\”… вэ?\”, \”… уу?\”-аар солигдож, ярианы хэл бичгийн хэл рүү шилжив

 

Зураг нийтлэлтэй хамааралгүй болно.

 

\” … Сард дунджаар хоёр хэл устаж байгаа тухай мэдээлэл хийгээд хэл чухам юу юунаас болж мөхдөг тухай судалгаан дунд нэг анхаарууштай үзүүлэлт таарлаа. Мөхөж байгаа хэл үгийнхээ үндсэн утгыг онолгүй самуурч, үгийн хэрэглээн дээр хүмүүс нэгдсэн байр суурьгүй болцгоодог гэнэ шүү. Үгээ зөв утгаар нь хэрэглэдэггүй хэл мөхдөг гэсэн энэ аксиомыг олж хармагц залуусын ярианаас бичгийн хэл рүү халиад байгаа нэгэн аялга шууд санаанд буув.

Сүүлийн үед тэр аялга сонин хэвлэл рүү ч түрэмгийлэн орж ирээд, хаа сайгүй л \”Яасан байх нь уу?”, \”Тэгэх үү, яах уу?”, \”Ийм хямралаас гарах замыг хэн заах уу?” гэхчлэн бичдэг болцгоочихлоо. Зориуд моодорхоод ч байх шиг эхэлснээ одоо бүр ужгирч, халдвартай юм шиг албан ёсны байр суурь илэрхийлдэг үг болох нь. \”Тэд юунаас ингэтлээ айдаг болсон байх уу?” хэмээн манай тун дажгүй сэтгүүлч бичиж байх жишээтэй. Ингэж хэлээ зэрэмдэглэж болохгүй ээ.

 

Зүй нь \”Яасан байх нь вэ?\”, \”Тэгэх үү, яах вэ?\”, \”Хямралаас гарах замыг хэн заах вэ?\”, \”Юунаас ингэтлээ айдаг болсон байх вэ?” гэж бичих ёстой. Монгол хэлээр бол Yahoo компанийн нэр шиг \”Яах уу?” гэж бичигддэг үг огт байхгүй шүү. Ярианд хэрхэн сонсогдож буйгаас үл хамааран \”Яах вэ?” л гэж бичих ёстой. \”Яах уу?” гэвэл ямар нэгэн зүйл хийх үү хэмээн санал болгосон утгыг зөвхөн ярианд л илтгэнэ. \”Байх уу?” гэвэл ямар нэгэн зүйл (субъект) оршин буй эсэхийг лавласан, эсвэл болих уу даа гэсэн утга илэрхийлнэ. Тэгэхээр \”уу” биш ээ, \”вэ” шүү! Аль аль нь асуух сул үг мөн ч, утга нь тэс ондоо! Бид л хэлээ хайрлаж хамгаалахгүй бол, бидний өмнөөс хэн хайрлаж хамгаалж өгөх билээ?\” гэж зохиолч Г.Аюурзана өөрийн цахим хуудаснаа бичжээ.