Ц.Цолмон: Батлан хамгаалах бодлогын тулгуур баримт бичиг батлагдлаа

УИХ-аар Төрийн батлан хамгаалах бодлогын бичиг баримтыг шинэчлэн баталлаа. Мөн өнгөрсөн долоо хоногт БНХАУ-ын Батлан хамгаалахын сайд манай улсад айлчиллаа. Энэ талаар УИХ, Засгийн газрын гишүүн, Батлан хамгаалахын сайд Ц.Цолмонтой ярилцлаа.

-УИХ-ын чуулганаар \”Монгол Улсын төрийн цэргийн бодлогын үндэс\” баримт бичгийн төслийг \”Монгол Улсын батлан хамгаалах бодлогын үндэс\” нэртэйгээр өөрчлөн шинэчлэн баталлаа.Батлан хамгаалах салбарынхны хувьд хүлээлттэй байсан баримт бичиг байх аа?

–Өргөн уудам нутаг дэвсгэртэй, хүн ам цөөн Монгол Улсын хувьд нийт иргэдээ эх орноо батлан хамгаалах журамт үүргээ биелүүлэх нөхцлөөр хангах ёстой. Батлан хамгаалах бодлого, арга хэмжээнд төрийн болон хувийн хэвшлийн бүхий л байгууллага, засаг захиргааны нэгжийн үүрэг, оролцоог нэмэгдүүлж орон нутгийн хамгаалалтад тулгуурласан батлан хамгаалах нэгдмэл тогтолцоог бий болгох нь манай улсын өөрийгөө батлан хамгаалах стратегийн нэг амин чухал бүрэлдэхүүн.Иймд батлан хамгаалах тогтолцоо нь нийт иргэний оролцоо, ардчилсан төрийн удирдлага, байнга шинэчлэгдэн сэлбэгдэж байх чадавхитай нөөцөөс бүрдэж байхаар томъёолох нь онолын болон арга зүйн хувьд оновчтой байсан юм.

-Манай улс1998 оноос \”Монгол Улсын төрийн цэргийн бодлогын үндэс”баримт бичгийг батлан мөрдөж байсан байх аа?

-Тийм ээ. Өнгөрсөн хугацаанд улс орны нийгэм, эдийн засаг, аюулгүй байдлын гадаад, дотоод орчны өөрчлөлт Монгол Улсын эрх зүйн шинэчлэлийн хүрээнд энэхүү баримт бичгийг шинэчлэх эрх зүйн болон практик хэрэгцээ, шаардлага тулгарсан. Мөн батлан хамгаалах тогтолцооны үндсийг тогтоож, тэдгээрийн эрх зүйн зохицуулалтыг шийдвэрлэх, батлан хамгаалах тогтолцоог улс төр, эдийн засаг, нийгэм, эрх зүй, цэргийн цогц арга хэмжээ болохыг төрийн бодлогоор тодорхойлох, бүрэлдэхүүн хэсэг тус бүрийн хүрээнд хэрэгжүүлэх арга хэмжээний үндсэн чиглэлүүдийг тодорхойлох практик шаардлага бий болсон. Үүнтэй уялдуулан ”Монгол Улсын төрийн Батлан хамгаалах бодлогын үндэс” баримт бичгийн төслийг боловсруулж Монгол Улсын Ерөнхийлөгч, Зэвсэгт хүчний Ерөнхий командлагч УИХ-д өргөн барьж, УИХ-ын нэгдсэн хуралдаанаар хэлэлцэгдэн батлуулж чадлаа. Энэ бодлогын баримт бичиг зөвхөн батлан хамгаалах салбарынханд хамаатай зүйл биш. Үндэсний аюулгүй байдлыг хангах чих үүрэг бүхий байгууллагуудад маш чухал баримт бичиг болсон байгаа.

-Нэршлийг нь өөрчлөх шалтгаан юу байсан юм бэ?

-Бүтцийн ерөнхий загвараас харахад \”Монгол Улсын Төрийн цэргийн бодлогын үндэс” баримт бичигт голчлон зэвсэгт түрэмгийллээс сэрэмжлэх, түүнийг няцаахад улс орон, зэвсэгт хүчнийг бэлтгэх чиглэлийг тодорхойлсон байсан бол\”Монгол Улсын Батлан хамгаалах бодлогын үндэс” баримт бичгийн төсөлд улс орны батлан хамгаалах асуудлыг тогтолцоогоор нь авч үзэж, бодлогын чиглэл, үйл ажиллагааг нарийвчлан тодорхойлсон онцлогтой байна. Хоёрдугаарт,Батлан хамгаалах тогтолцооны асуудлыг тусгай бүлэг болгон авч үзэж бүх нийтийн оролцоонд тулгуурласан улс төр, эдийн засаг, нийгэм, цэргийн арга хэмжээний цогц болохыг тодорхойлж, удирдлагын зохицуулалтыг оруулж өгсөн.

–Тодруулбал, ямар өөрчлөлт оруулсан гэж?

– Батлан хамгаалах үйл ажиллагаа нь үндэсний аюулгүй байдлыг хангах үйл ажиллагааны бүрэлдэхүүн хэсэг бөгөөд улс орны тусгаар тогтнол, бүрэн эрхт байдал, нутаг дэвсгэрийн бүрэн бүтэн байдал, хил, хязгаарын халдашгүй дархан байдлыг хангах, хамгаалах зорилго бүхий улс төр, эдийн засаг, нийгэм, эрх зүй, цэргийн арга хэмжээ, тэдгээрийг хэрэгжүүлэх нэгдмэл удирдлага, зохион байгуулалт, зохицуулалтын цогц тухай тодорхойллоо. Гуравдугаарт, батлан хамгаалах тогтолцооны үндэс болох орон нутгийн хамгаалалт, зэвсэгт хүчин, дайчилгааны эрх зүйн үндсийг тодорхойлсон. Үүнд, Монгол Улсын батлан хамгаалах тогтолцооны үндэс нь төр, захиргааны байгууллагууд болон нийт иргэдийн оролцоонд тулгуурласан орон нутгийн хамгаалалт, мэргэшсэн цэрэгт суурилсан Зэвсэгт хүчин, нэгдмэл удирдлага, төлөвлөлт бүхий дайчилгаа болно гэдгийг нь тодруулсан.Нөгөө талаасБатлан хамгаалах цэргийн чиглэлийгнарийвчлан тодорхойлж, цэргийн байгуулалын тогтолцоо, түүний бүрэлдэхүүн дэх байгууллагуудын эрх зүйн үндсийг тодорхойлсон. Монгол Улсын цэргийн байгуулал нэгдмэл байх нь үндэсний язгуур эрх ашигт нийцнэ гэж үзэн хилийн ба дотоодын цэрэг, онцгой байдлын байгууллагыг цэргийн байгуулалын тогтолцоонд хамааруулж, эдгээр байгууллага тайван цагт мэргэжлийн бие даасан үйл ажиллагаа явуулах, дайны байдал зарламагц Зэвсэгт хүчний бүтцэд шилжих асуудлыг тусгасан.Манай зэвсэгт хүчний хувьд агаарын цэрэг болон хуурай замын цэрэг хоёр төрөлтэй байна. Ингэснээр манайд байгаа Агаарын довтолгооноос хамгаалах цэрэг, Ерөнхий зориулалтын цэрэг гэдэг ньөөрчлөгдөнө.Энэ бол манай зэвсэгт хүчний хувьд шинэ зүйл. Гэхдээ олон улсын жишигт нийцсэн, өндөр зориултууд дэвшүүлж байгааг онцлох учиртай. Ялангуяа, агаарын цэрэг гэж нэрлэгдэх болсон нь энэ салбарыг шинээр хөгжүүлэх шаардлага гарч ирж байгаа юм.

-Батлан хамгаалах салбарын тулгуур бодлогын баримт бичиг батлагдсантай холбогдуулан батлан хамгаалах салбарын бусад хуульд өөрчлөлт оруулах шаардлага бий. Танай яамныхан дагалдах хуулиудаа шинэчлэх, өөрчлөхөөр ажиллаж эхлэв үү?

– Бодлогын бичиг баримт эцэслэгдэж гарангуут нь батлан хамгаалах чиглэлийнхээ бусад хуулиудыг шинэчлэх, зарим хуулийг шинээр боловсруулж батлуулах ажил бидний өмнө байна. Ямар ч байсан батлан хамгаалах салбарын эрх зүйн орчныг улам сайжруулахын тулд хичээж байна. Энэ дашрамд, бодлогын бичиг баримтыг баталсан УИХ-ын гишүүд, боловсруулсан ажлын хэсгийнхэндээ талархлаа илэрхийлье.

-Таны урилгаар БНХАУ-ын Батлан хамгаалахын сайд айлчлаад буцлаа. Хоёр улсын харилцаанд том байр суурь эзлэх айлчлал боллоо. Айлчлалынач холбогдлын талаар яриач?

-БНХАУ-ын Батлан хамгаалахын сайд манай улсад албан ёсоор айлчилж, хоёр орны батлан хамгаалах салбар дахь хамтын ажиллагааг хөгжүүлэхэд ахиц авчирсан чухал үйл явдал боллоо. Манай хоёр орон иж бүрэн стратегийн түншлэл тогтоосон улс орнууд. Тэр дундаа хоёр улсынхарилцаанд батлан хамгаалах салбар чухал байр суурь эзэлж байна.

БНХАУ-ын Батлан хамгаалахын сайд, хурандаа генерал Чан Ваньцюаньтай бидхэлэлцээр байгууллаа. Үүнд, бүс нутгийн аюулгүй байдлын асуудал болон хоёр орны батлан хамгаалах салбарын хамтын ажиллагаанд голлон анхаарсан гэж хэлж болно. Бид батлан хамгаалах салбарт таван чиглэлээр хамтран ажилладаг. Үүнийгээ идэвхжүүлж хөгжүүлье гэж ярилцсан.

-Тухайлбал, ямар чиглэлд түлхүү хамтарч ажиллахаар болов?

-Нэгдүгээрт, батлан хамгаалах салбарын боловсон хүчнийг бэлтгэх, харилцан цэргийн алба хаагчдыг сургах ажлаа урьд адил үргэлжлүүлэхээртохирлоо. Гэхдээ тоог нь өсгөхдөө биш чанар, үр дүнг нь дээшлүүлэхтухай ярилцлаа. Угаас тооны хувьд БНХАУ-д сурч байгаа манай цэргийн алба хаагчид олон бий. Хятадын АЧА-ын алба хаагчид ч манай БХИС-д суралцаж байна. Хоёрдугаарт, батлан хамгаалах аж үйлдвэрийн чиглэлээр хамтын ажиллагааг хөгжүүлэх тухай юм. Аж үйлдвэрийн салбарт хятадууд амжилт олсон учраас хамтран ажиллах хүсэлтээ илэрхийлэхэдЧан Ваньцюань энэ саналыг маань нааштай хүлээж авсан. Тэрээр мөнхийн хөрш Монгол Улстайэнэ чиглэлээр хамтарч ажиллахад бэлэн гэсэн. Гуравдугаарт, манай хоёр улс НҮБ-ынэнхийг дэмжих ажиллагаанд идэвхтэй оролцдог учраас аль нэг газар хамтарсан байдлаар энхийг дэмжих ажиллагаанд оролцож болно гэсэн санал дэвшүүлж ярилцлаа. Цаашдаа үүнийгээ судлах талаар ч ярилцсан байгаа. Манай улсад болдог \”Хааны эрэлд\” олон улсын хээрийн сургуульд энэ жил анх удаа БНХАУ-ын цэргийн бүрэлдэхүүн салааны хэмжээнд оролцсон. Өнөөдөр /өчигдөр/ гэхэд манай хоёр улсын Зэвсэгт хүчний хамтарсан хээрийн сургууль Зэвсэгт хүчний сургалтын нэгдсэн төвд эхэлсэн гээд энэ чиглэлийнхээ хамтын ажиллагааг улам хөгжүүлэх тухай ярилцсан.

-\”Тусламжийн хэлэлцээр\”-т гарын үсэг зурсан. Ямар тусламж үзүүлэхээр тохиров?

-БНХАУ-ын зүгээс манайд зэвсэг техникийг шинэчлэхэд буцалтгүй туслаж үзүүлж байсан. Энэ тусламжийнхаа мөнгөн дүнг нэмэгдүүлсэн байгаа. Тавдугаарт, батлан хамгаалах салбарын сайд нар бусад удирдах хүмүүсийн төвшинд эрдэмтэн судлаачдын төвшинд харилцан айлчлал, хамтын ажиллагааг хөгжүүлж, байнга хамтарч ажиллах тухай ярилцлаа. Мөн урлаг, соёлын болон мэргэжлийн байгууллагын харилцаа, солилцоог нэмэгдүүлэхээр тохиролцсон. Аливаа харилцаа хүнээр дамжиж хэрэгждэг учраас хүмүүнлэгийн салбарын солилцоог цаашид нэмэгдүүлэхээр ярилцсан юм.