Иргэд орон сууцтай болох гэсэн хүсэл, мөрөөдлөө МИК-ийн өмнө очоод хаядаг. Тодруулбал, бүхий л шаардлагатай материал, бичиг баримт, урьдчилгаагаа бүрдүүлээд сонгосон банк нь зөвшөөрсөн ч МИК татгалзсан бол тэгээд л дууслаа гэсэн үг.
Өнгөрсөн хугацаанд хичнээн иргэн ингэж орон сууцны хэрэгцээгээрээ боомилуулсныг одоо шалгах цаг нь болсон.
Шадар сайд С.Амарсайхан МИК-ийн булхайг ил болгосноор өдгөө “сахал” гэх Д.Эрдэнэбилэгийн булай ч илчлэгдэж эхэлсэн.
Өдгөө Санхүүгийн зохицуулах хорооноос МИК-д шалгалт орчихсон байгаа. Учир нь тус корпорацийн Эрсдэлийн санд байх ёстой 400 гаруй тэрбум төгрөгийг “Юнайтед Банкинг Корпорэйшн” гэх компани хөрөнгө оруулалт нэрээр авчихсан.
Энэ талаар МИК-ийн удирдлагууд болон Шадар сайд, Ажлын хэсгийнхний уулзалтын үеэр БХБЯ-ны дэд сайд Э.Золбоо тодорхой хэлсэн. Тэрбээр “2020 онд цар тахлын нөхцөл байдалтай холбогдуулан ипотекийн зээлийн эргэн төлөлтийг хойшлуулахаас өмнө Эрсдэлийн буюу нөөцийн санд 400 гаруй тэрбум төгрөг байршиж байгаа гэж үзэж байсан. Гэтэл энэ мөнгийг “Юнайтед Банкинг Корпорэйшн”-д хөрөнгө оруулалт нэрээр өгчихсөн байна. Үүнд би их гайхаж байгаа. Ямар нэгэн эрсдэл өнөөдөр, маргааш боллоо гэхэд энэ мөнгө нэгдүгээрт дансандаа бэлэн байх ёстой. Хоёрдугаарт хадгаламжийн хүүгээрээ өсч байх ёстой. Тэр хадгаламжийн хүү нь нэмэгдээд хүү бодогдоод өсч байх ёстой. Гэтэл энэ мөнгө хадгаламжийн хүүгийн хэлбэрээр байгаа, байсан эсэх нь тодорхойгүй. Харин өөр компанид хөрөнгө оруулалт болоод гарчихсан байна. Энэ нь юуны хөрөнгө оруулалт вэ. Хаана, юунд зарцуулагдсан юм бол. Ашиг орлого олсон юм уу, үгүй юм уу. Хэрэв ашиг орлого олсон бол энэ нь нөөцийн сан дээр нэмэгдсэн үү, үгүй гээд тодорхойгүй маш олон зүйл байна. Эсвэл тухайн компани нь ипотекийн нөөцийн мөнгөөр өөрсдөө ашиг олчхоод буцаагаад өгчихдөг юм уу гээд тодруулах шаардлагатай байна. Сүүлийн 2 жилд иргэдийн зээлийн эргэн төлөлт хойшилсон. Гэхдээ энэ бол арилжааны банкуудад төлөх мөнгө хойшилсон гэсэн үг. Нөөцийн сангаас төлөгдөж байгаа гэж ойлгож байгаа. Тийм учраас хоёр жилийн өмнө 400 гаруй тэрбум төгрөгтэй байсан нөөцийн сангийн үлдэгдэл одоо хэд байгаа нь анхаарал татаж байна. Тиймээс нөөцийн сангийн мөнгө болон үлдэгдэлд илүү сайн анхаарч, нягталж шалгамаар байна” гэсэн юм.
Гэхдээ цаасан дээрээс хальт харахад л 400 тэрбум гэж харагдаж байгаа ч шалгалтын дараа тэр нь хэд болж өсөхийг таашгүй.
МИК-ийн Эрсдэлийн сангийн мөнгийг авсан “Юнайтед Банкинг Корпорэйшн” ХХК нь МИК-ийн нөлөө бүхий хувьцаа эзэмшигчдийн тоонд багтдаг. Мөн ХХБ-ны нөлөө бүхий хувьцаа эзэмшигч.
Нөгөө алдарт “сахал” Д.Эрдэнэбилэг бол ХХБ-аараа овоглогдож ирсэн төдийгүй МИК-ийн ч нөлөө бүхий хувьцаа эзэмшигч.
Товчхондоо Д.Эрдэнэбилэг яг дээрх шиг өөрийн эзэмшлийн компаниудаараа дамжуулан МИК-ийн “өрмийг” хамдаг төдийгүй Эрсдэлийн санд байх, эсвэл түүнийгээ банканд хадгаламжийн хүүтэй өсгөх боломжийг хулгайлчихсан гэсэн үг.
МИК өнгөрсөн хугацаанд төрөөс дэмжлэг авсны буяныг Д.Эрдэнэбилэгийн компаниуд л эдэлсэн гэж хэлж болох биз.
Учир нь, МИК-д хийгдсэн аудитын тайланд “МИК 2014-2018 онд 246.0 тэрбум төгрөгийн цэвэр ашигтай ажилласан. 2018 онд 150 тэрбум төгрөгийг ХХБ-ны дүрмийн санг өсгөхөд зарцуулсан, 5 тэрбумыг өөрсдийн хөрөнгө оруулалтын санд оруулсан.
2016-2017 онд ХХБ, Улаанбаатар хотын банк нэг бүр нь 1,000 төгрөгийн нэрлэсэн үнэтэй 4.1 сая ширхэг хувьцааг нэг бүрийг нь 11.400 төгрөгөөр (11.4 дахин үнээр) буюу 47 тэрбумаар МИК-д буцаан худалдаж онцгой их ашиг олсон.
Ипотекийн 8 хувийн зээлтэй иргэд зөвхөн 2018 онд 211.3 тэрбум төгрөгийн хүүг зээлд төлсөн. Эндээс банкууд 34.7 тэрбум төгрөг авч, үлдсэн 176.6 тэрбумыг МИК-д шилжүүлсэн.
МИК энэ 176.6 тэрбум төгрөгөөс 71.7 тэрбумыг өөрийн хүүгийн цэвэр орлогод бүртгэн үлдэх 104.9 тэрбум төгрөгийг Монголбанкинд шилжүүлсэн байна.
Иргэдэд олгосон Ипотекийн 8%-ийн зээл 2018 оны эцэст 2,838.8 тэрбум төгрөгийн үлдэгдэлтэй. Үүний 86% буюу 2,445.3 тэрбум төгрөгийг Монголбанк, 16% буюу 447.6 тэрбум төгрөгийг Арилжааны банкууд санхүүжүүлсэн. Энэ санхүүжилтээс МИК Холдинг ХК 54.0 тэрбум төгрөгийн илүү санхүүжилтийг эрсдэлийн санд зориулж өөртөө хадгалсан. “МИК Холдинг” ХК-ийн 2014-2018 оны тайланг ОУ-ын “Эрнст Янг” ХХК хийж гүйцэтгэсэн бөгөөд уг аудитын тайланд дурдсан онцлох баримтуудаас хүргэлээ. 2019 оноос хойш МИК санхүүгийн тайлангаа олон улсын байгууллагаар баталгаажуулж, олон нийтэд ил тод мэдээлэхээ больсон.” Гэдгийг дурдсан байгаа юм.
Тэгэхээр 2019 оноос хойш МИК хөрөнгө хаашаа, хэний компанид очиж байсныг одоо нягтлах цаг нь хэдийн болчхоод байгаа юм.
