2017 оны улстөрийн онцлох 10 үйл явдал

Шинэ он гарахад
хэдхэн хоногийн хугацаа үлдлээ. Улиран өнгөрч  буй 2017 онд  манай эх оронд маш
олон сонин содон үйл явдлууд болж өнгөрснийг бид бүхэн мэднэ. Тэгвэл
өнгөрч одсон өдөр хоногуудынхаа араас нэхэн харж, улс орныхоо амьдралыг дүгнэж нэг харцгаая. Энэ удаад бид 2017 онд Монголын улс
төрд өрнөсөн 10 онцлох үйл явдлыг нэрлэж байна. 

 

1.Төрийн тэргүүнээ хоёр удаагийн санал хураалтаар тодруулав

 

Улиран
өнгөрч буй 2017 оны улс төрийн онцлох үйл явдлын нэг нь яалт ч
үгүй Монгол улсын Ерөнхийлөгчийн сонгууль байлаа. Монгол
улсын
Ерөнхийлөгчийн долоо дахь сонгууль өрсөлдөөн ихтэй, хэний ч таамаглаагүй үр дүнтэй сонгууль болж өнгөрсөн гэдэгтэй
та бүхэн маргахгүй байх. Монголчууд төрийн тэргүүнээ анх удаа дахин санал хураалтаар сонгосон
нь тэр байсан билээ.  

Ерөнхийлөгчийн сонгуульд
парламентад суудал бүхий гурван намын нэр дэвшигчид өрсөлдөн оролцсон бөгөөд тэдгээр нь МАН-аас УИХ-ын дарга
М.Энхболд, АН-аас Х.Баттулга, МАХН-аас  С.Ганбаатар нар байв.  Хамгийн
эхний   санал
хураалтаар дээрхи гурван нэр дэвшигчийн хэн нь ч олонхийн санал авч чадаагүй
бөгөөд 30.1 хувийн санал авсан МАХН-ын нэр дэвшигч С.Ганбаатар анхны
тойргоос хасагдаж гол өрсөлдөөн МАН-АН-ын нэр дэвшигч М.Энхболд, Х.Баттулга
нарын хооронд өрнөсөн юм. Тийнхүү хоёр дахь шатны санал
хураалтаар АН-аас нэр дэвшигч Х.Баттулга 50,7 хувийн санал  авч Монгол улсын Ерөнхийлөгчөөр сонгогдсон билээ. Энэ нь МАН-ынхний хувьд огтхон
ч таамаглаж байгаагүй хүнд ялагдал байв.

 

2. МАН өөрийн Засгийн газраа унагав

 

Өөрсдийгөө зангидсан гар шиг нэгдмэл цул гэдэг эрх баригч МАН анх удаа
өөрсдийн байгуулсан Засгийн газраа огцруулсан нь өнгөрөгч
оны онцлох
үйл явдлуудын нэг байв. Уул
нь Ж.Эрдэнэбатын Засгийн газар  \”сүйрлийн ирмэг” дээр ирээд
байсан Монгол улсын эдийн засгийг сэргээж, өсөлтийг 5,7 хувьд хүргэн ард түмний дунд нэр хүнд
сайтай байсан хэдий ч концессийн асуудлаас болж нэр хүнд нь навс унан Засгийн
газар нь огцорсон билээ.  

МАН Засгийн газраа огцруулах байр суурин дээр хоёр талцаж, 32-ын ба 33
гэх албан бус хоёр \”бүлэг” үүссэн нь  нэгдмэл цул  гэгддэг тус намын  хувьд
шинэ үзэгдэл болсон юм. Мөн
үүний дараа Ерөнхий сайдаар томилогдсон У.Хүрэлсүх өөрийг нь эс оролцуулбал
танхимаа 100 хувь УИХ-аас бүрдүүлж, Засгийн газрын гишүүд нь бүгд \”давхар дээлтэй” болсон нь бас л сонин
содон гэхээр үйл явдал болсон билээ.  

3.МАН-ынхан Их хурлаа хийж даргаа сонгов 

Энэ жилийн улс төрийн нэг онцлох үйл явдлын нэг нь яахийн
аргагүй МАН-ын Их Хурал байлаа.  Тус намын 28 дугаар Их хурал өнгөрөгч 11 дүгээр сарын
21-нд хуралдлаа. Уг
хурлаар МАН-ын дарга М.Энхболд Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн ялагдлын 
хариуцлагаа үүрч намын даргаасаа сайн дураараа огцорсон бөгөөд үүнийг зарим улс төр судлаачид тус нам
шинэчлэгдэх замдаа орж байна гэж үзэв.   

МАН-ын даргад тус намын УИХ дахь олонхийн бүлгийн дарга 
Д.Хаянхярваа, Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх нар өрсөлдсөн
бөгөөд санал хураалтын эцсийн дүнд  Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх 63.1 хувь нь санал авч, МАН-ын даргаар сонгогдлоо. МАН-ын даргаар У.Хүрэлсүх сонгогдсон нь тус намын нийт гишүүдийн
хувьд цоо шинэ сонголт болсон билээ.

 

4.Үндсэн хуулийн
өөрчлөлтийг дахин авч хэлэлцэхээр боллоо 

Үе үеийн УИХ-ын байнгын ярьж ирсэн нэг сэдэв нь Үндсэн хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах асуудал юм. Үндсэн хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах асуудал өмнөх
дөрвөн
парламентийн үед байнга
 яригдаж ирсэн
бөгөөд эдүгээ эрх баригч МАН энэхүү асуудлыг шийдвэрлэх
боломжийг эрж хайж байна.

   УИХ-ын дарга М.Энхболд \”Үндсэн хуулийн
өөрчлөлтийг  долоо хэмжиж нэг огтлох  зарчмаар
шийдвэрлэх хэрэгтэй”  гэдгийг онцолж байгаа бөгөөд оны өмнөх эдгээр өдрүүдэд хуульчид
болон эрдэмтэн судлаачдаас авхуулаад бүх шатанд хэлэлцүүлэг өрнөж байна. Өнгөрсөн
хугацаанд Үндсэн хуульд оруулах нэмэлт өөрчлөлтийг орон даяар
хэлэлцүүлсэн бөгөөд энэ хугацаанд иргэдээс нийтдээ  327375 санал ирсэн
байна. Энэ асуудал дээр яригдаж байгаа нэг чухал зүйл нь Үндсэн хуульд
Ерөнхийлөгчийн эрх мэдлийг хязгаарлаж, Ерөнхий сайдынхыг
өргөжүүлэхээр тусгаад байгаа юм.  Хэрвээ
ингэвэл Монгол улс сонгодог парламентын засаглал руу дөхөж очих боломж бүрдэнэ гэж улс төр судлаачид таамаглаж байна.

5. Ардчилсан намынхан дарга
нараа огцруулав

 

УИХ-ын 2016 оны сонгуулиар ялагдал хүлээсэн АН
дарга нартаа хариуцлага тооцож тэднийгээ огцрууллаа. Тус намын өмнөх
удирдлагууд болох  З.Энхболд, 
Л.Эрхэмбаяр нар огцров.  АН-ын даргын суудлын төлөө УИХ дахь цөөнхийн бүлгийн дарга
Д.Эрдэнэбат, УИХ-ын гишүүн Ж.Батзандан, Боловсролын сайд асан Л.Гантөмөр.
Ерөнхий сайд асан Н.Алтанхуяг, УИХ-ын гишүүн С.Эрдэнэ нар өрсөлдөж хамтдаа
Монгол орноороо тойрч хөтөлбөрөө танилцуулсан юм.

Энэхүү дотоод сунгаагаар
С.Эрдэнэ хамгийн олон гишүүний дэмжлэгийг авч, АН-ын дарга болов. Харин
Н.Алтанхуяг 1640.60, Л.Гантөмөр 1279.43, Ж.Батзандан 1012.36, Д.Эрдэнэбат
801.31 оноо тус тус авсан юм. 

6.МАХН хоёр хуваагдаж талцав   

Улиран
өнгөрч  буй 2017
онд Монголын улс төрийн намууд эгзэгтэй цаг мөчүүдийг туулав.  Өөрсдийгөө Монголын  улс төрийн гурав дахь хүчин гэж  цоллуулах дуртай МАХН-ынхан энэ жил ихээхэн бужигнаантай байлаа.

Саяхан тус намаас парламентад сонгогдсон  УИХ-ын гишүүн
О.Баасанхүү  МАХН-ын Их чуулган гэгчийг  зарлаж, улс
төрд ихээхэн шуугиан тарьлаа.  Уг  чуулганд 800 орчим
төлөөлөгч оролцсон гэх мэдээлэл байгаа бөгөөд тэд Н.Энхбаярыг намын даргаас чөлөөлж, О.Баасанхүүг намын даргаараа сонгов.     Дээрх хурлын дараа Н.Энхбаяр тэргүүтэй
МАХН-ынхан өөрсдийн  зөвлөгөөнийг  тусдаа хийж тус
нам  ийнхүү МАХН хоёр даргатай болов. Одоо энэ асуудал
цаашид яаж өрнөхийг Дээд шүүх  эцэслэн шийдэх юм байна.

 

7.Нээлттэй сонсгол  явуулхыг шаардав 

УИХ-ын гишүүн Ж.Батзандан  Тагнуулын Ерөнхий газрын
дарга асан Б.Хурцтай  холбоотой хууль бус асуудлуудаар нээлттэй сонсгол
явуулхыг шаардсан нь энэ оны онцлох үйл явдал
боллоо.  

Нийтийн сонсголын тухай
хуулийн 10 дугаар зүйлийн 10.1-д \”УИХ-аас албан тушаалтныг томилохтой
холбогдуулан УИХ-ын нийт гишүүний дөрөвний нэгээс доошгүй гишүүд хүсэлт
гаргасан бол томилгооны сонсголыг явуулна” гэж заасан
байдаг бөгөөд энэ сарын 15-нд УИХ-ын гишүүн Ж.Батзандан, Л.Болд нарын
санаачлагаар Тагнуулын ерөнхий газрын дарга асан Б.Хурцтай холбоотой хэлэлцүүлгийг Төрийн ордонд явууллаа.  Гэвч Тагнуулын Ерөнхий газрын дарга асан Б.Хурц уг хэлэлцүүлгийг давж гаран БНСУ-д  Элчин
сайдаар томилогдхоор  болсон нь бас нэгэн сонирхолтой
үйл явдал болсон юм.

 

8. С.Баярыг элчин сайдаас
эргүүлэн татлаа 

 Их Британи Умард Ирландын  Нэгдсэн Вант
Улсад суух Онц бөгөөд бүрэн эрхт элчин сайд С.Баяр 
итгэмжлэх жуух бичгээ барьснаас хойш нэг жил ч бололгүй огцрох
хүсэлтээ гаргасныг  өмнөх долоо хоногийн Засгийн газрын хуралдаанаар шийдвэрлэж түүнийг эргүүлэн татахаар болов.  С.Баярын хувьд энэ жил нэлээд барцадтай байсан бөгөөд түүнийг Англид ирэхэд нь эх
орон
нэгтнүүд нь эсэргүүцэн жагсаж угтсан юм. Магадгүй үүнээс ч болсон юмуу тэрбээр  элчин сайдын
ажлаа өгөх хүсэлтийг Засгийн газарт нэг их удалгүй гаргасан байдаг.  Түүнчлэн шинээр сонгогдсон Ерөнхийлөгч Х.Баттулга  С.Баяр, М.Энхсайхан нарыг Элчин сайдаас эргүүлэн татах саналыг УИХ-д гаргасан нь улам нэрмээс болсон байж ч мэднэ.

 

9.Монгол Улсыг оффшорын бүсээр нэрлэв 

Саяхан нэг сонин содон
үйл явдал болсон нь Монгол Улс оффшор бүсээр  тодорч Европын холбооны
хар дансанд орлоо. Европын холбооны Сангийн сайд нарын
хуралдаанаар Монгол улсыг оффшорын бүсийн жагсаалтад багтаажээ.  

Тус холбооноос гаргасан хар жагсаалтад 17 бүс нутгийг
оруулсан бөгөөд үүний нэгээр Монгол Улс тодорсон нь чих дэлдийлгэм үйл явдал байлаа. Ийнхүү Европын холбоо  Монгол улсыг мөнгө угаадаг газар
гэж тооцсон байна. 

10.Шинэ агентлаг байгуулагдлаа 

Засгийн газрын 12 дугаар
сарын 13-ны өдрийн хуралдаанаар Эрүүл мэндийн сайдын эрхлэх асуудлын хүрээнд
Засгийн газрын хэрэгжүүлэгч агентлаг-Эрүүл мэндийн даатгалын ерөнхий газрыг
байгуулахаар шийдвэрлэлээ.  Ингэснээр эрүүл
мэндийн үйлчилгээнд чанарын ахиц гарч, зарим
ажлууд илүү хөнгөвчлөгдөх боломж бүрдэнэ гэж мэргэжилтнүүд үзэж байна.

Засгийн газраас уг байгууллагын стратеги, бүтцийн
өөрчлөлтийн хөтөлбөрийг баталж, үйл ажиллагааг нь ирэх оны 01 дүгээр сарын 01-нээс эхлүүлэхээр шийдвэрлээд
 байна.                                                                                                                                                              Ж.Бат