Монгол Улс бол нэг айл. Тэр дундаа баян биш, өлмөн зэлмүүхэн, өнөө маргаашаа яая гэж байгаа айл. Энэ айлын эзэн бол эрх баригч МАН бол эзэгтэй нь сөрөг хүчин АН гэж болно. Тэгвэл энэ айлд өнөөдөр юу болоод байна вэ? Үр хүүхдээ хайхардаггүй өрх гэр байж болох уу? Өөрийн амьдралаа өрөөлөөр заалгах нь зөв үү? Ер нь өрхийн тэргүүн хэр ухаалаг шийдвэр гаргаж байна вэ гэдгийг ганц л шийдвэрээс харж болж байна.
Юу вэ гэхээр, Засгийн газраас өргөн мэдүүлсэн хүүхдийн мөнгөний талаарх төсөл Байнгын хорооноос дэмжлэг авсан бол Ерөнхийлөгчөөс өргөн мэдүүлсэн төсөл нь уналаа. Энэ бол сайн болон саар мэдээ.
Засгийн газрын ээлжит хуралдаанаар хүүхдийн мөнгө 20 мянган төгрөгийг нийт хүүхдийн 60 хувьд биш, 80 хувьд олгох шийдвэрийг гаргасан. Хүүхдийн мөнгөн тэтгэмжийг бүртгэлтэй нийт хүүхдийн 60 орчим хувь буюу 684 мянган хүүхдэд олгохоор 164.2 тэрбум төгрөгийг 2018 оны төсөвт суулгасан байгаа. Монгол Улсын нэг өрхийн дундаж орлого 1.000.000 төгрөг, нийт өрхийн 72.3 хувь нь үүнээс доош орлоготой. Ядуурлын шугамаас доогуур хэрэглээтэй хүн амын эзлэх хувь 2014 онд 20 хувь байсан бол 2016 онд 29.6 хувь болж нэмэгдсэн.
Тэгэхээр ядуурлын шугамд ойролцоо байгаа дундаж бүлгийн өрхийг ядууралд өртөхөөс хамгаалах нэг боломж бол нийт хүүхдийн 80 хувьд нь хүүхдийн мөнгө олгох бодлого гэж үзэж байгаа юм. Ингэхээр хүүхдийн тоо 228 мянга орчмоор нэмэгдэх бөгөөд 41.0 тэрбум төгрөг нэмж шаардагдах юм байна. Гэхдээ үүнийг 2018 оны төсөвт тодотгол хийхгүй, цаашлаад халамжийн бусад арга хэмжээний хөрөнгөнөөс хасагдахгүйгээр шийдвэрлэх боломжтой гэж Засгийн газар үзсэн. Үүнийг өчигдөр Төсвийн байнгын хорооны гишүүдийн олонх нь дэмжсэн нь сайн мэдээ.
Тэгвэл 0-18 насны бүх хүүхдэд олгох нь зөв гэдэг дээр дэмжлэг эрсэн Ерөнхийлөгчийн санаачилсан хуулийн төслийг МАН-ынхан хүлээж авахгүй болох нь тодорхой болж, зарим иргэдийн горьдлого талаар өнгөрөв. УИХ дахь МАН-ын бүлэг ээлжит хурлаараа Хүүхдийн мөнгийг 100 хувьд олгох хуулийн төслийг хэлэлцэж, нийт хүүхдийн 80 хувьд нь л олгох нь зөв гэж үзсэн юм.
Мөн Ерөнхийлөгчийн төсөл өчигдөр Төсвийн байнгын хороон дээр ирээд босгыг нь давж чадалгүй уналаа. Байнгын хорооны гишүүд 54.5 хувиар дэмжээгүй юм. Учир нь товчхондоо мөнгөний боломжгүй. Энэ бол саар мэдээ.
Шулуухандаа бол хүүхдүүдээ ялгахгүй ээ гэсэн нь:
-Ж.Батзандан, З.Нарантуяа, Д.Оюунхорол, Ч.Улаан, Б.Чойжилсүрэн нар.
Харин ялгах нь зөв гэсэн гишүүд бол:
-О.Батнасан, Ц.Даваасүрэн, Ц.Нямдорж, Ш.Раднаасэд, Ч.Хүрэлбаатар, Ө.Энхтүвшин нар байлаа.
Гадуурхагдан үлдсэн 20 хувийн хүүхдэд олгох мөнгөний хэмжээ 25 тэрбум төгрөг. Тоо бодъё. МАН 25-хан тэрбум төгрөг хүүхдүүдээс харамлаад харин замын цагдаагийнх шиг 6 гүүрийг 600 тэрбумаар барина гээд бод. Энэ хэмжээний мөнгөөр үлдсэн 20 хувьд багтсан хүүхдэд олгоход дутаад байгаа тэр мөнгийг 24 жил олгож болохоор байна. Дэлгэрэнгүй тайлбарлавал, 25 тэрбум төгрөг бол нийт хүүхдүүдээс ялгараад үлдэж байгаа 20 хувьд нь олгох мөнгөний хэмжээ. Харин зам барих 600 тэрбум төгрөг бол тэр хүүхдүүдэд 24 жилийн турш 20 мянган төгрөг олгох хэмжээний мөнгө гэсэн үг. Замын цагдаагийн гүүрийг барих хөрөнгийн хэмжээ 42 сая ам.доллар. Үүнийг өнөөдрийн Монголбанкны ханшаар /АНУ-ын доллар=2394.17 төгрөг/тооцоод бодохоор 100 тэрбум 548 сая гаруй төгрөг болж байна. Үүнээс хямд өртгөөр барих боломж бий гэсэн хүмүүс олон байгаа. Замаас гадна манай төр засаг шаардлагагүй, ач холбогдолгүй олон ажилд их хэмжээний мөнгө зарцуулдаг. Идэж уудаг нь ч цагаандаа гарсан. Тэгэхээр бидэнд хүүхэд бүрт мөнгөн
тэтгэмж олгох гарц, боломж хангалттай байгаа гэсэн дүр зургийг хүмүүс олж хараад, олон талаас нь хэлэлцэж байгаа нь өндөр сэнтийтнүүдэд хүрч сонсогдохгүй байгаа бололтой.
Өөр айлуудад буюу олон улсын жишигт ч ийм ялгаварлал байхгүй гэдэг. Гэтэл манай Сангийн сайд тайлбартаа “ОУВС-г 3-4 сар “царай алдаж” байж нийт хүүхдийн 80 хувьд хүүхдийн мөнгө олгох нааштай шийдвэр гаргасан, хэлэлцээр амаргүй байсан гэсэн юм ярих жишээтэй. ОУВС гэж “аймаар” хүмүүстэй болсон. МАН-ын толгойгүй үйлдэл ийнхүү хүүхдийн мөнгөөр үргэлжилж, бага ч гэсэн наашилсан ч амьжиргааны түвшний судалгаа гэх амьдралд нийцэхгүй асуулт хариултаар хүүхдүүдээ ялгаварлаж байгаа энэ төрийн харалган ухааныг энгийн ард, эгэл түмэн гайхаад барахаа байлаа. Үлдсэн 20 хувьд багтаж байгаа хүүхдүүд үнэхээр баян, хангалуун айлын хүүхэд үү, өр зээлдээ баригдаж, өнөө маргаашаа аргацаалж яваа айлын жаал уу гэдгийг хэн мэдэх билээ.
Бас асуухад, хотдоо нягтаршаад, төвлөрөөд, чихэлдээд байх нь хөгжил мөн үү? Ингэж бөөгнүүлчихээд түгжрэлийг сааруулах гарц гээд олон зам, гүүрийг тоймгүй их хөрөнгөөр барих нь хөгжил юм уу? Хүүхдээс харамласан мөнгөөрөө хөгжил гэж нэрийдсэн хүйтэн хар зам бариулж, барьж өгсөнд баярлалаа гээд харийнхны халаасанд өгөөд явуулах нь тэгээд оновчтой гэж үү?
Монгол хэмээх айлд эзэн суухдаа амласан эрх баригчдын амлалтыг эргээд нэг саная:
МАН-ын 2016 оны парламентын сонгуульд оролцсон мөрийн хөтөлбөрийн 1.1.11-д Хүүхдийн мөнгийг хүүхэд бүрт ялгаваргүй олгоно гэж тусгажээ. Улмаар ялалт байгуулсан МАН засгийн эрхийг авахдаа эдийн засаг шалдаа буусныг дахин дахин зарлаж, үүнд АН-ыг буруутгаж, алба татвараар айлган сүрдүүлэх болсон. Тэгэхээр тийм хүнд, үхлүүт эдийн засагтай байхдаа ч АН хүүхдийг ялгаварлаж байгаагүй гэсэн үг болж таарлаа.
Харин одоо бол Ерөнхий сайдын хэлсэнчлэн сэхээнээс гарахад бэлэн болтлоо эрүүлжиж байгаа эдийн засагтай хэрнээ залгамж үеэсээ гар татах нь, итгэл хүлээлгэсэн мөрийн хөтөлбөрөөсөө бултах нь энэ эрх баригчдын ирээдүйг улам л бүдгэрүүлнэ үү гэхээс гийгүүлэхгүй нь лавтай. Нэг ёсондоо өрхийн тэргүүн, ноён нуруу болсон эцэг хүн амласандаа хүрэхгүй, худал хэлсэн бол хүүхдүүд нь яадаг билээ. Яахав өнөөдөр төрийн шийдвэр эргэж буцах нь энгийн үзэгдэл болсон хойно, энэ асуудлыг дахин хэлэлцэхэд буруу нь юу байх билээ. Салгалан байж салаагаараа үйрмэг хүртэл унагаж чадахгүй, үртэсгүй шунагч түшээдээс авч чадахгүй юм аа гэхэд, амыг нь асууж албанаас нь буулгаж чаддаг байя.
Айлын хүнээр амьдралаа заалгадаг арчаагүй аавтай байхыг энэ гэр бүл хүсэхгүй дэг ээ.
