• Бидний тухай
  • Сурталчилгаа байршуулах
  • Холбоо барих
2026 он 11 сарын 20
Монгол туургатны цахим сайт
deed
  • Нүүр
  • Нийгэм
    • All
    • Аймаг
    • Байгаль орчин
    • Боловсрол
    • Нийслэл
    • Нийтлэл
    • Хууль, эрх зүй
    • Ярилцлага
    Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх Канадад байгаа хотын дарга асан Х.Нямбаатарын талаар юу хэлэв

    Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх Канадад байгаа хотын дарга асан Х.Нямбаатарын талаар юу хэлэв

    Бодь Интернэшнл ХХК: Иргэн Х.Нямбаатарын мэдээлэлд дурдагдсан машины зураг, цүнхтэй мөнгө нь баримт нотолгоогүй, зохиомол яриа, илт гүтгэлэг юм

    Бодь Интернэшнл ХХК: Иргэн Х.Нямбаатарын мэдээлэлд дурдагдсан машины зураг, цүнхтэй мөнгө нь баримт нотолгоогүй, зохиомол яриа, илт гүтгэлэг юм

    Иргэн Г.Ган-Очирыг нэг сарын хугацаатай цагдан хорьж шалгаж эхэлжээ

    Иргэн Г.Ган-Очирыг нэг сарын хугацаатай цагдан хорьж шалгаж эхэлжээ

    Нөмрөгийн дархан цаазат газрын хохирлын үнэлгээг боловсруулжээ

    Нөмрөгийн дархан цаазат газрын хохирлын үнэлгээг боловсруулжээ

    МСНЭ: Сэтгүүлчдийг цагдан хорихоо зогсоо!

    МСНЭ: Сэтгүүлчдийг цагдан хорихоо зогсоо!

    Ахуйн хэрэглээний жижиг газ тэсэрч, нэг иргэн гэмтжээ

    Ахуйн хэрэглээний жижиг газ тэсэрч, нэг иргэн гэмтжээ

    Монгол – Оросын эрдэмтэд Эгийн голын УЦС-ыг байгаль орчинд сөрөг нөлөөгүй гэсэн дүгнэлт гаргалаа

    Монгол – Оросын эрдэмтэд Эгийн голын УЦС-ыг байгаль орчинд сөрөг нөлөөгүй гэсэн дүгнэлт гаргалаа

    Ц.Даваацэрэнг суллаж, зорчих эрхийг нь хязгаарлалаа

    Ц.Даваацэрэнг суллаж, зорчих эрхийг нь хязгаарлалаа

    Өнөө шөнө Баян-Өлгийн баруун, Дорнодын хойд сумдын нутгаар нойтон цас орно

    Улаанбаатарт үдээс хойш ИХ ЦАС орно

  • Улс төр
    Ерөнхийлөгчийн үүрэгт ажлаасаа чөлөөлөгдсөн У.Хүрэлсүхийг хүндэтгэн үдэх ёслол боллоо

    Ерөнхийлөгчийн үүрэгт ажлаасаа чөлөөлөгдсөн У.Хүрэлсүхийг хүндэтгэн үдэх ёслол боллоо

    “Бодь”-ийн гэрээг нууцад оруулах зөвлөмж өгсөн ҮАБЗ-ийн гишүүд

    “Бодь”-ийн гэрээг нууцад оруулах зөвлөмж өгсөн ҮАБЗ-ийн гишүүд

    Б.Бат-Эрдэнийг ЗГХЭГ-ын даргаар томилно

    Б.Бат-Эрдэнийг ЗГХЭГ-ын даргаар томилно

    БНХАУ, АНУ, ОХУ-ын төрийн тэргүүнүүд уулзсаныхаа дараа “энх тайвны хамтарсан тунхаглал” гаргав

    БНХАУ, АНУ, ОХУ-ын төрийн тэргүүнүүд уулзсаныхаа дараа “энх тайвны хамтарсан тунхаглал” гаргав

    Оюутолгойн ногдол ашгаас иргэн бүрд 857 000 төгрөг олгох хууль санаачлах асуудлыг өнөөдөр хэлэлцэнэ

    Оюутолгойн ногдол ашгаас иргэн бүрд 857 000 төгрөг олгох хууль санаачлах асуудлыг өнөөдөр хэлэлцэнэ

    Х.Тэмүүжин: Ардын намын хууль зүйн сайд нар хулгай хийсэн, авлигын мөнгийг хэрхэн дамжуулж, өгч авалцдаг байсан тухайгаа нэр ус, тоо баримттай нь дэлгэж байна

    Х.Тэмүүжин: Ардын намын хууль зүйн сайд нар хулгай хийсэн, авлигын мөнгийг хэрхэн дамжуулж, өгч авалцдаг байсан тухайгаа нэр ус, тоо баримттай нь дэлгэж байна

    2026 оны эхний 10 сард төсвийн тэнцэл ₮1.4 их наядын алдагдалтай гарлаа

    2026 оны эхний 10 сард төсвийн тэнцэл ₮1.4 их наядын алдагдалтай гарлаа

    Батлан хамгаалахын сайд Д.Батлут өөрийн хүсэлтээр ажлаасаа чөлөөлөгдөх хүсэлт гаргажээ

    Батлан хамгаалахын сайд Д.Батлут өөрийн хүсэлтээр ажлаасаа чөлөөлөгдөх хүсэлт гаргажээ

    С.Цэнгүүн: Хэлэх муу үг олдохгүй юм. Амьдрал мэдэхгүй гэж дайрсаар байгаад үрэлгэн төсвөө батлууллаа

    С.Цэнгүүн: Хэлэх муу үг олдохгүй юм. Амьдрал мэдэхгүй гэж дайрсаар байгаад үрэлгэн төсвөө батлууллаа

  • Эдийн засаг
    • All
    • Бизнесс мэдээ
    • Уул уурхай
    Зээлээ төлөхөд хүндрэлтэй байгаа иргэн хэрэглээний зээлээ төлөх хугацаагаа 48 сараар сунгах боломжтой болно

    Зээлээ төлөхөд хүндрэлтэй байгаа иргэн хэрэглээний зээлээ төлөх хугацаагаа 48 сараар сунгах боломжтой болно

    Гашуунсухайтын төмөр замын хил холболтыг дуусгаснаар түүхий эдийн экспорт нэмэгдэнэ

    Гашуунсухайтын төмөр замын хил холболтыг дуусгаснаар түүхий эдийн экспорт нэмэгдэнэ

    1.9 сая баррель боловсруулаагүй нефть экспортолжээ

    1.9 сая баррель боловсруулаагүй нефть экспортолжээ

    “Витафит групп” дэлхийн жишиг FSSC 22000 чанарын стандартыг нэвтрүүллээ

    “Витафит групп” дэлхийн жишиг FSSC 22000 чанарын стандартыг нэвтрүүллээ

    “Камертон” хамтлагийн дуучин Д.Болд, Л.Ган-Эрдэнэ нарт Гавьяат жүжигчин цол олголоо

    “Камертон” хамтлагийн дуучин Д.Болд, Л.Ган-Эрдэнэ нарт Гавьяат жүжигчин цол олголоо

    Б.Анар: Мөнгө жил бүр 10 хувиар үнэгүйдэж байхад цалин нэмээд ч үр дүнгүй

    Б.Анар: Мөнгө жил бүр 10 хувиар үнэгүйдэж байхад цалин нэмээд ч үр дүнгүй

    Х.Баатархүү: Хятад улсын ирэх таван жилийн төлөвлөлтөөс бидний хүртэх боломжууд цөөнгүй байна

    Х.Баатархүү: Хятад улсын ирэх таван жилийн төлөвлөлтөөс бидний хүртэх боломжууд цөөнгүй байна

    Газрын тосны үнэ $100-ыг давлаа

    Газрын тосны үнэ $100-ыг давлаа

    Л.Амар: Төсвийн сахилга бат чамбай хэвээр байвал оны сүүлийн хагаст зээлийн хүү буурах боломж гарах байх

    Л.Амар: Төсвийн сахилга бат чамбай хэвээр байвал оны сүүлийн хагаст зээлийн хүү буурах боломж гарах байх

  • Үндэстэн
    • All
    • Түүх, уламжлал
    • Яруу найраг
    Наро Банчэн хутагтын хүрээний туурь

    Наро Банчэн хутагтын хүрээний туурь

    Бэрийн хэл буюу цээрийн хэл

    Бэрийн хэл буюу цээрийн хэл

    Алмалыг хотоос олдсон Их Монголын эзэнт гүрний үеийн алтан зоос

    Алмалыг хотоос олдсон Их Монголын эзэнт гүрний үеийн алтан зоос

  • Дэлхий дахинд
    АНУ: Гадаад оюутнуудын оршин суух хугацааг хязгаарлах шийдвэрийг цуцлав

    АНУ: Гадаад оюутнуудын оршин суух хугацааг хязгаарлах шийдвэрийг цуцлав

    БНХАУ, АНУ, ОХУ-ын төрийн тэргүүнүүд уулзсаныхаа дараа “энх тайвны хамтарсан тунхаглал” гаргав

    БНХАУ, АНУ, ОХУ-ын төрийн тэргүүнүүд уулзсаныхаа дараа “энх тайвны хамтарсан тунхаглал” гаргав

    Ливанд нэг сая гаруй хүн хүнсний хомсдолд өртөөд байгааг НҮБ анхаарууллаа

    Ливанд нэг сая гаруй хүн хүнсний хомсдолд өртөөд байгааг НҮБ анхаарууллаа

    Зах зээлд эрэлт муутай байгаа Cybertruck үйлдвэрлэлээ зогсоохоор болжээ

    Зах зээлд эрэлт муутай байгаа Cybertruck үйлдвэрлэлээ зогсоохоор болжээ

    АНУ-аас жил бүр Израильд өгдөг $3.8 тэрбумын зэвсгийн тусламжаа зогсоож байгаагаа зарлалаа

    АНУ-аас жил бүр Израильд өгдөг $3.8 тэрбумын зэвсгийн тусламжаа зогсоож байгаагаа зарлалаа

    Флавио Болсонару Бразилын ерөнхийлөгчийн сонгуульд ялагдал хүлээсний дараа  АНУ руу дүрвэжээ

    Флавио Болсонару Бразилын ерөнхийлөгчийн сонгуульд ялагдал хүлээсний дараа АНУ руу дүрвэжээ

    Төвөдийн хойд хэсэгт 7 магнитудын хүчтэй газар хөдөлсний улмаас 16 хүн амиа алджээ

    Төвөдийн хойд хэсэгт 7 магнитудын хүчтэй газар хөдөлсний улмаас 16 хүн амиа алджээ

    Франц даяар үймээн самуун, дээрэм тонуул эрчимжиж, 1,000 гаруй хүнийг баривчилжээ

    Франц даяар үймээн самуун, дээрэм тонуул эрчимжиж, 1,000 гаруй хүнийг баривчилжээ

    Хятадад хоёр зуу гаруй хүүхдийг хордуулсан цэцэрлэгийн эзэн бүх насаар хоригдох ял сонслоо

    Хятадад хоёр зуу гаруй хүүхдийг хордуулсан цэцэрлэгийн эзэн бүх насаар хоригдох ял сонслоо

  • Эрүүл мэнд
    Ч.Өнөрсайхан: Цэргийн насны хоёр мянга гаруй залууг шинжилгээнд хамруулахад 50 гаруй хувьд нь өвчин илэрсэн

    Ч.Өнөрсайхан: Цэргийн насны хоёр мянга гаруй залууг шинжилгээнд хамруулахад 50 гаруй хувьд нь өвчин илэрсэн

    Н.Номтойбаяр: ОХУ-ын Эрхүүд гарсан тахлын шинж тэмдэг Өвөр Монголын Хөлөнбуйрт илэрсэн

    Н.Номтойбаяр: Эрхүү хотод гарсан өвчин нь уушгины тахал биш болох нь тогтоогдсон

    Н.Номтойбаяр: ОХУ-ын Эрхүүд гарсан тахлын шинж тэмдэг Өвөр Монголын Хөлөнбуйрт илэрсэн

    Н.Номтойбаяр: ОХУ-ын Эрхүүд гарсан тахлын шинж тэмдэг Өвөр Монголын Хөлөнбуйрт илэрсэн

    Э.Батшугар: Орост гарсан гарсан гэх энэ өвчин тахал гэж тогтоогдоогүй

    Э.Батшугар: Орост гарсан гарсан гэх энэ өвчин тахал гэж тогтоогдоогүй

    Эрхүүд тахал дэгдсэн байж болзошгүй асуудлаар Путинтэй утсаар ярих гэж байгаагаа Трамп мэдэгдэв

    Эрхүүд тахал дэгдсэн байж болзошгүй асуудлаар Путинтэй утсаар ярих гэж байгаагаа Трамп мэдэгдэв

    АНУ: Тахлын халдварын асуудлаар Орост туслахад бэлэн

    АНУ: Тахлын халдварын асуудлаар Орост туслахад бэлэн

    Н.Наранбаатар: ДЭМБ-аас өдөрт 10,000 алхахыг уриалдаг ч монголчууд 2-3 дахин бага алхдаг

    Н.Наранбаатар: ДЭМБ-аас өдөрт 10,000 алхахыг уриалдаг ч монголчууд 2-3 дахин бага алхдаг

    Эм, эмнэлгийн хэрэгсэлтэй холбоотой зөрчил сүүлийн гурван жилд өсжээ

    Эм, эмнэлгийн хэрэгсэлтэй холбоотой зөрчил сүүлийн гурван жилд өсжээ

    Хүүхдийн шүд цоорол 28.8 хувиар нэмэгджээ

    Хүүхдийн шүд цоорол 28.8 хувиар нэмэгджээ

  • Бусад
    • All
    • +18
    • Зөвлөгөө
    • Зурхай
    • Зүүдний тайлал
    • Технологи
    • Утга зохиол
    • Шар мэдээ
    Д.Сумъяабазар: Намайг дэмжиж байхад “ах аа” гэж гүйчихээд, асуудал үүсэхээр улс төрийн буруутан болгох гэж гүйх увайгүй үйлдэл шүү

    Д.Сумъяабазар: Намайг дэмжиж байхад “ах аа” гэж гүйчихээд, асуудал үүсэхээр улс төрийн буруутан болгох гэж гүйх увайгүй үйлдэл шүү

    Б.Солонго: Рио Тинтогийн томилсон 2 менежерээс албан бичиг аваад, ЗГ-ын хуралдаанд уншаад суух ч гэж

    Б.Солонго: Рио Тинтогийн томилсон 2 менежерээс албан бичиг аваад, ЗГ-ын хуралдаанд уншаад суух ч гэж

    Х.Баасанжаргал: УИХ-ын даргын гарын бэлэг 1000 төгрөг 10 төгрөг болохын цондон биш үү, санаа зовох асуудал биш үү!

    Х.Баасанжаргал: УИХ-ын даргын гарын бэлэг 1000 төгрөг 10 төгрөг болохын цондон биш үү, санаа зовох асуудал биш үү!

    П.Адарсүрэн асны гэрэлт хөшөөг Зайсан хилл цогцолборын өмнөх талбайд байршууллаа

    П.Адарсүрэн асны гэрэлт хөшөөг Зайсан хилл цогцолборын өмнөх талбайд байршууллаа

    Заримдаа хүний тухай хамгийн чанга шуугиж байгаа зүйл нь үнэн байдаггүй

    Заримдаа хүний тухай хамгийн чанга шуугиж байгаа зүйл нь үнэн байдаггүй

    Ч.Хүрэлбаатар: Засгийн газрын бодлого буруу байна

    Ч.Хүрэлбаатар: Засгийн газрын бодлого буруу байна

    Х.Нямбаатар: Хүргэн хүү чи хадам эцгийнхээ үзэмжээр тогтоож буй шударга ёсыг хугацаатай гэдгийг санаарай

    Х.Нямбаатар: Хүргэн хүү чи хадам эцгийнхээ үзэмжээр тогтоож буй шударга ёсыг хугацаатай гэдгийг санаарай

    Б.Энхбаяр: Хүний хариулт голдог чи хэн юм бэ? Чи намайг дээрэлхэх гээд байгаа юм уу?

    Б.Энхбаяр: Хүний хариулт голдог чи хэн юм бэ? Чи намайг дээрэлхэх гээд байгаа юм уу?

    Хүрз шиг даргаа халбага шиг даргаар сольсон хотынхныг “заяа чинь тэр дээ” гэхээс өөр яалтай!

    Хүрз шиг даргаа халбага шиг даргаар сольсон хотынхныг “заяа чинь тэр дээ” гэхээс өөр яалтай!

No Result
View All Result
  • Нүүр
  • Нийгэм
    • All
    • Аймаг
    • Байгаль орчин
    • Боловсрол
    • Нийслэл
    • Нийтлэл
    • Хууль, эрх зүй
    • Ярилцлага
    Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх Канадад байгаа хотын дарга асан Х.Нямбаатарын талаар юу хэлэв

    Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх Канадад байгаа хотын дарга асан Х.Нямбаатарын талаар юу хэлэв

    Бодь Интернэшнл ХХК: Иргэн Х.Нямбаатарын мэдээлэлд дурдагдсан машины зураг, цүнхтэй мөнгө нь баримт нотолгоогүй, зохиомол яриа, илт гүтгэлэг юм

    Бодь Интернэшнл ХХК: Иргэн Х.Нямбаатарын мэдээлэлд дурдагдсан машины зураг, цүнхтэй мөнгө нь баримт нотолгоогүй, зохиомол яриа, илт гүтгэлэг юм

    Иргэн Г.Ган-Очирыг нэг сарын хугацаатай цагдан хорьж шалгаж эхэлжээ

    Иргэн Г.Ган-Очирыг нэг сарын хугацаатай цагдан хорьж шалгаж эхэлжээ

    Нөмрөгийн дархан цаазат газрын хохирлын үнэлгээг боловсруулжээ

    Нөмрөгийн дархан цаазат газрын хохирлын үнэлгээг боловсруулжээ

    МСНЭ: Сэтгүүлчдийг цагдан хорихоо зогсоо!

    МСНЭ: Сэтгүүлчдийг цагдан хорихоо зогсоо!

    Ахуйн хэрэглээний жижиг газ тэсэрч, нэг иргэн гэмтжээ

    Ахуйн хэрэглээний жижиг газ тэсэрч, нэг иргэн гэмтжээ

    Монгол – Оросын эрдэмтэд Эгийн голын УЦС-ыг байгаль орчинд сөрөг нөлөөгүй гэсэн дүгнэлт гаргалаа

    Монгол – Оросын эрдэмтэд Эгийн голын УЦС-ыг байгаль орчинд сөрөг нөлөөгүй гэсэн дүгнэлт гаргалаа

    Ц.Даваацэрэнг суллаж, зорчих эрхийг нь хязгаарлалаа

    Ц.Даваацэрэнг суллаж, зорчих эрхийг нь хязгаарлалаа

    Өнөө шөнө Баян-Өлгийн баруун, Дорнодын хойд сумдын нутгаар нойтон цас орно

    Улаанбаатарт үдээс хойш ИХ ЦАС орно

  • Улс төр
    Ерөнхийлөгчийн үүрэгт ажлаасаа чөлөөлөгдсөн У.Хүрэлсүхийг хүндэтгэн үдэх ёслол боллоо

    Ерөнхийлөгчийн үүрэгт ажлаасаа чөлөөлөгдсөн У.Хүрэлсүхийг хүндэтгэн үдэх ёслол боллоо

    “Бодь”-ийн гэрээг нууцад оруулах зөвлөмж өгсөн ҮАБЗ-ийн гишүүд

    “Бодь”-ийн гэрээг нууцад оруулах зөвлөмж өгсөн ҮАБЗ-ийн гишүүд

    Б.Бат-Эрдэнийг ЗГХЭГ-ын даргаар томилно

    Б.Бат-Эрдэнийг ЗГХЭГ-ын даргаар томилно

    БНХАУ, АНУ, ОХУ-ын төрийн тэргүүнүүд уулзсаныхаа дараа “энх тайвны хамтарсан тунхаглал” гаргав

    БНХАУ, АНУ, ОХУ-ын төрийн тэргүүнүүд уулзсаныхаа дараа “энх тайвны хамтарсан тунхаглал” гаргав

    Оюутолгойн ногдол ашгаас иргэн бүрд 857 000 төгрөг олгох хууль санаачлах асуудлыг өнөөдөр хэлэлцэнэ

    Оюутолгойн ногдол ашгаас иргэн бүрд 857 000 төгрөг олгох хууль санаачлах асуудлыг өнөөдөр хэлэлцэнэ

    Х.Тэмүүжин: Ардын намын хууль зүйн сайд нар хулгай хийсэн, авлигын мөнгийг хэрхэн дамжуулж, өгч авалцдаг байсан тухайгаа нэр ус, тоо баримттай нь дэлгэж байна

    Х.Тэмүүжин: Ардын намын хууль зүйн сайд нар хулгай хийсэн, авлигын мөнгийг хэрхэн дамжуулж, өгч авалцдаг байсан тухайгаа нэр ус, тоо баримттай нь дэлгэж байна

    2026 оны эхний 10 сард төсвийн тэнцэл ₮1.4 их наядын алдагдалтай гарлаа

    2026 оны эхний 10 сард төсвийн тэнцэл ₮1.4 их наядын алдагдалтай гарлаа

    Батлан хамгаалахын сайд Д.Батлут өөрийн хүсэлтээр ажлаасаа чөлөөлөгдөх хүсэлт гаргажээ

    Батлан хамгаалахын сайд Д.Батлут өөрийн хүсэлтээр ажлаасаа чөлөөлөгдөх хүсэлт гаргажээ

    С.Цэнгүүн: Хэлэх муу үг олдохгүй юм. Амьдрал мэдэхгүй гэж дайрсаар байгаад үрэлгэн төсвөө батлууллаа

    С.Цэнгүүн: Хэлэх муу үг олдохгүй юм. Амьдрал мэдэхгүй гэж дайрсаар байгаад үрэлгэн төсвөө батлууллаа

  • Эдийн засаг
    • All
    • Бизнесс мэдээ
    • Уул уурхай
    Зээлээ төлөхөд хүндрэлтэй байгаа иргэн хэрэглээний зээлээ төлөх хугацаагаа 48 сараар сунгах боломжтой болно

    Зээлээ төлөхөд хүндрэлтэй байгаа иргэн хэрэглээний зээлээ төлөх хугацаагаа 48 сараар сунгах боломжтой болно

    Гашуунсухайтын төмөр замын хил холболтыг дуусгаснаар түүхий эдийн экспорт нэмэгдэнэ

    Гашуунсухайтын төмөр замын хил холболтыг дуусгаснаар түүхий эдийн экспорт нэмэгдэнэ

    1.9 сая баррель боловсруулаагүй нефть экспортолжээ

    1.9 сая баррель боловсруулаагүй нефть экспортолжээ

    “Витафит групп” дэлхийн жишиг FSSC 22000 чанарын стандартыг нэвтрүүллээ

    “Витафит групп” дэлхийн жишиг FSSC 22000 чанарын стандартыг нэвтрүүллээ

    “Камертон” хамтлагийн дуучин Д.Болд, Л.Ган-Эрдэнэ нарт Гавьяат жүжигчин цол олголоо

    “Камертон” хамтлагийн дуучин Д.Болд, Л.Ган-Эрдэнэ нарт Гавьяат жүжигчин цол олголоо

    Б.Анар: Мөнгө жил бүр 10 хувиар үнэгүйдэж байхад цалин нэмээд ч үр дүнгүй

    Б.Анар: Мөнгө жил бүр 10 хувиар үнэгүйдэж байхад цалин нэмээд ч үр дүнгүй

    Х.Баатархүү: Хятад улсын ирэх таван жилийн төлөвлөлтөөс бидний хүртэх боломжууд цөөнгүй байна

    Х.Баатархүү: Хятад улсын ирэх таван жилийн төлөвлөлтөөс бидний хүртэх боломжууд цөөнгүй байна

    Газрын тосны үнэ $100-ыг давлаа

    Газрын тосны үнэ $100-ыг давлаа

    Л.Амар: Төсвийн сахилга бат чамбай хэвээр байвал оны сүүлийн хагаст зээлийн хүү буурах боломж гарах байх

    Л.Амар: Төсвийн сахилга бат чамбай хэвээр байвал оны сүүлийн хагаст зээлийн хүү буурах боломж гарах байх

  • Үндэстэн
    • All
    • Түүх, уламжлал
    • Яруу найраг
    Наро Банчэн хутагтын хүрээний туурь

    Наро Банчэн хутагтын хүрээний туурь

    Бэрийн хэл буюу цээрийн хэл

    Бэрийн хэл буюу цээрийн хэл

    Алмалыг хотоос олдсон Их Монголын эзэнт гүрний үеийн алтан зоос

    Алмалыг хотоос олдсон Их Монголын эзэнт гүрний үеийн алтан зоос

  • Дэлхий дахинд
    АНУ: Гадаад оюутнуудын оршин суух хугацааг хязгаарлах шийдвэрийг цуцлав

    АНУ: Гадаад оюутнуудын оршин суух хугацааг хязгаарлах шийдвэрийг цуцлав

    БНХАУ, АНУ, ОХУ-ын төрийн тэргүүнүүд уулзсаныхаа дараа “энх тайвны хамтарсан тунхаглал” гаргав

    БНХАУ, АНУ, ОХУ-ын төрийн тэргүүнүүд уулзсаныхаа дараа “энх тайвны хамтарсан тунхаглал” гаргав

    Ливанд нэг сая гаруй хүн хүнсний хомсдолд өртөөд байгааг НҮБ анхаарууллаа

    Ливанд нэг сая гаруй хүн хүнсний хомсдолд өртөөд байгааг НҮБ анхаарууллаа

    Зах зээлд эрэлт муутай байгаа Cybertruck үйлдвэрлэлээ зогсоохоор болжээ

    Зах зээлд эрэлт муутай байгаа Cybertruck үйлдвэрлэлээ зогсоохоор болжээ

    АНУ-аас жил бүр Израильд өгдөг $3.8 тэрбумын зэвсгийн тусламжаа зогсоож байгаагаа зарлалаа

    АНУ-аас жил бүр Израильд өгдөг $3.8 тэрбумын зэвсгийн тусламжаа зогсоож байгаагаа зарлалаа

    Флавио Болсонару Бразилын ерөнхийлөгчийн сонгуульд ялагдал хүлээсний дараа  АНУ руу дүрвэжээ

    Флавио Болсонару Бразилын ерөнхийлөгчийн сонгуульд ялагдал хүлээсний дараа АНУ руу дүрвэжээ

    Төвөдийн хойд хэсэгт 7 магнитудын хүчтэй газар хөдөлсний улмаас 16 хүн амиа алджээ

    Төвөдийн хойд хэсэгт 7 магнитудын хүчтэй газар хөдөлсний улмаас 16 хүн амиа алджээ

    Франц даяар үймээн самуун, дээрэм тонуул эрчимжиж, 1,000 гаруй хүнийг баривчилжээ

    Франц даяар үймээн самуун, дээрэм тонуул эрчимжиж, 1,000 гаруй хүнийг баривчилжээ

    Хятадад хоёр зуу гаруй хүүхдийг хордуулсан цэцэрлэгийн эзэн бүх насаар хоригдох ял сонслоо

    Хятадад хоёр зуу гаруй хүүхдийг хордуулсан цэцэрлэгийн эзэн бүх насаар хоригдох ял сонслоо

  • Эрүүл мэнд
    Ч.Өнөрсайхан: Цэргийн насны хоёр мянга гаруй залууг шинжилгээнд хамруулахад 50 гаруй хувьд нь өвчин илэрсэн

    Ч.Өнөрсайхан: Цэргийн насны хоёр мянга гаруй залууг шинжилгээнд хамруулахад 50 гаруй хувьд нь өвчин илэрсэн

    Н.Номтойбаяр: ОХУ-ын Эрхүүд гарсан тахлын шинж тэмдэг Өвөр Монголын Хөлөнбуйрт илэрсэн

    Н.Номтойбаяр: Эрхүү хотод гарсан өвчин нь уушгины тахал биш болох нь тогтоогдсон

    Н.Номтойбаяр: ОХУ-ын Эрхүүд гарсан тахлын шинж тэмдэг Өвөр Монголын Хөлөнбуйрт илэрсэн

    Н.Номтойбаяр: ОХУ-ын Эрхүүд гарсан тахлын шинж тэмдэг Өвөр Монголын Хөлөнбуйрт илэрсэн

    Э.Батшугар: Орост гарсан гарсан гэх энэ өвчин тахал гэж тогтоогдоогүй

    Э.Батшугар: Орост гарсан гарсан гэх энэ өвчин тахал гэж тогтоогдоогүй

    Эрхүүд тахал дэгдсэн байж болзошгүй асуудлаар Путинтэй утсаар ярих гэж байгаагаа Трамп мэдэгдэв

    Эрхүүд тахал дэгдсэн байж болзошгүй асуудлаар Путинтэй утсаар ярих гэж байгаагаа Трамп мэдэгдэв

    АНУ: Тахлын халдварын асуудлаар Орост туслахад бэлэн

    АНУ: Тахлын халдварын асуудлаар Орост туслахад бэлэн

    Н.Наранбаатар: ДЭМБ-аас өдөрт 10,000 алхахыг уриалдаг ч монголчууд 2-3 дахин бага алхдаг

    Н.Наранбаатар: ДЭМБ-аас өдөрт 10,000 алхахыг уриалдаг ч монголчууд 2-3 дахин бага алхдаг

    Эм, эмнэлгийн хэрэгсэлтэй холбоотой зөрчил сүүлийн гурван жилд өсжээ

    Эм, эмнэлгийн хэрэгсэлтэй холбоотой зөрчил сүүлийн гурван жилд өсжээ

    Хүүхдийн шүд цоорол 28.8 хувиар нэмэгджээ

    Хүүхдийн шүд цоорол 28.8 хувиар нэмэгджээ

  • Бусад
    • All
    • +18
    • Зөвлөгөө
    • Зурхай
    • Зүүдний тайлал
    • Технологи
    • Утга зохиол
    • Шар мэдээ
    Д.Сумъяабазар: Намайг дэмжиж байхад “ах аа” гэж гүйчихээд, асуудал үүсэхээр улс төрийн буруутан болгох гэж гүйх увайгүй үйлдэл шүү

    Д.Сумъяабазар: Намайг дэмжиж байхад “ах аа” гэж гүйчихээд, асуудал үүсэхээр улс төрийн буруутан болгох гэж гүйх увайгүй үйлдэл шүү

    Б.Солонго: Рио Тинтогийн томилсон 2 менежерээс албан бичиг аваад, ЗГ-ын хуралдаанд уншаад суух ч гэж

    Б.Солонго: Рио Тинтогийн томилсон 2 менежерээс албан бичиг аваад, ЗГ-ын хуралдаанд уншаад суух ч гэж

    Х.Баасанжаргал: УИХ-ын даргын гарын бэлэг 1000 төгрөг 10 төгрөг болохын цондон биш үү, санаа зовох асуудал биш үү!

    Х.Баасанжаргал: УИХ-ын даргын гарын бэлэг 1000 төгрөг 10 төгрөг болохын цондон биш үү, санаа зовох асуудал биш үү!

    П.Адарсүрэн асны гэрэлт хөшөөг Зайсан хилл цогцолборын өмнөх талбайд байршууллаа

    П.Адарсүрэн асны гэрэлт хөшөөг Зайсан хилл цогцолборын өмнөх талбайд байршууллаа

    Заримдаа хүний тухай хамгийн чанга шуугиж байгаа зүйл нь үнэн байдаггүй

    Заримдаа хүний тухай хамгийн чанга шуугиж байгаа зүйл нь үнэн байдаггүй

    Ч.Хүрэлбаатар: Засгийн газрын бодлого буруу байна

    Ч.Хүрэлбаатар: Засгийн газрын бодлого буруу байна

    Х.Нямбаатар: Хүргэн хүү чи хадам эцгийнхээ үзэмжээр тогтоож буй шударга ёсыг хугацаатай гэдгийг санаарай

    Х.Нямбаатар: Хүргэн хүү чи хадам эцгийнхээ үзэмжээр тогтоож буй шударга ёсыг хугацаатай гэдгийг санаарай

    Б.Энхбаяр: Хүний хариулт голдог чи хэн юм бэ? Чи намайг дээрэлхэх гээд байгаа юм уу?

    Б.Энхбаяр: Хүний хариулт голдог чи хэн юм бэ? Чи намайг дээрэлхэх гээд байгаа юм уу?

    Хүрз шиг даргаа халбага шиг даргаар сольсон хотынхныг “заяа чинь тэр дээ” гэхээс өөр яалтай!

    Хүрз шиг даргаа халбага шиг даргаар сольсон хотынхныг “заяа чинь тэр дээ” гэхээс өөр яалтай!

No Result
View All Result
Монгол туургатны цахим сайт
No Result
View All Result

Нотолгоонд суурилсан анагаах ухааны төөрөгдөл хэмээх харангын дохио

by undesten
2022-11-18 00:04
in Нийтлэл
0
Нотолгоонд суурилсан анагаах ухааны төөрөгдөл хэмээх харангын дохио

Британы анагаах ухааны сэтгүүл (British Medical Journal)–ийн 2022 оны 3 дугаар сарын 16-ны өдрийн дугаарт “Нотолгоонд суурилсан анагаах ухааны төөрөгдөл” гэсэн гарчигтай часхийсэн богино өгүүлэл нийтлэгджээ. Анагаах ухааны эрдэм шинжилгээ, судалгааны ажлын удирдлага, зохицуулга алдагдаж, эмнэл зүйн туршилт, судалгааны бүх ажил, үндсэндээ, эмийн үйлдвэр, компаниудын ашиг сонирхлын дагуу хийгдэж, академи, эрдэм шинжилгээний байгууллагын эрдэмтэн судлаачид авлигад автагдсаар байгааг  дэлхий дахинд анхааруулан харангын дохио дэлдсэнэнэ өгүүллийг Австралийн эрдэмтэн Жоон Журейдини, Америкийн эрдэмтэн Лиймон Б. МакХенри хоёр бичсэн байна. Нэг улсын нэг салбарын эрдэмтэд ч хоорондоо нийлээд, эвсэн ажиллачхаж чадахгүй байхад, асар том далай тэнгисээр зааглагдсан Америк тив, Австрали тив хоёрт бие биенээсээ алс ажиллаж амьдардаг энэ хоёр эрдэмтэн хэрхэн хамтран ажиллаж чаддагаа Нотолгоонд суурилсан анагаах ухааны төөрөгдөл: Эмнэлзүйн судалгаа шинжилгээнд итгэл алдарч буй ноцтой байдлыг илчлэхүй” хэмээх номоороо урьд нь батлан харуулсан юм. Анагаах ухааны салбарын эрдэмтэн судлаачдын доторх жинхэнэ баатарлаг зоригтнууд хэмээн дотроо хүндэлж явдаг Жоон Журейдини, Лиймон Мак Хенри хоёрын бичсэн “Нотолгоонд суурилсан анагаах ухааны төөрөгдөл” хэмээх өгүүллийг бүрэн эхээр нь орчуулснаа, одоо та бүхэндээ толилуулъя. Таалан болгооно уу.

⁎    ⁎    ⁎

Нотолгоонд суурилсан анагаах ухаан хэмээх цоо шинэпарадигм үүссэн практикт нэвтэрснээр парадигмын нэгэн шилжилт болсон бөгөөд энэ шинэ парадигмын гол зорилгонь, шинжлэх ухааны хөдөлшгүй бат бөх үндэс суурийгтавьж өгөхөд оршдог билээ. Нотолгоонд суурилсан анагаахухааны үнэлэлт дүгнэлт хүчин төгөлдөр байх эсэх ньэмнэлзүйн туршилт, судалгааны тоо баримт үнэхээрнайдвартай, үнэн зөв байсан уу, үгүй юү гэдгээс л шуудхамаардаг. Гэтэл эмнэлзүйн туршилт, судалгаануудындийлэнхийг эмийн үйлдвэр, компаниуд өөрсдөө хийжгүйцэтгэчхээд, үр дүнг нь, нэр хүндтэй ахмад эрдэмтэнсудлаачдын нэрийг барин хэвлэн мэдээлсээр байдаг юм(Ямар нэгэн судалгаа шинжилгээний ажлыг хийх нь байтугай, тэр ажилд оролцоо ч үгүй байж үр дүнг нь өөрийнхөө нэрээр хэвлүүлдэг хүмүүсийг, англиар, Ghost writer буюу чөтгөрөн нийтлэлч хэмээн тун сонин нэрлэдэг–Орчуулагч). Харин эмнэлзүйн туршилт, судалгааны ажлыг ивээн тэтгэж санхүүжүүлсэн эмийнүйлдвэр, компаниудын нууцалсаар ирсэн баримтматериалыг нийтэд ил болгон нийтэлдэг болсноор, анагаахухааны салбарын эмч мэргэжилтнүүдэд нэг чухал боломж нээгдэж, судалгаа шинжилгээний ажлын бодит тоо баримт, дүгнэлтийг тэдгээр байгууллага хэр зэрэг гуйвуулж, хэр зэрэг худлаа тайлбарладаг байсныг нь илрүүлж чаддагболсон билээ. Ер нь, эмнэлзүйн туршилт, судалгааны ажлыгивээн тэтгэж санхүүжүүлсэн эмийн үйлдвэр, компаниудтуршилт, судалгааныхаа тоо баримт, дүгнэлтийг дураарааөөрчлөн буруу тайлбарладаг ноцтой дутагдлыг арилгаагүйцагт, нотолгоонд суурилсан анагаах ухаан – төөрөгдөлтөдийхөн хэвээрээ л үлдэнэ.

Орчин үеийн философид шүүмжлэлт рационализм хэмээх чиглэлийг үндэслэсэн эрдэмтэн Карл Поппер шинжлэх ухааны шударга ёсны талаар, нээлттэй, ардчилсан нийгэмдшударга шинжлэх ухааны гүйцэтгэх үүргийн талаар гайхалтай тод томруун тодорхойлсон байдаг юм. Жинхэнэ шудрага шинжлэх ухаан гэдэг бол, туршилт, судалгаа хийж байгаа эрдэмтэн судлаачид нь уран гоё таамаглалд хөтлөгдөлгүй, туршилт судалгааныхаа аргачлал зааврыг хатуу чанд мөрдөн ажлаа хийж гүйцэтгээд, эцсийнх нь үр дүнг нягт нямбай, туйлын няхуур задлан шинжилдэг шинжлэх ухаан байх ёстой. Гэтэл хөрөнгө санхүүгийн ашиг сонирхлыг л эрхэмлэн дээдлээд, олон түмний эрх ашиг, сайн сайхан байдлыг үл тоомсорлогч эмийн үйлдвэр, компаниуд анагаах ухааны хөгжилд ноцтой аюул занал учруулсаар байна. Эмчилгээний практикт ашигладаг эм бэлдмэлийн зах зээлийг, үндсэндээ, асар том хэдхэн үйлдвэр, компани эзлэн ноёрхож, байр сууриа тэлэхийн төлөө хоорондоо өрсөлдсөөрбайдаг ч эм бэлдмэлийн зах зээлийг улам өргөсгөх тал дээр хүч чармайлтаа тун чадамгай нэгтгэдэг юм.

Био-анагаах ухааны эрдэм шинжилгээ, судалгааны ажлыг хувийн байгууллагуудаар гүйцэтгүүлэн, чөлөөт зах зээлийг бишрэн шүтэгчдийг баярлуулдаг болсноор, анагаах ухааныг богинохон хугацаанд хөгжүүлэх түлхэц болж чадсан ч, энэ арга яваандаа ноцтой үр дагавар учруулдаг нь тогтоогдсон юм. Тухайлбал: Эмийн үйлдвэр, компаниуд эмчилгээний нааштай нөлөө огт үзүүлээгүй эмийн туршилт, судалгааны дүнг тэр чигт нь нуун дарагдуулж, илэрсэн  гаж нөлөөнийх нь талаар огт мэдээлэхгүй өнгөрч, эмнэлзүйн туршилт, судалгааныхаа үндсэн тоо баримтыг эрдэм шинжилгээний байгууллагын эрдэмтэн судлаачдад өгөхгүй, эрдэм шинжилгээ, судалгааны ажлын тоо баримт, материалыг ч өмчилдөг, шинжлэх ухааны мэдлэгийг ч өмчилдөг болсон нь анагаах ухааны хөгжил дэвшилд чөдөр тушаа болж байна. Товчхон хэлэхэд, хөрөнгө санхүүгийн ашиг сонирхол эрдэм шинжилгээний ажилд ч муугаар нөлөөлж, их сургуулиудад ч муугаар нөлөөлж, зохицуулагч агентлаг байгууллагуудад ч муугаар нөлөөлж байгаагаас болоод өвчтөнүүд л нас барсаар байдаг билээ.

Эмийн үйлдвэр, компаниуд хувьцаа эзэмшигчдийнхээ өмнө тодорхой үүрэг хүлээдэг. Энэ юу гэсэн үг вэ гэвэл, эдгээр байгууллага шинжлэх ухааны шудрага ёсыг эрхэмлэн дээдлэхийнхээ оронд, шаталсан удирдлагатай байгууллагынхаа бүтцийг онцгойлон анхаарч, үйлдвэрлэсэн бүтээгдэхүүндээ хоёргүй сэтгэлээр үнэнч хандаж, тэр бүтээгдэхүүнээ олон нийтэд магтан суралчлахыг л гол болгож байдаг гэсэн үг. Шилдэг их сургуулиудын хувьд ч ялгаагүй, чин шудрага ёс хийгээд нийгмийн ухамсартай ёс суртахууныг батлан хамгаалагчид хэмээн өөрсдийгөө тунхагласаар ирсэн эдгээр байгууллага элдэв сангийн нөлөөнд амархан автагддагаараа хэзээнээсээ зартай. Гэвч их сургуулиудын эрдэм шинжилгээ, судалгааны ажлыг төрөөс бүрэн санхүүжүүлж чадахгүй байгаа нөхцөлд, эдгээр сургууль зах зээлийн неолиберальч арга барилыг сонгон, эмийн үйлдвэр, компаниудын санхүүжилтийг идэвхтэйеэ эрж хайн олоод, эдийн засгийн хувьд ашигтай гэрээ хийн хамтран ажиллахаас өөр арга алга. Ийм л шалтгаанаас болоод их сургуулийн тэнхимүүд ердөө үйлдвэрлэлийн багаж хэрэгсэл төдийхөн болон хувирчээ. Эрдэм шинжилгээ, судалгааны ажлын сэдэв, төлөвлөгөөг эмийн үйлдвэр, компаниуд хяналтдаа авч, нэртэй эрдэмтэн судлаачдын нэрээр бичсэн өгүүлэлээ анагаах ухааны сэтгүүлүүдэд нийтлүүлж, эмч мэргэжилтнүүдэд тасралтгүй боловсрол олгох хөтөлбөрөөр танилцуулдаг болсон учраас, анагаах ухааны салбарын эрдэмтэн судлаачид, үндсэндээ, эмийн үйлдвэр компаниудын үйлдвэрлэсэн бүтээгдэхүүнийг сурталчлан борлуулагч агент төдийхөн болж хувираад байна. Харин эмийн үйлдвэр, компаниудаас эрдэм шинжилгээний байгууллагатай хамтран хийсэн эмнэлзүйн туршилт, судалгааны ажлын заль мэх, булхай нь илэрч, олон нийтийн хэвлэл мэдээллийн гол гол хэрэгслээр цацагдсан үед, эрдэм шинжилгээний байгууллагад итгэх олон түмний итгэл суларч, чөлөөт нийгэм тэднийг хуураад байгаа юм шиг л санадаг юм.

Эрдэм шинжилгээний байгууллагын манлайлах үүргийг корпорацийн их сургуулиуд үнэхээр гутааж байна. Декан болтлоо албан тушаал дэвшсэн, эзэмшсэн мэргэжлээрээ анагаах ухааны хөгжилд жинтай хувь нэмэр оруулсан эрдэмтдийг, зарим корпорацийн их сургууль ажлаас нь халж, оронд нь, хөрөнгө мөнгө босгодог хүн юм уу, аль эсвэл,эрдэм шинжилгээний ажил хариуцсан менежерийг томилдог боллоо. Деканы албан тушаалд ингэж томилогдсон хүмүүс хэрхэн орлого олж чаддагаа, корпорациудын ивээн тэтгэлэг, санхүүжилтийг хэрхэн татаж чаддагаа л харуулах шаардлагатай тулгардаг ажээ. Нөгөөтээгүүр, анагаах ухааны чиглэлээр эрдэм шинжилгээ, судалгааны ажил хийгээд овоо амжилтад хүрсэн мэргэжилтнүүд эмийн үйлдвэр, компаниудын бүтээгдэхүүнийг сурталчлагч буюу олон нийтийн санаа бодлыг залан дагуулагчид болон хувирах явдал их байгаа бөгөөд тэдний хөгжиж дэвжих ирээдүй нь эмийн үйлдвэр, компаниудаас олгосон боломжоос шууд хамаардаг болжээ (Маркетингийн мэргэжилтнүүдийн өргөн хэрэглэдэг Key Opinion Leaders–KOLs гэдэг нэр томьёог, олон нийтийн санаа бодлыг залан дагуулагчид гэж орчууллаа-Э.П). Эмийн үйлдвэр, компаниуд,- олон нийтийн санаа бодлыг залан дагуулагч болгон ашиглах мэргэжилтнүүдийг олж сонгохдоо, өөрийнхөө байгууллагын олон талт үйл ажиллагаанд үндэслэн боловсруулсан нарийн шалгууруудаар сонгодог юм байна. Жишээлбэл: Эдгээр байгууллага, олон нийтийн санаа бодлыг залан дагуулагч болгон ашиглах эмчийг сонгохдоо, үйлдвэрлэсэн эмийг нь эмийн жорд бичдэг болгох талаар бусдадаа нөлөөлж чадах чадвартай эмчийг л  сонгодог байна. Өөрөөр хэлбэл, эмийн үйлдвэр, компаниуд, олон нийтийн санаа бодлыг залан дагуулагч болгон ашиглах мэргэжилтнийг сонгохдоо, тухайн хүний их сургуульд ажилладаг гэсэн нэр сүр, бусдад нөлөөлж чадах чадвар зэрэгт нь үндэслэдэг гэсэн үг. Ингэж сонгогдоод, олон нийтийн санаа бодлыг залан дагуулагч болсон мэргэжилтэн, эмийн үйлдвэр, компаниудын үйлдвэрлэсэн бүтээгдэхүүнийг магтан сурталчилж брендинг хийхэд чухал үүрэг гүйцэтгэдэг юм байна.

Эмийн үйлдвэр, компаниудын дэргэдэх Эрдэм шинжилгээний зөвлөх хорооны гишүүд, Илтгэгчдийн товчооны гишүүд, олон нийтийн санаа бодлыг залан дагуулагчид, бүгдээрээ, үйлдвэр, компаниасаа цалин хөлс авдаг мөртөө тэдгээр байгууллагынхаа ивээн тэтгэж санхүүжүүлсэн эмнэлзүйн туршилт, судалгааны үр дүнг, тэд нар л анагаах ухааны онол практикийн хурал дээр илтгэж, эмч мэргэжилтнүүдэд тасралтгүй боловсрол олгох хичээл дээр ч танилцуулж байдаг юм. Уг нь, эмийн үйлдвэр компаниудын үйлдвэрлэсэн эмийн нөлөөг танилцуулахдаа тал тохой татан алагчилж үзэхгүй, хөндлөнгийн биеэ даасан эрдэмтний ёсоор шүүмжлэлтэй хандах ёстой мэргэжилтнүүд, ийнхүү, “бүтээгдэхүүний өмгөөлөн хамгаалагчид” хэмээн маркетингийн мэргэжилтнүүдийн нэрлэдэг хүмүүс л болон хувирдаг ажээ.

Бас нэг хачирхалтай зүйл байгаа нь юу вэ гэвэл, эмийн үйлдвэр, компаниудаар ивээн тэтгүүлэн санхүүжиж, олон нийтийн санаа бодлыг залан дагуулагчийн үүрэг гүйцэтгэдэг мэргэжилтнүүд туршилт судалгааны ажлын үр дүнг хэвлэн нийтлүүлэх тал дээр тун олон давуу эрхийг эдэлдэг бололтой юм. Тэд,– их сургууль, үйлдвэр компаниудын дэмжлэг туслалцааг авахын зэрэгцээ анагаах ухааны сэтгүүлийн эрхлэгчдийн дэмжлэг туслалцааг ч авч,  бодит нотолгоо баримттай огт нийцэхгүй санаа бодлоо илэрхийлсэн материалыг сэтгүүлд нийтлүүлж чаддаг байна. Эмийн үйлдвэр, компаниудтай хамтран ажилладаг их сургуулийнхан олон нийтийн санаа бодлыг залан дагуулагчдын гаргаж байгаа ийм алдааг засан залруулж чадахгүй нь мэдээж бөгөөд үйлдвэр компаниудыг шүүмжилсэн шударга эрдэмтдийн бичсэн өгүүллийгсэтгүүлд нийтлэхээс татгалзах, тэдгээр эрдэмтэнд хуулийн хариуцлага хүлээлгэнэ хэмээн айлган сүрдүүлэх явдал байдаг төдийгүй ажил албанаас нь халуулж бүрмөсөн баллах аюул ч учирч болзошгүй байдаг байна. Иймэрхүү маягаар, эрдэм шинжилгээ, судалгааны ажил хийж байгаа эрдэмтдийг ялгаварлан гадуурхсан ижил тэгш бус нөхцөл байдал учрах вий хэмээн санаа нь зовж явсан философич Карл Поппер шинжлэх ухааны мэдлэгийг түгээн дэлгэрүүлэх хэрэгслийг зальтай хүмүүс гартаа оруулах, жинхэнэ үнэн мэдээллийг нуун дарагдуулах зэрэг аюулын талаар сэрэмжлүүлэн бичиж үлдээжээ. Гэтэл шинжлэх ухааны шудрага ёсыг эрхэмлэн дээдэлж, эрдэмтэн судлаачдыг өчүүхэн ч ялгаварлан гадуурхаж тал тохой татдаггүй (төрийн харьяаны лабораторид ажиллах, тогтмол хэвлэгддэг чөлөөт сэтгүүлүүдэд бүтээлээ нийтлүүлэх, эрдэм шинжилгээний онол практикийн хуралд илтгэл тавих зэрэг талаар) байгууллагыг хамгаалан үлдээж, цаашид хөгжүүлж чадах эсэх нь, үнэндээ,  улс төрийн эрх мэдэлтэн, ашиг орлогын хойноос хөөцөлдөгч эрх мэдэлтнүүдийн эрхшээлд л байсаар байна. Энэ хэвээрээ байвал, шинжлэх ухааны бодит баримт, нотолгоог хувийн ашиг сонирхол хэзээ ямагт уландаа гишигчсээр л байх нь тодорхой юм.

Эмийн үйлдвэр, компаниудаас санхүүжилт авдаг зохицуулагч байгууллагынхан тэдгээр байгууллагынхааүйлдвэрлэсэн эмийн зөвшөөрлийг олгохдоо, бас л тэдгээр байгууллагын санхүүжилтээр хийсэн эмнэлзүйн туршилт судалгааны дагуу, үндсэн тоо баримтыг нь үзэж шалгах ч үгүй олгож байгаа нь олонтаа ажиглагдаж байна. Эмийн үйлдвэр, компаниудын санхүүжилтээс болоод, “өөрийнхөө хийсэн гэрийн даалгаврыг өөрөө шалгаж, өөртөө дүн тавьж байгаа юм шиг” ийм хачин тогтолцоо ноёрхоод байхад, хүмүүс чухам юунд итгэх юм бэ? Уул нь, эмийн үйлдвэр, компаниудын үйлдвэрлэсэн эмийн үйлчлэл нөлөөг, улсын хэмжээний зохицуулагч байгууллагын бүрэлдэхүүн хэсэг болсон хөндлөнгийн экспертүүд л шалгаж зөвшөөрөл олгож байх ёстой билээ.

Шинжлэх ухааны шударга ёсыг хэрэгжүүлэх талаар анхаарч санаа тавьдаггүй төр засгийн газар болоод үйлдвэр компаниудын эрх мэдэлд бүрэн захирагдсан зохицуулагч байгууллагынхан өөрсдөө санаачлан, зайлшгүй шаардлагатай байгаа зарим өөрчлөлтийг хийж, анагаах ухааны эрдэм шинжилгээ, судалгааны ажлыг эмийн үйлдвэр, компаниудын нөлөөнөөс бүрмөсөн салгана, анагаах ухааны сэтгүүлд эмнэлзүйн туршилт судалгааны ажлын үр дүнг хэвлэн нийтэлж байгаа өнөөгийн буруу тогтолцоог өөрчилж цэвэршүүлнэ хэмээн найдах ч хэрэггүй. Ялангуяа, сэтгүүлд өгүүлэл нийтлүүлсэн хүмүүст өгдөг бүтээлийнх нь хувь буюу репринтээс олох орлого, зар сурталчилгаанаас олох орлого, ивээн тэтгэгчдээс хандивласан мөнгө зэрэгт түшиглэдэг хэвлэлийн газрууд амархан өөрчлөгдөхгүй. Ийм учраас, анагаах ухааны эрдэм шинжилгээ, судалгааны ажлыг шударга хийдэг болгохын тулд, юуны өмнө, дараах гурван төрлийн өөрчлөлт шинэчлэлтийг хийх шаардлагатай гэсэн саналыг бид дэвшүүлж байна. Үүнд:

– Зохицуулагч байгууллагуудыг эмийн үйлдвэр, компаниудын санхүүжилтээс бүрэн чөлөөлөх;
– Эмийн үйлдвэр, компаниудад тусгай татвар ноогдуулж, эмнэлзүйн туршилт судалгааны ажлын зардлыг төрөөс бүрэн санхүүжүүлэн хөндлөнгийн байгууллагаар гүйцэтгүүлдэг болох;
– Нэр хаягийг нь нууцалсан өвчтөнүүдийг хамруулсан эмнэлзүйн туршилт, судалгаануудын тоо баримт, үр дүнг, тухайн ажлыг хийж гүйцэтгэсэн протоколынх нь хамт, нийтэд нээлттэй тусгай веб-сайтад байршуулдаг болох шаардлагатай гэсэн саналуудыг дэвшүүлж байгаа юм.

Ялангуяа, хамгийн сүүлд дурдсан санал хамгийн чухал нь байж магадгүй. Яагаад вэ гэвэл, эмнэлзүйн туршилт, судалгаануудын тоо баримт, үр дүнг, нийтэд нээлттэй тусгай веб-сайтад байршуулдаг болсноор, хөндлөнгийн буюу гурав дахь талын эрдэмтэн судлаачид өөрсдөө нэрээ дэвшүүлээд юм уу, аль эсвэл, анагаах ухааны эрдэм шинжилгээ, технологийн асуудал хариуцсан агентлагаас томилогдсон экспертүүд туршилт, судалгааны тоо баримтыг задлан шинжилж, дүгнэлт хийж байх нөхцөл бүрдэнэ. Иймөөрчлөлт, шинэчлэлтийг хийхийн тулд, эхлээд, эмнэлзүйн туршилт, судалгаанд хамрагдах өвчтөнүүдээс авдаг зөвшөөрлийн маягтад өөрчлөлт оруулж, туршилт судалгаа хийсэн мэргэжилтнүүд тоо баримт, материалаа нийтэд ил тод, чөлөөтэй байлгана гэсэн заалтыг уг маягтад бичиж оруулах шаардлагатай. Ер нь, эмнэлзүйн туршилт, судалгаануудын тоо баримт, үр дүнг нийтэд нээлттэй, ил тод хэвлэдэг болох нь, тэдгээр туршилт судалгаанд хамрагдагсдын өмнө хүлээсэн ёс суртахууныхаа үүргийг биелүүлж байгаа хэрэг мөн билээ. Өөрөөр хэлбэл, яаж ч мэдэх эрсдэлтэй эмчилгээний туршилтад хамрагдсан бодит хүмүүс өөрсдийнхөө оролцсон туршилт, судалгааны тоо баримт, материалыг шинжлэх ухааны хатуу зарчмын дагуу ашиглахыг шаардах эрхтэй. Харин нууц хадгалалт, оюуны өмчийн эрх гэх мэтийн асуудлыг онцгойлон анхаардаг үйлдвэр, компаниуд олон түмний эрх ашгаас давсан эрх ашгийг эдлэх ёсгүй.

Англи хэлнээс орчуулсан анагаах ухааны доктор Э, Пүрэвдаваа (drpurev@gmail.com)

2022-09-01, 4:15 PM

Эх сурвалж: Jureidini J, McHenry LB. The illusion of evidence based medicine. BMJ 2022; 376:o702 doi: https://doi.org/10.1136/bmj.o702

Related Posts

Орхон дээр уулзъя
Нийтлэл

Орхон дээр уулзъя

2026-09-17 16:55
Инфляцийг бут ниргэгч
Нийтлэл

Инфляцийг бут ниргэгч

2026-08-13 20:52
Нулимснаас төрсөн Ардын жүжигчин…
Нийтлэл

Нулимснаас төрсөн Ардын жүжигчин…

2026-02-19 12:08
}

Шинэ мэдээ

Ерөнхийлөгчийн үүрэгт ажлаасаа чөлөөлөгдсөн У.Хүрэлсүхийг хүндэтгэн үдэх ёслол боллоо

Ерөнхийлөгчийн үүрэгт ажлаасаа чөлөөлөгдсөн У.Хүрэлсүхийг хүндэтгэн үдэх ёслол боллоо

by undesten
2026-11-20 13:05
0

Т.Ариунзаяа өсвөр, залуучуудын дэлхийн аварга болсон Монголын анхны жүдоч боллоо

Т.Ариунзаяа өсвөр, залуучуудын дэлхийн аварга болсон Монголын анхны жүдоч боллоо

by undesten
2026-11-20 11:54
0

АНУ: Гадаад оюутнуудын оршин суух хугацааг хязгаарлах шийдвэрийг цуцлав

АНУ: Гадаад оюутнуудын оршин суух хугацааг хязгаарлах шийдвэрийг цуцлав

by undesten
2026-11-20 09:20
0

“Бодь”-ийн гэрээг нууцад оруулах зөвлөмж өгсөн ҮАБЗ-ийн гишүүд

“Бодь”-ийн гэрээг нууцад оруулах зөвлөмж өгсөн ҮАБЗ-ийн гишүүд

by undesten
2026-11-20 08:40
0

Б.Бат-Эрдэнийг ЗГХЭГ-ын даргаар томилно

Б.Бат-Эрдэнийг ЗГХЭГ-ын даргаар томилно

by undesten
2026-11-20 08:35
0

БНХАУ, АНУ, ОХУ-ын төрийн тэргүүнүүд уулзсаныхаа дараа “энх тайвны хамтарсан тунхаглал” гаргав

БНХАУ, АНУ, ОХУ-ын төрийн тэргүүнүүд уулзсаныхаа дараа “энх тайвны хамтарсан тунхаглал” гаргав

by undesten
2026-11-20 08:24
0

Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх Канадад байгаа хотын дарга асан Х.Нямбаатарын талаар юу хэлэв

Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх Канадад байгаа хотын дарга асан Х.Нямбаатарын талаар юу хэлэв

by undesten
2026-11-20 08:18
0

Оюутолгойн ногдол ашгаас иргэн бүрд 857 000 төгрөг олгох хууль санаачлах асуудлыг өнөөдөр хэлэлцэнэ

Оюутолгойн ногдол ашгаас иргэн бүрд 857 000 төгрөг олгох хууль санаачлах асуудлыг өнөөдөр хэлэлцэнэ

by undesten
2026-11-17 09:59
0

Х.Тэмүүжин: Ардын намын хууль зүйн сайд нар хулгай хийсэн, авлигын мөнгийг хэрхэн дамжуулж, өгч авалцдаг байсан тухайгаа нэр ус, тоо баримттай нь дэлгэж байна

Х.Тэмүүжин: Ардын намын хууль зүйн сайд нар хулгай хийсэн, авлигын мөнгийг хэрхэн дамжуулж, өгч авалцдаг байсан тухайгаа нэр ус, тоо баримттай нь дэлгэж байна

by undesten
2026-11-17 08:53
0

2026 оны эхний 10 сард төсвийн тэнцэл ₮1.4 их наядын алдагдалтай гарлаа

2026 оны эхний 10 сард төсвийн тэнцэл ₮1.4 их наядын алдагдалтай гарлаа

by undesten
2026-11-16 15:40
0

oren-sarmats.ru
  • Бидний тухай
  • Сурталчилгаа байршуулах
  • Холбоо барих

© 2018 UNDESTEN.MN

  • Халимаг
  • Тува
  • Өвөрмонгол
  • Буриад
  • Алтай

No Result
View All Result
  • Нүүр
  • Нийгэм
  • Улс төр
  • Эдийн засаг
  • Үндэстэн
  • Дэлхий дахинд
  • Эрүүл мэнд
  • Бусад

© 2018 UNDESTEN.MN

  • Халимаг
  • Тува
  • Өвөрмонгол
  • Буриад
  • Алтай