Хэдэн тэрбум жил оршсоор ирсэн энэ дэлхийд хүмүүс бид, бусдыг инээлгэж ѳѳрѳѳ уйлж мэндлэхээс ѳѳрѳѳ инээж бусдыг уйлуулан буцах хүртэл тийм ч олон жилийг элээдэггүй. Зарим нь урт насалж, зарим нь богино наслах авч энэ ертѳнцѳд “чи ямар ул мѳр үлдээгээ вэ?” гэдгээр үнэ цэн тань хэмжигддэг. Чамайг үхэхэд энэ ертѳнцѳд юу ч болоогүй юм шигээр амьдрал үргэлжилнэ. Шувууд хѳгжилтэйеэ жиргэж, хаанаас ч юм салхи сийгэж, моддын навчис сэржигнэж, цэцэгс дэлгэрч байгаль дэлхий гоо үзэсгэлэнгээрээ гайхуулсаар байх болно. Харин чи, би, бид байхгүй. Энэ үед чи мѳнгѳтэй баян байсан, мѳнгѳгүй ядуу байснаас үл шалтгаалан ёс зүй тань мѳрѳѳ үлдээдэг. Нүүдлийн шувууд шиг ирээд л буцдаг энэ амьдралд чиний сайн мѳр, муу үйл түүх болон үлддэг. Чиний үргэлжлэл үр хүүхдүүд тань таны сайн үйлсийн үр шим, муу үйлийн үрийг үүрч амьдарцгаана. Амьдрал хатуу шүүлтүүртэй…
Улс тѳр нь бизнес болон хувирсан Монгол оронд бид 3,5 саяуулаа амьдардаг. Аугаа ѳвѳг дээдэстэй байсны буянаар бид асар их баялагтай газар шороон дээр гишгэж буй. Зүгээр л ёс зүйтэй, эвтэй найрамдалтай, бие биедээ халамж түшигтэй байж чадсан бол бид бүгдээрээ сайхан амьдрах боломж бий. Харин бид цѳѳхүүлээ атлаа ѳдгѳѳ хагаралдан бутарч, хэмлэлдэн хэрэлдэж байна. Цѳѳхѳн хүн хагартлаа баяжиж, олон хүн үгээгүй ядуу амьдарч буйдаа хорсож буй бус, монголчууд бид цаашид оршин тогтнох эс тогтнохын тѳлѳѳх бухимдал тэсэрч байна. Ёс зүйгүйгээр бид оршин тогтнож чадна гэж үү?
1. Олон улстѳрчид Монголын баялаг болох нүүрс, бусад баялгийг харийнхантай нийлж хулгайлан завшжээ. Хууль бус аргаар олсон маш их мѳнгѳѳ зарцуулж чадахгүй аргаа баран шаналж байна. Их мѳнгѳ байвч үгээгүй гуйлгачид
2. Олон улстѳрчид банк байгуулан түүнээс барьцаагүй, бага хүүтэй зээл авч завшжээ. Бусдад гайхуулах сэдлээр тансаг хаусанд амьдарч, үнэтэй машин унаж гайхуулах авч яг үнэндээ энэ бүхэн тэдний хѳрѳнгѳ биш. Тансаг хэрэглээтэй байвч тэд юм үзээгүй гуйлгачид
3. Монголын ирээдүй болох хүүхэд залууст зориулсан Боловсролын Зээлийн Сангаас тэд давуу байдлаа ашиглан маш их мѳнгѳ завшжээ. Хүүхдүүд нь тѳгссѳн сургуулиараа гайхуулан бусдад сургааль айлдан цэцэрхэх авч энэ бүхэн худал хуурмаг зүйл байлаа. Бусдын боломжийг хулгайлсан тэд оюун санааны гуйлгачид
4. Олон нийт иргэдийн хѳгжилд зориулсан олон олон сангуудыг тэд нэр нѳлѳѳгѳѳ ашиглан завшжээ. Тэд бусдын боломжийг эрээ цээргүй хулгайлж байхдаа огтхон ч ичиж зовсонгүй. Тэд бол хувиа бодсон бэртэгчин гуйлгачид
5. Улстѳрд орохын тулд маш их авилга, худал амлалт, хуурамч дүр эсгэцгээдэг. Улс тѳрд орсон хойноо улс орны эрх ашгийг умартан, ѳчүүхэн хувийн эрх ашгаа гүйцэлдүүлэн хууль, дүрэм журмыг эрээ цээргүй зѳрчиж байна. Тэд улстѳрчид биш, харин ёс зүйгүй гуйлгачид
Хүний адгууснаас ялгагдах мѳн чанар нь зѳв ухамсар, ёс зүй, бусдыг энэрэх хайр. Харин манай улстѳрчид энэ бүхнийг умартжээ. Наанаа шударга дүр эсгэн, гэгээрэл ёс зүй ярьдаг олон хүмүүсийн баг хууларч байна. Бүр ой гутмаар. Одоо тэд “айсан хүн аргал түүж, ичсэн хүн хүн ална” гэдэг жишгээр дараагийн улстѳрд улайрсаар байна. Эрх мэдэл хүнд боломж олгодог бол тэд бусдын боломжийг хулгайлж байна. Дахиад ч хулгайлахыг хүсч байгаа. 30 гаруй жилийн идээ бээрийг одоо л шахахгүй бол бид дахиад хэзээ ч амжихгүй. Улстѳрийн хүрээндээ энэ бүхнийг илчилж, идээ бээрийг шахаж байгаа нь энэ Засгийн Газрын гавьяа. Шударга ёс тогтооход намуудын ялгаа гэж үгүй. Харин бид цаашид шударгаар оршин тогтнохын тулд одоо л зѳв хандлагыг дэмжин эвлэлдэн нэгдэх цаг нь болжээ.
1. Залилж завшсан нь нотлогдсон нэг ч хүнийг улстѳрд бүү сонго
2. Хэдийгээр тэд “ѳрѳѳ тѳлж” байгаа ч заавал хуулийн хариуцлага хүлээх ёстой
3. Хэн нэгний уярам тайлбар, буруугаа хүлээсэн амлалтад бүү итгэ
4. Энэ бүхнийг ил тод болгож буй удирдагчдыг хамгаалан дэмжье
5. Бид ѳѳрсдѳѳ ч хариуцлагатай байж, шинэчлэлд оролцох хэрэгтэй байна
Энэ насанд үйлдсэн муу бүхний үйлийн үрийг үр хүүхдүүд нь үүрдэг. Үр хүүхэдтэй болж тэднийг сайн хүн болгон тѳлѳвшүүлэхийн шалтгаан энэ. Шударга бус үйлдэл тань ѳнѳѳдѳр болж буй мэт санагдавч, хэзээ нэгэн цагт заавал шийтгэл хүлээдэг. Хуулийн хүрээнд эс гэхэд ёс зүйн цээрлэл ирнэ. Зүгээр л ѳѳрийгѳѳ олж таниад, дуртай ажлаа хийж олсон мѳнгѳѳрѳѳ сэтгэл амар амгалан амьдрахад тийм хэцүү гэж үү? “Даахгүй нохой булуу хураана” гэгчээр шунаж хураасан бүхнээ барахгүй, үхэхдээ авч явж чадахгүй тарчлах хэрэг юу юм бол? Ёс зүй байхгүй бол чи бүх насаараа “гуйлгачин” байх болно, тэгээд л үхнэ.
Харнууд овгийн Гомбосүрэнгийн Галбадрах
