхээс салгах шаардлагатай хэмээн үздэг ажээ. Энэ нь өнөөгийн геополитикийн ашиг сонирхолыг агуулахын зэрэгцээ, ЗСБНХУ нь нацист Германтай эн зэрэгцэхүйц илт түрэмгийлэгч хэмээсэн үзлийг илэрхийлэхийг оролдсон эрмэлзэл, барууны орнуудын үзэл бодлыг дэмжсэн хамсаатангууддаа таалагдах хэтийн зорилго, эв нэгдэл эрэлхийлсэн хоосон алхам хийхэд хүргэж байгаатай холбоотой юм.
Өнгөрсөн түүхийн асуудлуудыг, нэн ялангуяа ХХ зууны түүхийн үнэн бодит зүйлийг албаар гуйвуулан, хүмүүсийн оюун санааг улам өдөөж, эдгээр улс гүрний эрх баригчид Оросын эсрэг бодлогоо үндэснийхээ түүхийн сурах бичгүүдэд, боловсролын хөтөлбөрт санаатайгаар өөрчлөн тусгасан байдаг. Тухайлбал, эдгээр сурах бичгүүдэд Зөвлөлт засгийн үед, Сталин болон бусад «дарангуйлагчдын» үед өөрсдийн ард түмний амссан туйлын зовлон зүдгүүр, шаналал, эмгэнэлт хувь заяа, Эх орны дайны хөлд санамсаргүй өртсөн мэтээр үйл явдлыг дүрслэн бичсэн хэдий ч түүхийн хар толбыг үл харгалзан, даян дэлхийг оршин тогтноход өөрсдөө ихээхэн хувь нэмэр оруулсан тухайгаа бахархалтайгаар дурдсан байдаг. Тиймээс ч гадаадын зарим орнуудад Оросын цагаачдыг үзэн ядах, тэдэнд ажил олгохоос татгалзах, эрх чөлөөг боомилох асуудлууд ихээхэн тулгардаг байна. ОХУ-ын Гадаад хэргийн сайд Сергей Лавров нэгэн ярилцлагадаа Дэлхийн аугаа их 2-р дайны бодит түүх, тухайлбал, нацист Германыг ялахад ЗСБНХУ-ын гүйцэтгэсэн онцгой үүргийн тухай хүн бүрт маш ойлгомжтой дурдсан байдаг. Зарчмын хувьд бүгд үүнийг хүлээн зөвшөөрдөг атлаа, үлгэрт гардаг сармагчингуудын нэгэн адил юу ч хараагүй, сонсоогүй мэт авирлан, «хөнжлөө өөрсдөө нөмрөхийг» хичээдэг нь тун харамсалтай.
Зарим нэгэн олон нийтийн хөлсний бичээчид, томоохон түүхчид хийрхсэн хүсэл эрмэлзэлдээ хөтлөгдөн, ЗСБНХУ-ын болон өөрсдийнхөө түүхийг салган, улс төрийн хараат бус тунхаглалаа зарлахыг ихээхэн эрмэлздэг боловч, үнэн хэрэгтээ Зөвлөлт Холбоот Улс байгаагүй бол тэд бүхэл бүтэн үндэстэнээрээ устгагдах байсан аюулыг үл ойшооно. Эдгээр улс орнуудын эрх баригчид яг юу хүсч, юу хийхийг эрмэлзэж байна вэ? Үнэндээ тэд үүнийг хэд хэдэн үе шаттайгаар хэрэгжүүлэхээр төлөвлөж байгаа бөгөөд хөрш зэргэлдээ орших бусад улс гүрнүүдийг өөр лүүгээ татах, илүү итгэл үнэмшил үзүүлэхийг хичээдэг байна. Нэгдүгээрт. Тэд түүхэн чухал үйл явдлыг үл тоомсорлох нь гарцаагүй. Хоёрдугаарт. Тэд өөрсдийнхээ нутаг дэвсгэрт ухуулгын үйл ажиллагаа маш эрчимтэй явуулна. Гуравдугаарт. Тэдний улс төрчид, удирдагчид өөрийн улс төрийн үзэл бодлоо өөрчилнө. Дөрөвдүгээрт. Боловсролын бүхий сурах бичгийн агуулгыг үндэсээр нь өөрчилнө.
Аугаа их эх орны дайны Ялалтын 75 жилийн ойн босгон дээр зохион байгуулагдсан хуралд ОХУ-аас Бүгд Найрамдах Беларусь Улсад суугаа Элчин сайд Дмитрий Мезенцевийн хэлсэн үгийг Беларусийн тал маш халуун дотноор хүлээн авсан билээ. Дмитрий Мезенцев хэлэхдээ, Зөвлөлтийн ард түмэн ба Зөвлөлтийн цэргүүдийн нацизмтай тэмцэж байсан гавъяа өнөө үед «хоёр, бүр гурван дахин тайлагдах» сэдэв болжээ хэмээн онцолсон байдаг. Түүний бодлоор, ЗСБНХУ задарснаар эхэлсэн түүхэн бодит байдлын гол шалтгаан нь Орос улс ахиж хэзээ ч өндийж босч чадахгүй хэмээн найдах барууны орнуудын хий хоосон итгэл үнэмшил, мөн дэлхийн дэг журмын нэгдсэн туйлт системийг нэгтгэх АНУ-ын хүсэл эрмэлзэлийн нэнэг бодит жишээ юм.
Монгол Улс дайны жилүүдэд ЗСБНХУ-д бэлэглэсэн асар их хандив тусламж үзүүлсэн билээ. Тухайлбал, зөвхөн 500.000 гаруй адууны нийлүүлсэний 32.000 нь жирийн малчин ардуудын зүгээс хувийн хандив байсныг онцгой анхаарч, улам бахархах ёстой. 1945 оны 8-р сард эрийн цээнд хүрсэн монгол эр хүн бүр Зөвлөлт-Японы дайнд оролцов. Монголын таван дивиз Зөвлөлтийн цэргүүдтэй хамтарч, Бээжин рүү чиглэн Хятадын цагаан хэрэм хүртэл тулалдав. 800-хан мянган хүн амтай Монгол Улсын хувьд энэ дайн нь тийм ч амархан байгаагүй. Монгол Улс «цэрэг дайчилгааны шуурхай байдал»-аараа ЗСБНХУ-ыг ч гүйцэж түрүүлж байжээ. Японы түрэмгийлэгчидтэй хийсэн тулалдаанд Монгол Улсын зүгээс амссан хохирлыг хувиар тооцвол дэлхийн хоёрдугаар дайны үеийн бүхэл бүтэн АНУ-ын алдагдалтай тэнцдэг. Тиймээс өнөөг хүртэл Монгол, Оросын ард түмний ганбат найрамдал улам батжин, бие биедээ хүндэтгэлтэй, халуун дулаан, элэгсэг дотно харилцаатай ханддаг байна. Жил бүрийн ОХУ-д Ялалтын баярыг тэмдэглэх баяр ёслолд Монгол Улсын Батлан хамгаалах яамны төлөөлөгчдийг Ялалтын парадад урин оролцуулах сайхан уламжлал бий болж, 2021 оны 5-р сарын 9-ний өдрийн баярын үйл ажиллагаанд түүхэнд анх удаа Монгол Улсын зэвсэгт хүчний албан хаагчид Улаан-Үд хотод болсон Ялалтын парадад нэр төртэй оролцов. Жагсаалын багийн бүрэлдэхүүнд Монгол Улсын цэргийн бие бүрэлдэхүүн Агаарын довтолгооноос хамгаалах хүчний цэргийн албан хаагчдын хамтаар төв индэрийн өмнө жагсаж, Аугаа эх орны дайны ахмад дайчдын дурсгалд хүндэтгэл үзүүлэв. Бид хамтын түүхэн ялалтаараа улам омогших, бахархах ёстой!
Энэхүү дашрамд дурдахад, олон зуун сая ард түмний баатарлаг амь насаар бүтсэн түүхийн хуудсыг гуйвуулах зарим нэгэн гадаадын улс орны санаархал нь эх орон, ирээдүйн хойч үеийн эрх чөлөө, тусгаар тогтнолын төлөө тэмцэж явсан өвөг дээдсээсээ, өөрсдийн ард түмнээсээ урвасан явдал хэмээн дүгнэж болох юм. «Зодооны дараа нударга зөрүүлээд нэмэргүй» хэмээх оросын зүйр үгэнд түүхийг мөшгин гуйвуулах, заналхийх, албаар сөрөг нөлөө үзүүлэх нь ердийн тэнэг явдал юм.
