Сүүлийн үед нийгмийн сүлжээнд “Солонгост шүд ургуулдаг патч(наалт) бүтээжээ” гэх мэдээлэл түгэж, зарим хүмүүс үүнийг үнэн гэж хүлээн авч байна.
Гэвч үнэн бодит байдал нь — энэ нь одоогийн байдлаар “төлөвлөгдөж, судлагдаж буй” технологи бөгөөд “одоо бүгдэд нь түгээмэл хэрэглэх боломжтой” гэсэн баталгаа алга. Дор баримттай, одоогийн судалгааны байдал дээр суурилсан шинжилгээг хүргэж байна.
“Патч” гэж юу вэ: Энгийн наалт биш, эм дамжуулах арга
Эмчилгээ, арчилгаанд хэрэглэгддэг “патч” гэдэг нь — арьс, буйл гэх мэт дээр наадаг, дотор нь эмийн бодис агуулсан наалт юм. Тухайлбал, никотин татахаас гарах наалт, өвдөлт намдаах наалт г.м. нь бүгд “патч”-ийн энгийн хэлбэр юм.
Гэвч “патч” гэж олон нийтийн сүлжээнд яригдаж буй шүдний шинэ технологи нь ердийн наалт биш — энэ нь илүү нарийн, өндөр технологийн эм дамжуулах систем, тухайлбал микронүдэн (microneedle) патч байна гэж зарим судлаачид тайлбарладаг.
Энэ нь:
-
Өчүүхэн бичил зүү шиг бүтэцтэй,
-
Эмийн бодисыг (эсийн өсөлтийн фактор, био-материал, идэвхжүүлэгч бодис г.м.) яг зорилтот хэсэг — буйл эсвэл шүдний эргэн тойрон — руу шууд дамжуулдаг,
-
Өвдөлт багатай, орчин үеийн судалгаанд ашиглагдаж буй шинэ хэлбэр юм.
Тиймээс “патчийг таны шүдэнд наагаад шинэ шүд ургана” гэх утгаар биш, “био- эм дамжуулах наалт” гэж төсөөлөх нь илүү ойр ойлголт юм.
Шүдний нөхөн сэргээх — шинжлэх ухаанд юу болж байна?
✅ Яг ямар судалгаа, боломжууд байгаа вэ?
-
2021 онд олон улсын судлаачид Kyoto University-ийн (Япон) баг “USAG-1” гэх уураг шүдний хөгжлийг дарангуйлдаг болохыг нээсэн байна. Тус судалгаанд, USAG-1-ийн үйл ажиллагааг нэг удаагийн эсрэгбие (antibody therapy)–ээр зогсоосноор мишүүний (mouse) шүдний “дэлгэрэх үр хөврөл (tooth bud)” идэвхжиж, бүрэн шүд ургаж байжээ. -
Бас 2024 оноос Японд хүний анхны клиник туршилт эхлүүлсэн гэх мэдээлэл бий. Өнгөрсөн хэдэн жилийн амьтны судалгаа амжилттай болсон тул, муур, мишүүн төдийгүй феррет зэрэг шүдний бүтэц, ургалт хүнийхэд ижилтэй амьтдад туршиж үзсэн юм. -
Зарим шинжлэх ухааны анализ, нийтлэлд “ирээдүйд шүдний имплант, хиймэл шүднүүдийн оронд өөрийн шүдийг ургуулах боломжтой” хэмээн дүгнэлт хийж байна — энэ бол регенератив шүдний чиг хандлага.
Ийм учраас “шүд ургуулна” гэдэг санаа — бүрхэг мөртлөө шинжлэх ухааны үндэстэй, ирээдүйтэй боломж гэж хэлж болно.
⚠ Гэхдээ бодит байдал: Одоогоор “туршилтын шат” — ӨНӨӨ ХҮНД БАТАЛГААГҮЙ
-
Одоогоор “патч” буюу “микронүдэн наалт”-ыг шүд нөхөн сэргээхэд ашиглаж, өргөн хэрэглээнд нэвтрүүлсэн тухай peer-review (эрдэм шинжилгээний хяналттай) нийтлэл, олон тооны клиник үр дүн олдсонгүй.
-
Японд эмийн туршилт эхэлсэн ч — анхны шатанд, хязгаарлагдмал тооны хүн дээрх туршилт. Гурван шат дамжсаны дараа л олон нийтэд нэвтрэх боломжтой. -
Шүд ургалт, голчлон — шүдний “хэрэгтэй эд” (ялгаатай бүтэцтэй дентин, паалан, үндэс, пульп, яс, булчирхай гэх мэт) зэрэг олон элементтэй учраас — зөвхөн нэг механизм (например нэг эм, патч) бүх эдийг бүрэн сэргээхэд бэрх. Судалгааны явц, бат бөх байдал, аюулгүй байдлыг олон талаас үнэлэх шаардлагатай.
Тиймээс одоогоор энэхүү технологи нь “ирээдүйн боломж — одоо биш” гэсэн шатанд байгаа юм.
Ирээдүйд юу хүлээх вэ? — Хэтийн боломж, хязгаар
Хэр энэхүү эм/технологи бүх шатыг давж, амжилттай болвол:
-
Хиймэл шүд, имплант, суулгац шаардлагагүй,
-
Өөрийн “байгалийн” шүд ургуулж, уламжлалт аргуудыг орлох,
-
Шүд алдсан, үгүй болсон олон хүний хувьд илүү байгалийн, байнгын шийдэл,
-
Шүд, буйл, эрүү ясны бүтцийг байгалийн байдлаар сэргээх боломж нээгдэнэ гэж судлаачид итгэж байгаа.
Гэхдээ:
-
“Хүний бүх нас, нөхцөлд” ижил үр дүнтэй байх эсэх,
-
Шүд, булчирхай, яс, буйл — бүгд зөв, тогтвортой ургах эсэх,
-
Тасралтгүй, аюулгүй байдал — эдгээр нь бүгд туршилтын дараах нарийвчилсан судалгааг шаардна.
Өөрөөр хэлбэл — болзошгүй “төгс шүд ургуулах ирээдүй” байгаа ч одоо үүнийг мөрөөдлөөс бодит байдал болтол олон жил шаардлагатай.
Эцсийн дүгнэлт ба зөвлөмж
-
Өнөөгийн “шүд ургуулдаг патч/эм” гэдэг мэдээлэл — хэтрүүлэгтэй, бүрэн баталгаагүй.
-
Гэсэн ч — энэхүү чиглэл нь ирээдүйн боломж бөгөөд шинжлэх ухааны үндэстэй.
-
Хэрэв та шүдээ алдсан бол — одоогоор баталгаатай, “ихэнхдээ ашиглагддаг” аргууд болох имплант, хиймэл шүд, суулгац, гоо заслын шийдлүүд байсаар.
-
Мэдээлэл уншихдаа — peer-review судалгаа, албан ёсны клиник үр дүн, олон улсын эм зохицуулалтын байгууллагын баталгаа гэх мэт эх сурвалжийг шалга.
-
Мөн — шүдээ хамгаалах, урьдчилан сэргийлэх аргыг (тойрог арчилгаа, тогтмол шүдний үзлэг, эрүүл хооллолт) үргэлж хэрэгжүүл.
