Сүүлийн үед чанартай чанаргүй барилгууд хэт олширч байгааг хэн хүнгүй ярьдаг шүүмжилдэг хэдий ч өнөөдрийг хүртэл доривтой арга хэмжээ авсан зүйлгүй иргэдийг хохироосоор байна. Үүний нэг томоохон жишээ нь нийслэл хотын төвөөс алс буйд орших “Хилчин хотхон” билээ. Хууль Зүйн Яамны захиалгаар барилга угсралт үйлдвэрлэлийн хилийн цэргийн 0119-р анги барьж гүйцэтгэлийг нь хийсэн “Хилчин хотхон” нь 692 айлын орон сууцтай, 2011 онд эхний ээлж нь ашиглалтанд орж байсан томоохон хотхон юм. Ашиглалтад орсон цагаасаа л эхлэн асуудал гаргаж байсан “Хилчин хотхон” өнөөг хүртэл оршин суугчдынхаа тав тухийг алдагдуулж, байнга бухимдуулсаар ирснийг урьд өмнө нь хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэлүүд хангалттай мэдээлж байсан. Тэгвэл Сонгинохайрхан дүүрэгт байрлах тус хотхоны оршин суугчид бидэнд энэ асуудлаар дахин хандаж, “Хилчин хотхон”-д үүсээд байгаа нөхцөл байдлын талаар мэдээлж өгөхийг хүссэн юм. Өнгөрсөн хугацаанд уурын зуухаар халаалт авч байсан энэ хотхоны айл өрхүүд энэ жил бас л халуун усны доголдолтой төвийн халаалтад холбогдож чадахгүй байсаар өвөлтэй золгож байна.
“Хилчин хотхон”-ы 700 гаруй өрхийн иргэд хүйтэнд хөрч, ханиад хүрч, тень залгаж олон жилийг ардаа үджээ. Уул нь тус хотхоныг төвийн шугам сүлжээнд холбох тухай асуудал аль гурван жилийн өмнө яригдаж байсан ч шийдэгдэхгүй байсаар өнөөг хүрсэн бөгөөд өнөөдөр “Хилчин хотхон”-ы иргэд орон гэртээ ая тухтай сууж чадахгүй, хувцас давхарлаж, халаагуур хэрэглэн амьдарч, халуун ус нь ирэхгүй зутарч байгаагаа илэрхийллээ.
Байранд орсон цагаасаа л халуун усны асуудалтай өнөөдрийг хүрлээ
Оршин суугч У.Бүжинлхам: “Манай хотхон анхнаасаа буруу зохион байгуулалттай баригдсан гэдэг юм билээ. “Хилчин хотхон” өөрөө нам даралтын зуухаар халдаг хэрнээ тэр нь маш муу ажилладаг. Жишээ нь халуун усны крантаар хүйтэн ус гоожидог хэрнээ байрны мөнгөн дээр халуун усны төлбөр авдаг байх жишээтэй. Мөн өвлийн улирал болоход халуун усаа өгөхгүй оршин суугчид халуун усанд орох ямар ч боломжгүй байдаг. Халуун ус байж байгаад нэг ирвэл хүмүүс бөөн баяр болдог. Манайх өөрөө 11-р байранд байдаг. Бас крантнаас гарч буй ус нь маш их зэвтэй байдаг. Бид энэ талаар хэсэгчилсэн шугам сүлжээнийхнээс асуухад танай хотхоны асуудлыг СӨХ чинь хариуцана гэсэн ч тэд болохоор бид үүнийг хариуцахгүй гэж хэлэн бие бие рүүгээ чихсэн. Бас слесараас нь асуухад олигтой хариулт ч өгдөггүй ийм л байдалтай олон жил болж байна.
Бид өмнө нь энэ талаар байрныхаа оршин суугчидтайгаа ярилцаж телевиз болон хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэлд хандая гэхэд тэд байрны үнэ уначихаж магадгүй гээд асар их айдастай байсан. Урьд нь байрны дороос намаг гарч ирлээ гэж хэлэхэд байрны үнэ маш их унасан юм билээ. Ноднин жил ус ирэхгүй долоо хоноход уурын зуух руу орж асуухад 60 градусаас дээш халаахгүй байгаа, том зуух нь эвдэрсэн жижиг зуухаа халааж байна гэж байсан. Тэгээд тэр 60 градусийн халуун нь айл өрхүүдэд тойрч очсоор байгаад халуунаа алдчихдаг учраас даарч хөрч ноднин жил өвөлжсөн. Энэ жил дахиад тэгж өвөлжмөөргүй байна.”
Оршин суугч Ц.Бадарч: “Зун болохоор ерөөсөө халуун ус ирдэггүй. Дулаан түгээх төвөөс өглөө оройдоо зуухаа галлахаар алдаг оног ирдэг. Өвөл болохоор гал тогооны хүйтэн ус ирдэггүй ийм л зовлонтой байдалд байна. Халуун ус нь ч гэсэн ирэхгүй нэлээн гоожуулж байж бага зэрэг ирдэг. Энэ хотхоныг л яаралтай төвийн шугам сүлжээнд холбуулах хүсэлтэй байна”.
Оршин суугч Ж.Доржпагма: “Халуун ус хагас бүтэн сайнд ор тас байхгүй. Зүгээр жавар нь гарчихсан үлбэгэр бүлээн ус ирдэг. Өөрсдөө болон хүүхдээ халуун усанд оруулж чадахгүй, усаа дандаа халааж оруулдаг. Одоо ч гэсэн дандаа тийм байна. Тэгээд уурын зууханд очиж хэлэхээр халуун усаа сайн гоожуул тэгэхээр ирнэ гэдэг. Тэгээд байрны мөнгөн дээр халуун хүйтэн ус болон халаалтын мөнгийг бүтнээр нь авч иргэдийг маш их хохироож байна. Манай зарим байрууд өвөлдөө маш хүйтэн байдаг. Ний нуугүй хэлэхэд өнөөдөр бид нар байранд амьдарч байгаа биш гэр хороололд амьдарч байгаа юм шиг байдалтай байна. Бид нар нэг удаа ч гэсэн халуун усанд орж тааваараа амьдармаар байна” гэлээ.
Хотхон нэртэй “ Балгас”-ыг хэзээ цэгцлэх вэ?
Эдгээр иргэдийн ярьсанчлан өнөөдөр “Хилчин хотхон” дээр дээр үүсээд байгаа нөхцөл байдал шийдэгдэхгүй өнөөг хүртэл ужигарсаар байгааг холбогдох байгууллагууд нь анхааралдаа авах цаг хэдийнэ болжээ. Бид энэ асуудлаар тус хотхоны дулаан түгээх төвийн байцаагч Мөнхтуултай холбогдож асуусан боловч тэрээр “Хилчин хотхон”-ы оршин суугчид даарч хөрөөд байгаа явдал огт байхгүй, бүх юм хэвийн байгаа, ганц хоёр сантехникийн шийдэгдэх асуудал байгаа нь үнэн” гэсэн хариулт өгөөд утсаа тасалсан юм. Мөн тус хотхоныг анх бариулсан Хууль зүйн яам болон Хилийн цэргийн 0119-р ангийн удирдлагууд “Хилчин хотхон”-ы оршин суугчидтай огтхон ч холбоо барьдаггүй, хэсэгчилсэн шугам сүлжээнийхэн нь болохоор уг асуудлыг шийдэж өгнө гэж хэлээд олон жилийг ардаа үджээ.
Тэр үүднээсээ өнөөдөр 700 гаруй өрх айлтай “Хилчин хотхон”-д ая тухтай орчин үнэхээр алга байгааг энэхүү сурвалжлагаараа олон түмэнд хүргэхийг зорьлоо. Энэ мэт байдлаас болж Хотхон нэртэй “Балгас”-д амьдрахаас өөр аргагүй болсон иргэдийн эрүүл мэнд, аюулгүй байдалд заналхийлсээр байгаа нь ойлгомжтой юм.
Өнөөдөр манай иргэд орон сууцанд тав тухтай амьдархыг хүсч банкнаас өр зээл тавин байж хэдхэн м.кв байрыг хэдэн сая төгрөгөөр худалдан авч байгаа ч эргээд авснаасаа их асуудлыг араасаа дагуулсаар, иргэдийг эд мөнгө, сэтгэл санаа, цаг хугацаа гээд бүхий л зүйлсээр нь хохироосоор л байна. Үүнд хэн хариуцлага хүлээх ёстой вэ? Энэ мэтээр иргэдээ хохироосоор л байх уу? Энэхүү асуудлыг холбогдох шатны хүмүүс нь анхааралдаа авахыг тус хотхоны ард иргэд хүсч байна. Эд хөрөнгө, сэтгэл санаагаар хохирч эрхээ зөрчүүлсэн иргэний гомдлын мөрөөр хотын төвөөс алс хол орших “Хилчин хотхон”-оос сурвалжиллаа.
