Монгол Улсын Засгийн газрын “Цахим үндэстэн” болох зорилго тавих ажиллаж байгаа билээ. Засгийн газраас энэ чиглэлд гурван хуулийг шинэчлэн боловсруулж, Кибер аюулгүй байдлын тухай хуулийн төслийг шинээр боловсруулсан бөгөөд өнөөдөр УИХ-ын Инновац, цахим бодлогын байнгын хороонд танилцуулж, санал солилцов. Хуулийн төслүүдийг УИХ-ын намрын чуулганд өргөн барьж, хэлэлцүүлэхээр бэлтгэх юм байна. Хуулийн төслүүдийн талаарх танилцуулга мэдээллийг байнгын хорооны хуралдаанд ХЗДХ-ийн сайд Х.Нямбаатар хийлээ. Ингээд эдгээр дөрвөн хуулийн төслөөс онцлох заалтуудыг хүргэж байна.
Нийтийн мэдээллийн тухай хууль
Мэдээллийн ил тод байдал ба мэдээлэл авах эрхийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгад дараах зохицуулалтыг тусган Нийтийн мэдээллийн тухай хууль нэршлээр өргөн барих аж.
-Иргэн, хуулийн итгээдүүд төрийн үйлчилгээ, мэдээллийг хүндрэл, зардал багатайгаар орон зай, цаг хугацаанаас үл хамааран авах боломжоор хангана.
-Иргэн төрөөс үйлчилгээ авахдаа иргэний үнэмлэхээ хуулбарлан нотариатаар батлуулж, түүнийгээ үзүүлсэний дараа үйлчилгээ авдаг байсан тогтолцоог энэ хуулиар хална.
-Нийтийн мэдээлэл эзэмшигчийн тусгай зөвшөөрөл, эзэмшиж буй оюуны өмчийн эрх, газар зохион байгуулалтын төлөвлөлтөд оруулах шийдвэр, газрын мэдээлэл, ашиг, алдагдлын тайлан, байгууллагын бүтэц бүрэлдэхүүн, авч буй цалин хөлс зэргийг ил тод, нээлттэй болгоно.
-Шүүхэд хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаанд цахимаар олж авсан мэдээллийг нотлох баримтын түвшинд үнэлнэ.
Хувийн мэдээллийг хамгаалах тухай хууль
Хувь хүний нууцын тухай хууль гэж бий. Сүүлийн үед үйлчилгээний газруудад үнийн дүнд суурилсан оноо цуглуулах, хувь хүнийг таньж баталгаажуулах үүднээс биеийн давтагдашгүй өгөгдөл болон бусад мэдээллийг цуглуулах түгээмэл байна. Ингэхдээ тухайн хүний мэдээллийг өөрийнх нь зөвшөөрөлгүйгээр авч, өөр зорилгоор ашиглах, бусдад дамжуулах, хувь хүний мэдээлэл алдагдах эрсдэлтэй байна. Ихэнх сүлжээ дэлгүүр, супермаркетууд биометрик мэдээлэл буюу хүний биеийн дахин давтагдашгүй мэдээллийг авч байна. /Жишээлбэл, хурууны хээ, нүдний торлог, нүүрний ерөнхий дүр төрх гэх мэт/
Тиймээс Хувь хүний нууцын тухай хуулийг шинэчлэн найруулж, Хувийн мэдээллийг хамгаалах хууль хэмээх нэршлээр өргөн барьж байгаа ажээ.
-Олны танил хүмүүсийн хувийн мэдээллийн талаар тухайн хэвлэл мэдээллийн байгууллага өөрийнхөө өнцгөөс нийтэлдэг байдлыг энэ хуулиар хална.
-Ариун цэврийн өрөө, зочид буудлын өрөө, эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээ үзүүлэх, хэвтэн эмчлүүлэх өрөө зэрэг хувь хүний халдашгүй дархан байдалд илтэд халдах байршилд дүрс бичлэгийн төхөөрөмж байрлуулахыг хориглоно.
Цахим гарын үсгийн тухай хууль
Цахим гарын үсгийн тухай хууль 2011 оноос хэрэгжиж эхэлснээс хойш 38 мянган тоон гарын үсэг хэрэглээнд гарсан. Тиймээс энэхүү хуулийг шинэчлэн найруулаад өргөн барина.
-Төрөөс тоон гарын үсгийг 16 насны бүх иргэдэд нэг удаа үнэ төлбөргүй олгоно. Таван жил тутамд нэг удаа тоон гарын үсгийн шинэчилнэ.
-Тоон гарын үсгийг гар утсан дээр эсвэл иргэний үнэмлэхний чиптэй хэсэгт суулгаж өгөх боломжтой. Ингэхдээ цуг тухайн иргэний төртэй харьцдаг 12 оронтой дугаар бүхий и-мэйлийг давхар өгнө.
-Нэг хүн хэдэн ч тоон гарын үсэгтэй байж болно. УИХ-ын гишүүн байлаа гэж бодоход УИХГ-ийхээ хувиар эсвэл хувийн аж ахуй эрхлэгчийн хувиар, иргэний хувиар тоон гарын үсэгтэй байж болно.
Кибер аюулгүй байдлын тухай хууль
Харилцаа холбоо мэдээллийн технологийн газрын дарга Б.Болор-Эрдэнэ Кибер аюулгүй байдлын тухай хуулийн төслийн танилцуулгыг хийлээ. Монгол Улсын хэмжээнд Кибер орчинд аюулгүй байдлаа хангах хууль эрх зүйн орчин байдаггүй аж. Манай улс олон улсын кибер аюулгүй байдлын индексээр 193 орноос 120-д бичигдэж байна.
Төрийн холбооны аюулгүй байдлыг ТЕГ хариуцдаг ч иргэд, хувийн хэвшлийн харилцаа холбооны аюулгүй байдлыг хариуцдаг төрийн байгууллага бүтэц байхгүй байгаа юм.
Төрийн бүх датаг хадгалдаг Үндэсний дата төвд нэг өдөрт дунджаар 66 сая тандалт авдгаас халдлага байж магадгүй нь 14.6 сая. Тэгэхээр манай улс мэдээллийн аюулгүй байдлын халдлагын эх үүсвэр болсон. Тиймээс зайлшгүй хууль эрх зүйн орчин бүрдүүлэх шаардлагатай.
-Иргэдийн мэдээллийг хадгалдаг бүх байгууллага халдлагаас хамгаалах чиг үүрэгтэй байна.
-Мэдээллийн аюулгүй байдлын аудит хийнэ.
-Кибер халдлага, зөрчилтэй тэмцэх үндэсний төвийг байгуулна.
