Г.Батбаяр: Н.Энхбаяр АТГ-ын дүгнэлтийг хүлээн зөвшөөрөхөөс аргагүй

 

 

Засгийн газраас МАХН-ын дарга Н.Энхбаярыг шадар сайдад томилоход хувийн ашиг сонирхлын зөрчилтэй эсэхийг шалгуулахаар Авлигатай тэмцэх газраас албан бичиг хүргүүлсэн. Хуулийн дагуу өнгөрсөн хоёрдугаар сарын 16-ны өдөр Н.Энхбаярын ялын хөөн хэлэлцэх хугацаа дуусаагүй талаар АТГ өөрийн цахим хуудсандаа байршуулснаар Монгол Улсын гурав дахь Ерөнхийлөгчийн улс төрд эргэн ирэх нөхцөл бололцоо хаагдсан гэж хэлж болно.

Иймд Н.Энхбаяр тэргүүтэй МАХН-ын нөхөд боломжтой бүхий л гарцыг хайж, хамгийн сүүлд Ц.Оюунбаатар гишүүн \”Энэ удаад өршөөлийн хуулийг хэрэгжих нөхцөл тухайн гэм  буруутай ял эдэлж байгаа хүн хохирлоо төлж барагдуулсан тохиолдолд хамрагдуулна\” хэмээн мэдэгдээд нэг хүнд зориулсан гэгдэх Өршөөлийн хуулийг УИХ-д өргөн бариад буй.

Улмаар МАХН-ын дарга Н.Энхбаяр өөрийгөө улс төрд оролцох бүрэн эрхтэй хэмээн тайлбарлаж, хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр өдөр бүр захиалгат мэдээлэл тарааж, УИХ өөрийн бүрэн эрхээ хэтрүүлэн хэрэглэж Улсын дээд шүүхэд л ганцхан олгогдсон хууль тайлбарлах эрхийг хүчингүй болгосон. Энэ нь хууль буруу тайлбарлаж, өөрт ашигтай байдлыг бий болгох нөхцлийг бүрэн тавиад байгаа юм. Иймд Их хурал Улсын дээд шүүхийн эрхийг булаан авч, ард иргэдийнхээ бус өөр бусдын талд ажиллаж байгааг хуульч, өмгөөлөгч Г.Батбаяраас тодрууллаа.

– Сүүлийн үед МАХН-ын дарга Н.Энхбаяр улс төрийн албан тушаалд очихын тулд боломжтой бүхий л аргыг хэрэглэж, өөрийгөө ялгүй хэмээн захиалгат мэдээллүүдийг маш их явуулах боллоо. Тэгвэл Н.Энхбаяр даргад үнэхээр ийм боломж бололцоо нь бүрдсэн үү?

– Иргэд улс төрийн албан тушаалд ажиллахад тэдний эрх зүйн байдалд сонирхолын зөрчил байгаа эсэхэд тодорхойлолт гаргах эрхийг УИХ-аас АТГ-д олгосон. Гэтэл зарим этгээдүүд хуулиар олгогдсон энэхүү эрхийг \”..АТГ хууль тайлбарласан..\” гэж өөрсдөд ашигтай байдал үүсгэхээр ярьж байна. Иймд Н.Энхбаярын ялтай байдал хэвээр байгаа гэж үзнэ.

2009 оны Өршөөл үзүүлэх тухай хуулийн  6.1-д зааснаар зөвхөн тухайн оноос өмнө ял эдэлж дууссан этгээдийн ялын хөөн хэлэлцэх хугацааг өршөөхөөр тодорхой зааж өгсөн. Тиймээс шүүхээс 2009 онд батлагдсан Өршөөл үзүүлэх тухай хуулийн 4.4, 5.1.1-д заасныг үндэслэн Н.Энхбаярт Эрүүгийн хуулийн 150.3-т /Бусдын эд хөрөнгийг завших, үрэгдүүлэх/ зааснаар 5 жил 6 сарын хорих ял оногдуулсан. Үүнийхээ 3 жилийг нь өршөөн хасч, 2 жил 6 сарын хорих ялыг биечлэн эдлүүлэхээр болсон. Өөрөөр хэлбэл, 263.2 буюу Төрийн албан тушаалтан албаны эрх мэдэл буюу албан тушаалын байдлаа урвуулах гэдэг үндэслэлээр оногдуулсан үндсэн болон нэмэгдэл ялыг нь л өршөөн хэлтрүүлсэн байдаг.  Эрүүгийн хуулийн 78.4-т зааснаар ял шийтгэлгүй болох хугацааг ял эдлэхээс чөлөөлөгдсөн үеэс тоолдог журамтай. 2012 онд шүүхийн таслан шийтгэх тогтоол гарсан байдаг. Тиймээс түүний ял шийтгэлгүй болох хугацаа 2017 онд дуусахаар байгаа.

2015 оны өршөөлийн тухай хуульд \”Өршөөлд үл хамааруулах\” гэсэн Гуравдугаар бүлгийн 9 дүгээр зүйлд хохиролоо төлөөгүй, онц аюултай гэмт хэрэгтнээр тооцогдсон болон Эрүүгийн хуулийн нийт 35 зүйл, заалтад заасан гэмт хэргийг үйлдсэн хүнд өршөөл үзүүлэхгүй гэдгийг маш тодорхой зааж өгсөн байдаг. Энэ дотор Эрүүгийн хуулийн 263 дугаар зүйл багтаж байгаа тул энэ төрлийн хэрэг үйлдсэн хүнд өршөөл байхгүй гэдгийг хуулийн 9.1 дэх хэсэгт тодорхой зааж өгсөн. Ийм ч учраас Энхбаярын талын хүмүүсийн хэлж, ярьж буй \”ялтай байдлын хугацаа\” өршөөгдсөн гэх тайлбарыг өршөөлийн хуулийг завхруулах санаархал гэж үзнэ.

– Гэтэл УИХ хууль тайлбарлах замаар энэ ялыг хүчингүйд тооцуулах гэж улайраад байгаа?

– Үндсэн хуулийн 50.1.4-т \”..Хууль тайлбарлах эрх гагцхүү улсын дээд шүүхэд..\” бий. Иймд хоёр тал үнэхээр маргалдаад шийдэлд хүрэхгүй байвал Улсын дээд шүүхэд хандах нь зүйтэй. Түүнээс биш Улсын Их Хурлын ашиг сонирхолын зөрчилтэй хэсэг гишүүд нийлчихээд хууль тайлбарлах эрх байхгүй. УИХ-ын гишүүдэд зөвхөн хууль санаачлах, тогтоох эрх л бий. Гэхдээ УДШ-ээр хууль тайлбарлуулах гэхээр Шүүхийн Тухай Хуулийн 17.3.1 дэхь хэсгийн заалтийг 2015.10 сард хүчингүй болгосноор Үндсэн хуулийн 50.1.4 дэхь заалт хэрэгжих боломжгүй болсон. Үүнд УИХ-ын гишүүд болон Цэцийнхэн өөрсдөө буруутай. Ийм болохоор Н.Энхбаярын ялтай ялгүй талаар эцэс төгсгөлгүй маргалдаад л явж байхаас яахав. Иймд АТГ-ын дүгнэлт тодорхойлолтийг хүчин төгөлдөр гэж хүлээн зөвшөөрөхөөс өөр арга хууль зүйн гаргалгаа байхгүй. Н.Энхбаярын талынхан бүр болохгүй бол Захиргааны Хэргийн Шүүхэд хандаж болно. Гэхдээ хугацаа байхгүй.

– Үндсэн хуулийн цэцээс 2016 оны сонгуулийг мажиратор системээр явуулахаар болсон. Тэгвэл энэ байдал нь улс төрд ямар нөхцөл байдлыг үүсгэх вэ?

– 2012 онд холимог системийг батласнаар МАХН хоёрхон суудал авсан ч жагсаалтаар 6 суудал нэмж оруулан, өнөөгийн улс төрийг тогтворгүй болгох үндсийг тавьсан.

Учир нь өнгөрсөн дөрвөн жилийн хугацаанд МАХН гэмтнүүдээс бүрдсэн хувийн компани шиг ард түмэнд ойлгогдох нөхцөл байдлыг үүсгэсэн байж болзошгүй байгаа. Энийг бусад намууд мэдэж байгаа учраас хэн ч МАХН-тай эвсэхгүй. Ганц нэг хүн сохор азаар гарч ирвэл тэр нь бүлэг үүсгэх хэмжээнд очиж чадахгүй тул энэ байдал МАХН-д ямар ч ашиггүй. Харин Үндсэн хуулийн цэц энэ шийдвэр нь АН, МАН хоёрт л ашигтай нөхцөл байдлыг авчирна. 

Эх сурвалж: Nekh.mn