Попын ертөнцөд өөрийн гэсэн өнгийг нэмж, урлагт бие сэтгэлээ зориулж яваа залуу уран бүтээлчтэй уншигч Та бүхнийг уулзуулж байна. Тэрээр тун удахгүй тоглолтоо хийх гэж байгаа бөгөөд түүний хувьд тооноос илүүтэй чанарыг эрхэмлэдэг нэгэн гэдгээ ярилцлагын үеэр тодотгож байсан юм. Ингээд түүний уран бүтээлийн болоод урлагийн ертөнцөд хэсэгхэн хугацаанд зочлоё.
-Уран бүтээлийн анхны гараагаа хэзээ, ямар уран бүтээлээр эхлүүлж байв?
-Би анх ганцаараа дуулж байгаад дараа нь Мистер хамтлагт орсон. Миний анхны уран бүтээл гэвэл Драмын дөрөв бас дуулдаг байсан “Намрын үдэш чамтайгаа зугаалаад, Навчис унасан гудамжаар явахдаа..” гээд л, энэ дууг дуулж байлаа шүү дээ. Тэгээд дараа нь хамтлагт орсон. Үндсэндээ 2004 оноос “Чиний явдаг замаар”, “38-тай аав” гэдэг дуугаар соло уран бүтээлээ эхлүүлсэн.
-“38-тай аав” дууг хүмүүс “Гурван бүдүүн” хамтлагийнх л гэж ихэвчлэн мэддэг байх. Яг хэн нь анх дуулсан юм бэ?
-Энэ дууны шүлэг нь Р.Чойномынх, ая нь хөгжмийн зохиолч н.Чинбаярынх. Хөгжмийн зохиолч нь Эрдэнэтийн хүн. Яг хэн нь эхэлж дуулсан бэ гэдгийг хэлэхэд хэцүү байдаг юм аа. 2000 онд энэ дууг “Гурван бүдүүн” хамтлагийн залуус бид хамт сурч байсан юм. Миний найзууд юм шүү дээ. Тэд нар энэ дууг бичүүлсний дараа би бас 2008 онд хятадын амьд хөгжмийн хамтлагаар хөгжмөө тоглуулаад энэ дууг дүрсжүүлсэн байгаа. Намайг 2004, 2008 он гээд л уран бүтээл гаргаад байхаар хүмүүс сонгууль шиг дөрвөн жилийн мөчлөгтэй гээд байдаг юм /сурв: инээв/. Уг нь тийм биш, цаагуураа ажлаад л явж байдаг юм шүү дээ.
Тоглолтоо олон жилийн хугацаанд бэлдэж, тавьж байгаа болохоор итгэлтэй байна
-Удахгүй тоглолтоо хийнэ гэсэн. Тоглолтынхоо талаар цухас дурдах уу?
-Энэ сарын 28-нд UB Palace-ын Концертын их танхимд болох “Миний сонсож өссөн дуунууд” тоглолтоо УДБЭТ-ын дуучин Г.Тулга дүүтэйгээ хамтран хийх гэж байна. Тоглолт нийт 25 орчим номертой. Урилгаар дуучид, хөгжимчид, бүжигчид гээд олон уран бүтээлчид оролцохоор бэлтгэлээ хангаад байна. Дуучдаас жишээ нь Мөнхбат, Үүрээ, бас миний урьд нь байсан Мистер хамтлагийнхан гээд дурьдаж болно л доо. Ер нь тоглолт үнэхээр сайхан, тааламжтай болно гэдэгт итгэлтэй байгаа. Энэ тоглолтоо олон жилийн хугацаанд бэлдэж, тавьж байгаа болохоор ийм итгэлтэй байна. Чанартай тоглолт үзүүлнэ.
-Тоглолтын ерөнхий урсгал нь ямар байх вэ?
-Бид бол попууд. Г.Тулга дүү маань попера дуучин, би уянгын поп дуу дуулдаг. Тэгэхээр ерөнхийдөө поп тоглолт болно гэсэн үг. Попера гэдэг нь хэмнэлтэй орчин үеийн поп хөгжимтэй дуурийн хоолойгоор дуулна гэсэн үг. Нэг үгээр бол фонограммтай болоод ирэхээр попера болж байгаа юм. Ер нь их дулаахан, ам бүлийн халуун уур амьсгалтай үдэш болох байх гэж бодож байна.
-Нийтийн дууны тоглолтыг өдөр дараалан тоглосон ч үзэгчдийн цуваа тасардаггүй. Нийтийн гэх тодотголоо алддаггүй. Харин поп, рок, хип хоп зэрэг тоглолт арай л өөр байдаг юм. Энэ талаар юу гэж бодож байна?
-Ямар урсгал чиглэлийн уран бүтээл байх нь хамаагүй. Хүнд хүрсэн бүтээл болохоор л хүмүүс цуглардаг байх гэж бодож байна. Адилхан уран бүтээл хийж байгаа хүмүүстээ би бол амжилт хүсээд л алга ташина.
-Тоглолтондоо бэлдэхээс гадна өнгөрсөн хугацаанд намжмал байдалтай байлаа, өөр юу хийж байв?
-Нам жим боллоо гэдэг л юм. Ил гарахгүй ч уг нь уран бүтээлээ тасралтгүй үргэлжлүүлэн хийсээр л ирлээ. Саяхан шинэ клипүүд хийлээ. Жишээлбэл, дээр үеийн “Номин” гэж хамтлагийн “Дурлал” гэдэг дууг коверлоод дүрсжүүлсэн.
Оюуны өмч гээд орхиод байвал энэ олон уран бүтээлүүд чинь дарагдаад, амьгүй болоод байна
-Ковер гэдэг нэг талаараа хэн нэгний оюуны өмчийг дураараа ашиглана гэсэн үг мөн үү? Зарим тохиолдолд ковер хийж олны танил болох явдал олширч байна. Энэ чинь хүний бүтээлийг зөвшөөрөлгүйгээр өөртөө ашиглаж байна гэсэн үг биз дээ?
-Ковер бол товчхондоо тухайн дууг өөрийн ураар урлаж дуулахыг л хэлж байгаа юм. Ковер Монголд хөгжиж л байна. Дэлхий нийтээрээ ковер хийдэг. Гэхдээ ингэлээ гээд зохиогчийн эрхэнд халдаад ч юм уу, хулгайлаад байна гэсэн зүйл биш юм. Тэртэй тэргүй тэр дуу нүдэн дээр ил байгаа, түүнийг хулгайлаад аваад явчихаж байгаа юм биш. Хэрэв оюуны өмч гэж үзээд орхиод байвал энэ олон уран бүтээлүүд чинь дарагдаад, амьгүй болоод байна. Тэгэхээр тэр дууг амьдруулах хэрэгтэй шүү дээ. Гэтэл энэ гарцыг нь хаагаад зөвхөн оюуны бүтээл гэдэг хананы цаана хадгалаад байвал ор тас мартагдаад яваандаа үгүй болно гэж боддог.
-Тэгэхээр нэг бол хулгай болох гээд байдаг, үгүй бол мартагдах гээд байгаа энэ байдлыг яаж зохицуулах боломжтой вэ?
-Юм мэддэг, ойлгодог, уран бүтээлийг хүндэлдэг хүмүүс арай өөр өнцгөөс харж, уран бүтээлчдээ дэмжмээр байна. Бусдын бүтээлийг хэрэглэлээ гээд өнөөдөр Монголд цойлж гарч ирээд, овойж оцойтлоо хөрөнгөтэй болчихсон хүн алга. Би лав мэдэхгүй. Гадны том том одод л юу юм гэхээс. Тиймээс энэ бол өрөөсгөл ойлголт. Гэхдээ бас ковер хийлээ гэхэд чанар муутайхан болчих юм бол амархан дарагдаад алга болно. Чанартай юм гарвал харин хүмүүст маш сайн хүрдэг. Тэр хэрээр дууны эзний санаа нь идэвхжээд дайрах гээд, дарамт үзүүлэх гээд байдаг тал бий. Энэ нь тийм хүнд тусахгүй байгаа ч, стрессдүүлээд байдаг юм. Залуус бид аль болох хөлөө олох гээд зүтгээд явах гэхээр энэ мэтээр хойш татах асуудал байна. Үүнийгээ л болих хэрэгтэй санагддаг. Харин түүнийхээ оронд дарагдаад байгаа бүтээлийг нь гаргаж ирээд, цаг үетэй нийцүүлж чанаржуулж байгаа залуу үеэ улам сайн дэмжээд, цаашлаад хамтран ажиллавал хэн хэндээ өгөөжтэй, бүтээл ч чанаржаад баймаар санагддаг юм. Төр засаг ч гэсэн спортоо л дэмждэг. Орчин үеийн урлагаа жоохон харж үзээч ээ гэж хэлэхийг их хүсдэг юм.
-Нэвтрүүлэгч Д.Цовоо, “Харанга” хамтлагийн Ц.Энхманлай нар хамтраад үеийнхнийхээ дуулдаг байсан дуунуудыг гаргасан. Тэгвэл тэр үеийг залгамжилсан, орцны гэгддэг, дурсамж сэдрээсэн, олон сайхан дуунууд бас бий. Ихэвчлэн хэн зохиосон нь тодорхойгүй болохоор “зохиомол дуу” гэдэг шүү дээ. Тэр дуунуудыг эргээд сэргээвэл их л арвин бүтээл болно доо. Ялангуяа одоогийн дунд үеийнхний дурсамжууд сэдрэх байх. Энэ талаар бодож байв уу?
-Гитарын дөрвөн барилт дээр эргэлдэж тоглогддог тэдгээр дуунуудыг нотлоод, дуу хөгжмийн стандартад нь оруулаад, гармонжуулаад хийвэл гоё болох магадлалтай. Үүнийг бас бодож л байгаа. Бодсон юм их байна. Энэ дуунуудыг бидний үе л гаргаж ирнэ. Биднээс хойшхи үе бол орцны гитартай үеийг мэдэхгүй шүү дээ.
Гадаадын хит болж байгаа дуунууд ихэвчлэн дээр үеийн дуунууд байдаг
-Манай яруу найрагчид, ая зохиогчид зохиох нот, үггүй болчихсон юм шиг дуучдад нь дуулах дуу олдохоо больсон юм шиг хуучин дуунуудыг ээлжлээд дуулаад байх юм гэсэн шүүмжлэл бас байдаг л даа. Энэ талаар бодлоо хуваалцаач?
-Бидний сонсоод байгаа гадаадын хит болж байгаа дуунууд ихэвчлэн дээр үеийн дуунууд байдаг юм билээ. Шинээр зохиосон дуу ховор шүү. Дээр үеийн дуугаа шинэ үеийн нөхөд шинэ хэв маягт оруулаад шинэчлээд дуулчихаар шинэ дуу юм шиг гарч ирдэг байхгүй юу. Үүнийг би “шинэ стандарт” гэдэг юм. Бид ч дээр үеийн дуунуудаа шинэ стандартад оруулаад гаргаж болно. Хүн бүрт гоё гэсэн дуунууд бий. Надад ч байгаа. Тэд нарыгаа л бид дуулж байна. Үүнийг хүний юм хулгайлж байгаа гэдгээр нь ойлгох хэрэггүй юм.
-Гаргаж байгаа уран бүтээл чинь ихэвчлэн дунд үеийнхнийг хамрана гэж ойлгож болох уу?
-Би бол ерөнхийдөө масст зориулж ажиллаж байна. Миний уран бүтээлийн хувьд насны зааггүй. Нэг чиглэлийг дагаад явах нь өрөөсгөл гэж боддог.
-Яг хүрэхийг хүссэн оргил тань хаана байгаа бол?
-Оргил гэхээс илүү би тайзан дээрээ л дуулаад амьдрахыг хүсдэг. Тэгэхээр миний оргил бол үзэгчидтэйгээ уулзах тайз юм уу даа. Тайзан дээр гарахаар би яг гадуур явж байгаад гэртээ ирж байгаа юм шиг санагддаг юм. Ер нь дуучны амьдрал ийм. Нэг хүн намайг санаад, надаар дуу дуулуулах гэж ирээд 100 мянган төгрөг өгөөд л явна. Надад тийм дуунууд зөндөө байна. Харин би тайзан дээрээ л байхыг хүсдэг, тэндээ би их жаргалтай байдаг.
-Дуугаа олонд хүргэнэ гэдэг их бэрхшээлтэй байдаг юм шиг санагддаг. Энгийн жишээ хэлэхэд, FM радиод дуугаа өгч цацуулахад мөнгө төлдөг гэсэн. Олон улсад яадаг юм бол?
-Манай энэ төрлийн тогтолцоо хэвийн бус, гажчихсан байгаа юм. Уг нь шинэ дуу ирэхэд ямар дуу вэ гэдгийг нь сонсоод, чанарын шаардлагыг нь хангаж л байвал аваад цацах ёстой. Олон улсын жишиг ч ийм байдаг. Харин манайд бүхнийг мөнгөөр хийдэг болсон нь эмгэнэлтэй юм даа. Гэхдээ өнөөдөр нийгэмд саараасаа сайн нь олон гэдэгт би итгэж байна.
-Тэгэлгүй яахав. Урлаг гэдэг бол нийгмийн хөгжлийн бас нэгэн тулгуур багана гэж ойлгодог. Тэгэхээр уран бүтээлч та бүхний үйлс арвин байг. Мөн тоглолтонд тань амжилт хүсээд, цаашдын уран бүтээл тань олз омог ихтэй байхыг ерөөе.
-Маш их баярлалаа. Үзэгч, сонсогч, уншигчидтайгаа уран бүтээлээрээ байнга холбоотой байх болно.
