Туулын голын хойд талын хэсэг нь Туул голын хамгаалалтын бүс нутаг. Энэхүү хамгаалалтын бүсэд маш олон тооны орон сууцнууд баригдсан байдаг. Тухайлбал KHAN HILLS, RIVER TOWER, TIME SQUARE зэрэг томоохон хотхонууд баригдчихсан байгаа юм.
Эдгээр хотхонууд ундны болон ахуйн хэрэглээнийхээ усыг, Туул голыг тэжээдэг гол судлуудыг дайруулсан гүний худгаас татан авч хэрэглэдэг юм байна. Энэ нь туул голын усыг татрахад хамгийн том нөлөө үзүүлж байгаа бөгөөд нийслэлийн 1 сая 500 мянган иргэнийг уух усгүй болгох аюулыг авчраад байна. Үүний хамгийн гол шалтгаан нь туул голын хамгаалалтын бүсэд олон тооны орон сууцны хотхонууд баригдсантай шууд холбоотой юм. Энэхүү туул хамгаалалтын бүсэд орон сууц барих зөвшөөрөл олгосон явдал нь үе үеийн эрх мэдэлтэй албан тушаалтнуудын буруугаас үүдэлтэй бөгөөд нийслэлийн иргэдэд уух ундны усгүй болох асуудал үүсээд байна.
Энэ талаар Туул голын ай сав газрын захиргааны дарга Я.Болдбаатараас зарим зүйлийг тодрууллаа.
-Туул голын хамгаалалтын бүсэд барилга орон сууц ихээр баригдаж байна. Газрын зөвшөөрөл хаанаас олгож байна. Одоогоор хичнээн газарт зөвшөөрөл өгсөн байгаа вэ?
-Туул голын дагуу Улаанбаатар хотын нутаг дэвсгэрт тэр дундаа Баянзүрхийн гүүрнээс Яармагийн гүүрний гол хүртэлх хэсэгт, туул голын энгийн болон онцгой хамгаалалтын бүс байдаг. Энэ хэсгийн 14-15 километр газарт Богд хаан хамгаалалтын захиргааны бүс бас давхар явдаг. Мөн голын хойд талын эрэг 50 метр, 200 метрт энгийн болон онцгой хамгаалалтын бүсэд давхар явж байгаа. Голынхоо хойд талд нийслэлийн нутаг дэвсгэрт орж явдаг. Харин голын урд хэсэг нь Богд хаан хамгаалалтын бүсэд давхардаж харьяалагдаг. Энэ хэсэг 2013, 2014 оноос эхлээд БОАЖЯ-ны тусгай хамгаалалттай газрын даргын зөвшөөрлөөр нийтдээ 52 газар олголт аялал жуучлалын чиглэлээр хийгдсэн байгаа. Зарим хэсэг нь зориулалт нь өөрчлөгдөөд орон сууц, амралтын газар зэрэг байгуулагдаж үйл ажиллагаа явуулж байгаа газрууд байна. Үйл ажиллагаа явуулаагүй хоосон газрууд ч байгаа.
Газрын зөвшөөрлийг цуцлах зэрэг эрх манай захиргаанд байдаггүй
-Томоохон орон сууцнууд хамгаалалтад бүсэд орчихсон байгаа шүү дээ.Үүнийг яах вэ?
Анх бол Улаанбаатарын нутаг дэвсгэр дээр байгаа хамгаалалтын бүсэд болон усан хангамжийн хамгаалалтын бүс нь өмнөх тогтоол болох 194 дүгээр, 289 дугаар тогтоолоор хамгаалагддаг байсан. Харин шинэчлэгдээд НИТХ-ын 50 дугаар тогтоолоор ахиад хилийн бүс шинэчлэгдсэн. Хилийн бүс шинэчлэгдэхээр томоохон хотхонууд өмнө нь хүчин төгөлдөр байсан тогтоолоор хамгаалалтын бүсээс дотогшоо ороод явчихсан. Иймээс шинэчлэгдсэн тогтоолуудаар хамгаалалтын бүс дотогшоо гол тал уруугаа хумигдсан байгаа.
Зарим газрууд өөрийн гэсэн хувийн худагтай байдаг
-Эдгээр орон сууцууд хаанаас усаа авч байна вэ?
-Хойд талын хэсэг төлөвлөрсөн шугамаас авч байгаа. Зарим газрууд өөрийн гэсэн хувийн худагтай байдаг.
-Гүнийг худаг ухаж гаргаснаар Туул голын урсгалд нөлөөлөх үү?
– Мэдээж нөлөөлнө. Ямар нэгэн зүйл хэм хэмжээтэй байдаг. Тодорхой хэмжээнд барьж байхгүй бол айл болгон хашаандаа худаг гаргаад албан байгууллага болон худаг гаргаад байхын бол газрын доорх усны нөөцөд болон туул голын урсгалд сөргөөр нөлөөлнө. Гүний худагны зөвшөөрлийг нийслэлийн байгаль орчны газраас олгодог. Хамгаалалтын бүсэд худаг гаргахыг хориглосон байгаа.
-Хориглосон байхад яагаад зөвшөөрөл олгоод байдагийн вэ?
-Хамгаалалтын бүсэд хоёр сайдын тушаалаар баталсан, бүсийн дэглэм гэж байдаг. Бүсийн дэглэмээр ямар үйл ажиллагааг зөвшөөрөх үү ямар үйл ажиллагааг зөвшөөрөхгүй вэ гэдгийг тодорхой заагаад өгчихсөн. Хамгаалалтын бүс болон усан хангамжийн бүс дотор усан хангамжтай холбоотой барилга байгууламж, худгийг судалгааны зориулалттай худаг цооног гаргахыг зөвшөөрдөг. Бусдыг хориглосон заалтууд явагдаж байгаа.
Аялал жуучлалын чиглэлээр өгдөг
-Туул голын хойд хэсэгт баригдсан томоохон хотхонууд хууль зөрчиж баригдсан уу?
-Одоо маршалын гүүрнээс наашаа Стандарт групп, Номин гэх мэт бүх барилгуудын хойд талаар Туулын голын үерийн шороон далан явж байсан. Энэхүү үерийн далангаар хамгаалалтын бүс нь тогтоогдож байсан. Харин томоохон хорооллууд үерийн далангийн урдаа орчихсон. Энэ нь хамгаалалтыг бүсийг зөрчөөд орчихсон байгаа.
