Б.Алтантулга: Өрх толгойлсон эцэг эхийн тэтгэмжийг ирэх гуравдугаар сараас олгоно

Ирэх 2018 оны нэгдүгээр сараас эхлэн хэрэгжих
халамжийн хөтөлбөрийн талаар Хөдөлмөр нийгмийн хамгааллын яамны халамжийн асуудал хариуцсан
ахлах мэргэжилтэн Б.Алтантулгатай ярилцлаа.

Ирэх оноос дөрвөн төрлийн тэтгэмжийг олгохоор болсон. Үүнд ямар тэтгэмжүүд хамрагдаж байгаа вэ?

-Монгол улсын Засгийн газрын мөрийн хөтөлбөрийн 3.3.14-т
0-3 нас хүртэлх хүүхэдтэй ээжүүдийн нийгмийн баталгааг сайжруулах үүднээс \”Цалинтай ээж” хөтөлбөр хэрэгжүүлнэ, өрх
толгойлсон эх, эцгийн нийгмийн хамгааллыг сайжруулна гэсэн зорилт
тусгагдсан. Энэ хүрээнд УИХ-ын 2017 оны 06.30-ны өдрийн
нэгдсэн хуралдаанаар уг хуулийг батлан гаргасан. Хуулийн хэрэгжилтийн
хүрээнд Засгийн газраас 2017 оны 12 дугаар сарын 13-ны өдөр
журам баталсан байгаа. Энэхүү журмаар дөрвөн төрлийн тэтгэмж
олгохоор болсон.

Нэгдүгээрт: Журмынхүрээнд дөрвөн төрлийн тэтгэмжийг
олгоно. Эхнийх  нь жирэмсний тэтгэмж байгаа.  Жирэмсний таван
сартайгаас төрөх хүртэлх хугацаанд сар болгон 40 мянган төгрөгийг авна.

Хоёрдугаарт:0-3 насны хүүхдээ гэртээ асарч буй
эхэд тэтгэмж олгоно. Тус тэтгэмжид хамрагдаж байгаа эхчүүд сар болгон 50 мянган
төгрөг олгоно гэж хуульчилсан юм.

Гуравдугаарт: Ихэр хүүхдийн тэтгэмжийн асуудал .
Ихэр хүүхэд тус бүр сая төгрөг авах бөгөөд гурав буюу түүнээс дээш ихэр
хүүхдэд тус бүрт гурван сая төгрөг олгоно.

Дөрөвдүгээрт: Гурав ба түүнээс дээш хүүхэдтэй өрх толгойлсон эцэг эхэд
улирал болгон 240 мянган төгрөг нэг удаа олгоно.

-Эдгээр тэтгэмжид хамрагдах хүсэлтэй эцэг
эхчүүд ямар материал бүрдүүлэх вэ?

-Дээрх тэтгэмжүүдэд хамрагдах хүсэлтэй эцэг, эхчүүд оршин суугаа
газрынхаа сум хороо, дүүргийн халамжийн ажилтанд өөрийнхөө тэтгэмжид
хамрагдах хүсэлт, мөн орон нутагт оршин суудаг бол засаг даргын
тодорхойлолтыг хавсарган бүрдүүлж өгнө. Дөрвөн төрлийн
тэтгэмж байгаа учраас өөр өөр материал бүрдүүлнэ. Нийтлэг бүрдүүлэх зүйл бол
иргэний үнэмлэхийн хуулбар, Засаг даргын тодорхойлт, өөрийн өргөдөл бүрдүүлнэ. Харин жирэмсний
тэтгэмжийн тухайд сум, хороо, тосгоны өрхийн эмчийн \”эсэн мэнд” гэсэн
тодорхойлолтыг нэмэлтээр хавсаргах шаардлагатай.\”Цалинтай ээж\” хөтөлбөрт бүх эхчүүд
хамрагдахаас гадна ажил эрхэлж байгаа ээжүүдийн тухайд хөдөлмөрийн тухай хуулийн 106.1-т заасны дагуу
\”хүүхэд асрах чөлөөтэй” гэсэн тушаалын хуулбараа авчирч өгөх хэрэгтэй. Харин
ажил эрхэлдэггүй эхчүүдийн хувьд тийм зүйл шаардлагагүй. Өрх толгойлсон эцэг, эхийн тухайд эхнэр
болон нөхрийнхөө аль нэг нь нас барсан эсвэл, шүүхээр эцэг, эх байх эрхийг нь
хязгаарласан шийдвэрийг хавсаргах ёстой бөгөөд өөрийн оршин суугаа сум хорооны
халамжийн ажилтанд дээрх материалыг өгнө. Хуулийн хэрэгжилт нь оны эхний
өдрөөс эхэлнэ шүү дээ. Тэгэхээр оны дараа материалаа аваачиж өгөх ёстой.

-Материалаа бүрдүүлээд өгчихвөл тэтгэмж сар
сардаа ороод явах уу?

-Хуулийн хэрэгжилт ирэх оны
эхний өдрөөс эхлэх тул журмын дагуу сар бүрийн 20-ны өдөр  олгоно. Мөн иргэн хүсэлт гаргасан сараас нь тэтгэмжийг
олгоод явна.

-Өрх толгойлсон эх,эцэгт тэтгэмж олгож байгаа. Энэ
талаар дэлгэрэнгүй мэдээлэл өгөхгүй юу?

-Засгийн газрын 2016-2020 оны үйл ажиллагааны
хөтөлбөрт гуравхүртэлх настай хүүхэдтэй ээжүүдийн нийгмийн баталгааг
сайжруулах \”Цалинтай ээж” хөтөлбөр хэрэгжүүлэх, Өрх толгойлсон эх /эцэг/-ийн
нийгмийн хамгааллын хуулийг батлан хэрэгжүүлнэ гэж тусгасны дагуу УИХ-аас энэ
оны зургадугаар сард Эх, олон хүүхэдтэй өрх толгойлсон эх, эцэгт
тэтгэмж олгох тухай хуулийг баталсан бөгөөд 2018 оны 01 дүгээр сарын 01-нээс дагаж
мөрдөнө. Өрх толгойлсон эцэг эхийн тэтгэмжийн хувьд улиралд 240 мянгөн төгрөг олгох учраас эхний улирлын мөнгийг ирэх гуравдугаар сард олгоно. Бусад тэтгэмжийг сар
бүрийн 20-ны өдөр олгохоор болсон.

-Эдгээр дөрвөн
төрлийн тэтгэмжид хэчнээн хүн хамрагдаж байгаа вэ. Нарийн тооцоо
судалгаа гаргасан уу?

-Жирэмсний тэтгэмжид ойролцоогоор 98 орчим мянган эх хамрагдана гэж
тооцсон.Жирэмсний таван сартайгаас төрөх хугацаа хүртэл сар бүр
40000 төгрөг олгоно. Дараагийнхнь 0-3 хүртэлх настай хүүхдээ гэртээ
хардаг 135000 ээжид сар бүр 50000 төгрөг олгоно. Гурав дахь нь ихэр
хүүхдийн тэтгэмж. Хоёр ихэр хүүхэд төрүүлсэн эхэд хүүхэд
тус бүр нэг, нэг сая төгрөг, гурав болон түүнээс дээш ихэр хүүхдэд
төрүүлсэн эхэд хүүхэд тус бүрийн тоогоор гурван сая төгрөг олгоно. Дөрөв
дэх нь 0-18 хүртэлх насны гурав болон түүнээс дээш хүүхэдтэй, өрх
толгойлсон эх, эцэгт улирал тутамд 240 мянган төгрөгийг жилд дөрвөн
удаа олгоно.

-Эдгээр тэтгэмжид нийтдээ хэд орчим тэрбум
төгрөг төсөвлөгдсөн  вэ?

-Жирэмсний таван сартайгаас төрөх хүртэлх хугацаанд сар болгон
40 мянган төгрөгийг тэтгэмжид 98 мянган эх жилдээ хамрагдана гэж
тооцоолж, улсын төсөвт 40.23 тэрбум төгрөг суусан. Харин 0-3 насны хүүхдээ гэртээ асарч буй эхэд
тэтгэмж олгох 50 мянган төгрөгт ойролцоогоор жилд 135 мянган эх \”Цалинтай
ээж” хөтөлбөрт хамрагдахаар улсын төсөвт 81.4 тэрбум төгрөг төсөвт суулгасан
байгаа.Гуравдугаарт ихэр хүүхдийн тэтгэмжийн талаарх
асуудал. Ихэр хүүхэд тус бүр сая, сая төгрөг авах бөгөөд гурав буюу түүнээс
дээш ихэр хүүхдэд хүүхэд тус бүрт гурван сая олгоно. Жишээлбэл хоёр
ихэр хүүхэд төрөхөд тухайн айлд хоёр сая төгрөг авах юм. Хэрэв гурван
ихэр хүүхэдтэй болбол 9 сая төгрөг авна гэж ойлгож болно. Харин гурав
ба түүнээс дээш хүүхэдтэй өрх толгойлсон эцэг эхэд улирал болгон 240 мянган
төгрөг жилдээ 165 мянган эх, эцэг хамрагдана гэж тооцоолсон бөгөөд улсын
төсөвт 15.8 тэрбум төгрөг төсөвлөгдсөн байгаа.

-Ирэх онд хүүхдийн мөнгийг
олгох уу?

-Хүүхдийн мөнгө энэ дуустал
өрхийн амьжиргааны төвшин тогтоох судалгаанд хамрагдсан бүх
хүүхдүүд хамрагдаад явж байгаа. Нийтдээ нэг сая 64 мянган хүүхэд хамрагдаж
байгаа. Харин ирэх оноос одоо хамрагдаж байгаа хүүхдүүдийн 60 хувьд нь олгоно.

Н.Алтанцэцэг