Оросууд саран дээр робот буулгана

ЗХУ-ын үед оросын сансар судлал өндөр хөгжин, сар луу аялах, түүнийг судлах хөтөлбөр амжилттай хэрэгжиж байсан бөгөөд 1959 оны 9 дүгээр сарын 13-нд \”Луна-2” хиймэл дагуул саран дээр анх удаа амжилттай газардаж байв. Харин 1970 оноос хойш сар руу хандсан оросын сансарын хөтөлбөр ерөнхийдөө зогсонги байдал орж өнөөг хүрсэн юм.

Энэ хугацаанд америкийн НАСА сарыг судлах зорилгоор хэд хэдэн хөтөлбөр хэрэгжүүлсэний дотор 1969 оны 7 дугаар сарын 20-нд \”Аполло-11” хөлгийг саран дээр газардуулж, хүн төрөлхтөний төлөөлөл анх удаа саран дээр хөл тавьсан билээ. Ер нь америкчууд нийтдээ 6 удаа сансарын нисгэгчээр жолоодуулсан сансарын хөлөгийг саран дээр буулган, 12 нисгэгчээ саран дээр буулгаж амжсан байдаг. Харин робот сансарын аппаратыг олон удаа буулгасан туршлагатай бөгөөд хамгийн сүүлийнх нь \”Сарны атмосфер болон түүний тоосон орчинг судлах” зорилготой \”ЛАДЕЕ” (LADEE-The Lunar Atmosphere and Dust Environment Explorer) хөтөлбөрийг 7 сарын турш хэрэгжүүлсэн юм. Тэд 2014 оны 4 дүгээр сарын 18-нд судалгаанд оролцсон хиймэл дагуулын \”МСSB” аппаратаа (MCSB-Modular Common Spacecraft Bus) устгаснаар хөтөлбөр амжилттай дууссан.

Тэгвэл саяхан оросууд сарыг сонирхох сонирхол нь эргэж сэргэснийг нотлох үйл явдал болж энэ асуудал нэлээд дээд түвшинд яригдаж эхэллээ. Оросын холбооны сансарын агентлагаас (Федеральное космическое агентство России) гаргасан 2025 он хүртэл сансарын талаар баримтлах \”Үндэсний стратеги” дотор сарыг судлах зорилготой роботыг саран дээр буулгах хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэхэд шаардлагатай 28 тэрбум рублийн (770 сая ам.доллар) санхүүжилтийг Засгийн газраасаа хүссэн хүсэлт багтжээ.

Өнгөрсөн жилүүдэд оросууд өөрсдийн сансарын хөтөлбөр, мөн түүнчлэн уг хөтөлбөрийг тойрсон үйлдвэрлэлийг хөгжүүлэхэд зориулж их хэмжээний хөрөнгө оруулалт хийсэн нь тэдэнд сансарын орон зайг эзэмших, энэ чиглэлийн судалгаа, шинжилгээгээр тэргүүлэх улс болон үлдэх боломжийг олгож байгаа юм. ЗХУ-ын задрал нь оросуудын сансарыг робот ашиглан судлах судлагааны хөтөлбөрт ноцтой доголдол гаргахад хүргэсэн бөгөөд тэдэнд зөвхөн сансарт хүн нисгэх, хөлөг, пуужин хөөргөхөд дөнгөж хүрэлцэхүйц санхүүжилт олдож байсан юм. Тэгвэл одоо цагт нөхцөл байдал өөрчлөгдөж ийм том хэмжээний хөрөнгө зардал шаардсан хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэхэд шаардлагатай санхүүгийн боломжтой болсон бололтой.

НАСА хамгийн сүүлд хэрэгжүүлсэн \”ЛАДЕЕ” хөтөлбөртөө 280 сая ам.доллар зарцуулсан байдаг. Харин оросуудын хэрэгжүүлэхээр төлөвлөж буй сарны хөтөлбөрт заагдсан төсөвт нь судалгаа, шинжилгээний бүрэн хэмжээний ажил(Зөвлөлтийн үеийн сансарын технологи дээр суурилах байх. Р.Э.), сансарын хөлгийг бүтээх, хөөргөх бүх зардал багтаж байгаа үгүй нь сайн мэдэгдэхгүй байна.

Холбооны сансарын агентлагийн төлөвлөж байгаар бол саран дээр робот буулгах ажиллагаа нь үндсэн 3 үе шатнаас бүрдэх бололтой. Эхний ээлжинд \”Луна-Глоб” хөтөлбөрийг 2016-2025 он хэрэгжүүлэх бөгөөд үүнд 980 сая рубль (27 сая ам.доллар) шаардлагатай. Энэ бол саран дээр газардах хөтөлбөрийн эхний шат бөгөөд сар руу хиймэл дагуул хөөргөн саран дээр газардах технологийг турших, бусад шаардлагатай мэдээлэл цуглуулах зорилгоор сарны гадрагыг бүтэн жилийн турш судлах юм.

2021-2023 онд хөтөлбөрийн дараагийн шат болох \”Луна-Ресурс”-ийг хэрэгжүүлж сарны орбитод хоёр хиймэл дагуул, мөн 2023 болон 2025 онд дахин хоёр хиймэл дагуулыг нэмэж байрлуулна. Эдгээр 4 хиймэл дагуулыг бүтээж, хөөргөхөд зориулж 15 тэрбум рубль (414 сая ам.доллар) зарцуулахаар төлөвлөж байна. Харин 2025 онд хөтөлбөрийн сүүлийн үе шат буюу саран дээр робот аппарат газардуулж, сарны хөрснөөс дээж аваад дэлхий дээр аюулгүй буцаж ирэхэд зориулж 11 тэрбум рубль (303 сая ам.доллар) зарцуулахаар төлөвлөж байна. Оросын холбооны сансарын агентлагийн уг төлөвлөгөөг ОХУ-ын Засгийн газар судлаж багаа бөгөөд одоогоор хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх зөвшөөрөл өгсөн тухай мэдээлэл байхгүй байна.

эх сурвалж: everyday.mn