2018-2019 оны хичээлийн жилд Нийслэлийн төрийн өмчит Ерөнхий Боловсролын Сургуулийн нэгдүгээр ангид элсэх зургаан настнуудын бүртгэл энэ сарын 20-ноос эхэлнэ. Ингээд зургаан настнуудын бүртгэлийн талаар нийслэлийн Боловсролын газрын Бага боловсрол хариуцсан мэргэжилтэн Л.Уртнасантай ярилцлаа.
-Энэ жил нэгдүгээр ангид элсэн суралцах зургаан настнуудыг бүртгэх үртгэлийн ажил хэр хангагдсан байгаа вэ?
-2018-2019 оны хичээлийн жилд статистик мэдээгээр 34368 хүүхэд нэгдүгээр ангид элсэн суралцах тоон мэдээлэл гарсан байгаа. Нийслэлийн боловсролын газраас нэгдүгээр ангид элсэн суралцах сурагчдын хамран сургах тойргийн тушаал гарсан. Мөн элсэлтийн тушаал зургадугаар сарын 29-ний өдөр гарсан байгаа. Энэхүү тушаал удирдамжийн дагуу сургуулиуд бүртгэлийнхээ бэлтгэл ажлаа хангаад явж байна. Хамгийн түрүүнд хамран сургах тойрогтойгоо холбогдож, тухайн тойрогт байгаа сурагчдын тоог урьдчилсан байдлаар авч анги танхимаа бэлтгэж байна.
-Бүртгэлийн хугацаа их богино юм байна. Энэ хугацаанд хүүхдээ бүртгэж амжих уу?
-Өнгөрсөн жилийг бодвол хүүхдийн тоо бараг хоёр мянгаар илүү байгаа учраас энэ жилээс ачаалал нэлээд ихсэх магадлалтай байгаа. Өнгөрсөн жилүүдэд хавар бүртгээд ерөнхий баримжаа авдаг байсан. Харин энэ жилийн хувьд намар бүртгэж байгаа учраас баримжаа сайн гараагүй байна. Сургуулиуд авах ангиасаа 1-2 анги илүү авах магадлалтай гэсэн урьдчилсан тооцоог хийсэн. Бүртгэл 10 хоног явагдана. Энэ хугацаанд амжуулахаар ажиллана. Хавар бүртгэл явуулахаар намар ачаалал бага байдаг. Одоо бол хөдөө, гаднаас шилжиж ирж байгаа гээд бүх ачаалал ихсэнэ. Элсэлтээс гадна шилжилт хөдөлгөөний асууд нэлээд их хийгддэг учраас Нийслэлийн боловсролын газрын тушаал дээр элсэлт болон шилжилт хөдөлгөөн хариуцсан мэргэжилтэнг тус тусад нь томилж ажиллуулахаар болсон. Мөн хамран сургах тойрог нь 300-гаас дээш хүүхэдтэй газруудад таваас доошгүй бүртгэгч багшийг ажиллуулна.
Бага ангийн багшийн хүрэлцээ хүндрэлтэй байгаа
-Багш боловсон хүчний хүрэлцээ хэр байгаа вэ?
-Нэг хүндрэл асуудал бол багшийн хүрэлцээ хангамжийн асуудал байгаа. Багшийн эрхийн шалгалт саяхан болж өнгөрсөн. Энэ шалгалтад 40 хувь нь тэнцсэн. Бага ангийн багшийн хүрэлцээ хүндрэлтэй байгаа. Мөн төрөх насны хүн олон байдаг учраас жирэмсний амралт авах тохиолдол ч их байдаг. Иймээс жирэмсний амралтаа авсан багшийг орлож ажиллах нөөц бололцоо нэлээд хүндрэлтэй. Олон сургууль багш бэлтгэж байгаа боловч чанарын шаардлага хангаж байгаа багшийн тоо цөөхөн байна. 95 жилийн түүхтэй багшийн сургууль өөрийн уламжлалаар багшаа сайн бэлтгэж байгаа. Харин шинэ сургуулиудын бэлтгэж байгаа багш нар жаахан гологдож байна. Яамнаас зургаан настай хүүхдүүдийг шинэ залуу багшид өгөхгүй гэсэн чиглэл өгсөн. Бид энэ асуудлыг зохих шатандаа хэрэгжүүлэхийг бодно.
-Тэгэхээр хоёроос дээш жил ажилласан багш нар зургаан настнуудыг авах юм уу?
-Энэ асуудлыг хэрэгжүүлэхэд төвөгтэй. Яагаад гэхээр зургаан настай 40-50 хүүхдийг уншуулж, бичүүлж сургана гэдэг багшаас маш их тэвчээр, чадвар, чадамж шаарддаг. Хүүхдийг сургахаас гадна төлөвшүүлж хүмүүжүүлэх гээд маш их энерги, хүч зарцуулдаг. Ер нь энэ асуудал дээр багш нар санал нийлэхгүй байгаа. Багшийн хүрэлцээ болохгүй бол шинэ багш нар зургаан настнуудыг авах байх. Шинэ багшийг муу гээд голоод байж болохгүй. Бүгд адилхан ажил дээр тэг цэгээс эхэлдэг. Иймээс залуу багш нарыг сургуулийн орчинд болон хамт олон дунд хөгжүүлж явах ёстой. Залуу багш нарыг сургаад авчих юм бол сайн боловсон хүчин болж болно. Яам улсын хэмжээнд чиглэлээ гаргасан. Иймээс бид үүнийг мөрдөж ажиллана.
-Ер нь нэгдүгээр ангийн хүүхдүүдийн анги дүүргэлтийн тоо хэд байдаг вэ?
-Боловсрол, соёл, шинжлэх ухаан, спортын сайдын тушаалаар батлагдсан Боловсролыг баримтлах бодлого дээр ангид байх хүүхдийн тоог 30-32 гэж тусгасан байдаг. Үүнийг нийслэл хотод хэрэгжүүлэхэд төвөгтэй. Нийслэлд хүн амын тоо, төвлөрөл их байгаа учраас анги дүүргэлтийг хамгийн багадаа 45-д барьж байгаа. Зарим сургуульд хүүхдийн тоо 60-70 хүрдэг. Энэ нь төвийн болон захын зарим сургуулиар харагдаж байгаа. Тухайлбал, Сонгинохайрхан дүүргийн хойд хэсэг болон гэр хорооллын сургууль, Баянзүрх дүүргийн гэр хорооллын орчим хүүхдийн тоо маш их байдаг юм. Бусад сургуулиудаар 40-45 орчим байгаа.
Эцэг эхчүүд хамран сургах тойргийнхоо дагуу хүүхдүүдээ сургуульдаа хамруулах хэрэгтэй
-Нийслэлийн боловсролын газраас хамран сургах тойрог гэж гаргадаг. Харин иргэдийн хувьд харьяаныхаа сургууль гэхээс илүүтэй сайн сургуульд хүүхдээ оруулах хүсэлтэй байдаг?
-Нийслэлийн хэмжээнд хүүхдүүд харьяаллынхаа сургуульд суралцах ёстой. Харьяаллынхаа сургуульд суралцахгүй бол анги дүүргэлтээс эхлээд хүндрэл үүсдэг. Иймээс эцэг эхчүүдэд хамран сургах тойргийнхоо дагуу хүүхдүүдээ бүртгүүлээрэй гэж хэлмээр байна. Хэчнээн сайн багш байлаа гээд өөрөө хоёр дахин ачаалал аваад ажиллахаар тухайн багшаас ямар үр дүн гарах билээ гэдгийг эцэг эхчүүд бодох хэрэгтэй. Шинэ хороолол хотхон их баригдаж байгаа учраас төвийн сургуулиудын ачаалал маш өндөр байгаа. Иргэдийн хувьд төвийн 1, 23, 24, 84 гэх мэт сургуулиудад хүүхдээ өгөх сонирхолтой байдаг. Гэтэл захын хорооллуудад сайн сургууль зөндөө бий. Тухайлбал 65 дугаар сургуулийн багш нар бичгийг сийлсэн юм шиг зааж сургадаг бол 17 дугаар сургуулийн багш нар математик талаас нь сайн хөгжүүлдэг. Мөн 87 дугаар сургуулийн багш нар сургалтын орчноор хүүхдүүдээ хөгжүүлэх гэх мэт өөрийнхөө арга барилаар хүүхдийг хөгжүүлдэг сургуулиуд олон байна. Харин манай иргэд төвийн сургууль сайн гээд байдагт гайхаад байдаг юм. Иймээс эцэг эхчүүд хамран сургах тойргийнхоо дагуу хүүхдүүдээ сургуульдаа хамруулах хэрэгтэй.
-Хамран сургах тойргийг жил бүр шинэчилж гаргадаг юм уу?
-Тийм ээ. Яагаад гэхээр шинээр олон байр хороолол ашиглалтад ордог учраас хүмүүсийн шилжилт хөдөлгөөн эрс ихэсдэг. Энэ шилжилт хөдөлгөөнийг зохицуулж, жил бүр хамран сургах тойргийг гаргадаг юм. Зарим эцэг эхчүүд шилжилт хөдөлгөөнөө хийгээгүй байж, энд сургуульд орох ёстой, манайх энд амьдардаг гэдэг асуудал их гаргадаг. Иймээс эцэг эхчүүд харьяа газраа бүртгүүлээгүй байгаа бол бүртгэлээ хийлгэх хэрэгтэй гэдгийг хэлмээр байна. Мөн эцэг эхчүүд сайн сургуульд оруулна гэж хуурамч бичиг баримт бүрдүүлж ирдэг. Ялангуяа 1, 23, 18 дугаар сургуульд орохын тулд хүний байрны ордер дээр нэрээ бүртгүүлээд залилуулж байна. Хуурамч тодорхойлолт авч ирэх зэрэг сөрөг үр дагавар их гарч байна. Иймээс эцэг эхчүүд хүнд хууртахгүйгээр өөрийн харьяа сургуульд хүүхдээ бүртгүүлэх хэрэгтэй.
Энэ жил буюу 2018-2019 онд зургаан нас хүрч байгаа бүх хүүхдийг сургуульд хамруулна
-Сургуулийн хүртээмж ямар байгаа вэ. Энэ жил шинээр сургууль нэмэгдэж байгаа юу?
-Сургуулийн хүртээмжийг нэмэгдүүлэхээр сургууль цэцэрлэгийн өргөтгөл баригдаж байна. Энэ хичээлийн жилд гурван сургууль ашиглалтад орох мэдээлэл байгаа. Одоо сургуулиудын ачаалал багассан зүйл байхгүй. Жилээс жилд хүн амын өсөлт өндөр байна. Хотод ирж суурьших иргэд ч их байгаа. Боловсролын сайд ирэх хичээлийн жилд гэхэд ачааллыг нэлээд буруулж, хоёр ээлжинд оруулна гэдгээ ярьсан. Ирэх жилээс ачаалал гайгүй болох байх.
-Одоо зургаан нас хүрээгүй ч 2019 оноос өмнө зургаан нас хүрэх хүүхдүүдийг сургуульд хамруулах уу?
-Хуучин БСШУСЯ-ны сайдын тушаалаар 68-72 сартай хүүхдийг элсүүлнэ гэдэг байсан. Харин одоо энэ тушаал нь хүчингүй болсон. Боловсролын хуулинд зургаан настай хүүхэд элсүүлнэ гээд заасан байдаг. Тэгэхээр зургаан настай хүүхдийг тодорхойлохдоо тухайн оноор тодорхойлж байгаа. Гэтэл өнөөдөр 10,11 дүгээр сард төрсөн хүүхдүүд зургаан нас арай хүрээгүй байгаа. Энэ хүүхдүүд ирэх хичээлийн жилд сургуульд орохоор дараа жилийн ачааллыг нэмэгдүүлээд байдаг учраас тухайн ондоо төрсөн хүүхдүүдийг элсүүлээд явдаг болсон. Өөрөөр хэлбэл, энэ жил буюу 2018-2019 онд зургаан нас хүрч байгаа бүх хүүхдийг сургуульд хамруулна гэсэн үг.
-Тодорхой мэдээлэл өгсөн танд баярлалаа.
