Сонгуулийг хэрхэн луйварддаг вэ?

 

 

Сонгуулийн хууль зөрчих буюу сонгуулийн үр дүнд хөндлөнгөөс нөлөөлөх аливаа үйлдэл төрийн эсрэг гэмт хэрэг гэдгийг юун түрүүнд тэмдэглэе.

 

Монголчууд бид улс төрийн сонгуулиар 4 жил тутам төрөө шинэчлэн байгуулж нэгэнтээ сурчээ. Сайны хажуугаар саар гэгчийн үлгэрээр санал хураалтанд хууль бусаар нөлөөлж \”ялагчаар” тодрон \”төрийн том хүн” болж шийдвэр гаргаж суудаг \”эрхмүүд” бий.

 

Энэ байдал сонгууль болох тусам цөөрч байгаа гэж найдъя. Монголын сонгуулийн практикт нэгэнт нэвтэрсэн муу технологи, түүнийг сайн гүйцэтгэж сурсан \”мэргэжилтнүүд”-ийн зарим арга барилаас \”улс төрөөр буцалж буй” энэ өдрүүдэд танилцуулж байна. Сэрэмжлэгтүн.

 

1. Бичиг баримт засах. Албан бичиг баримтын огноо, дугаарыг өөрчилнө. Иргэний үнэмлэхний хаягийн наалтыг солих, өөрчлөх

 

2. Сонгогчдыг шилжүүлэх. Автобус, машинаар аймаг, сум руу сонгогчдыг олноор нь зөөж хүний анхаарал татахааргүй алслагдмал, сонгогч цөөнтэй сумдад хүргэж санал өгүүлнэ. Мэдээж байр, хоол, унаа, \”урамшууллыг” нь хариуцна.

 

3. Санал худалдан авах. Нэр дэвшигчдийн их мөнгөтэй хэсэг нь зарим сонгогчдод нууцаар мөнгө тараадаг бөгөөд хэрэв өрсөлдөгч талууд биенээ мөнгө, эд зүйл тарааж байгааг мэдсэн бол чимээгүй байж хоёулаа хууль зөрчснөө нуун дарагдуулна. 

 

4. Хаяг өөрчлөх, оршин суугчийг солих. Сонгуульд оролцдоггүй, эсвэл бичиг баримтын зөрчлийн улмаас санал өгөх боломжгүй, санал хураах өдөр алба амины ажлаар өөр газарт  байх нь тодорхой хүний хаяг дээр өөр хүн бүртгэн оруулж санал өгүүлэх.   

 

5. Цэргүүдийг захиргаадаж санал өгүүлэх. Цэргийн анги заставтай аймаг, суманд цэргүүдийн тоо сонгуулийн саналын дүнд хүчтэй нөлөөлдөг. Иймд цэргийн ангиудын дарга нартай ойр байж тэдний ашиг сонирхлыг хангасан нэр дэвшигч цэргүүдийн саналыг өөртөө авдаг.   

 

6. Өрсөлдөгчийнхөө хүнийг худалдаж авах. Сурталчилгааны материал тарааж яваа ухуулагчдийг их хэмжээний мөнгөөр зодож тарааж яваа материалыг нь авч устгана. Нууц мэдээллэгчээр олж ажиллуулна.

 

7. Саналын хуудас солих. Тог тасалж, харанхуй болох үед урьдчилан бэлдсэн саналын хуудсыг хайрцагт хийнэ.

 

8. Явуулын саналын хайрцаг солих. Өөрийн талын нэр дэвшигчийг дэмжихгүй нь тодорхой айлаар орохгүй өнгөрнө. Мөн явуулын саналын хайрцгийг солих, эсвэл хоёр тал тохиролцон авч яваа шинэ саналын хуудсан дээр хоёр нэр дэвшигч ижил тэнцүү санал авсан байдлаар бөглөж жинхэнэ саналын хуудасны оронд хийнэ. 

 

9. Тоглох, архидах. Хэнд санал өгөх нь эргэлзээтэй байгаа хүмүүсийг санал хураах өдрийн өмнөх өдөр цуглуулж хөзөр тоглох, энэ явцдаа дайлж цайлж, ухуулан сэнхүүлж хамт хоноод маргааш өглөө нь машинаар үйлчлэн санал өгүүлэх, өөр хүнд санал өгөх нь тодорхой нөхдүүдийг илрүүлэн архиар \”угжиж” санал хураалтын цаг дуустал \”тасруулан унагаж” санал өгүүлэхгүй байх.  

 

10. Сонгуулийн ажилтанг урвуулах. Саналын хуудас тоолж байгаа ажилтанд эд хөрөнгө, мөнгө амлаж илүү саналтай яваа нэр дэвшигчийн саналын хуудас дээр нэмж санал дугуйлуулах гэх мэтээр хүчингүй болгуулна.

 

11. Нууц камер, гар утас. Маш жижиг камер өгч оруулаад манай хүнд санал өгч байгаа бичлэгээ хийгээд баримтжуулаад гараад ир, тэгвэл бэлэн мөнгө өгнө гэж санал худалдан авна. Гар утсаа бас ашиглана.

 

12. Өндөр настанг хуурах. Итгэмжлэгдсэн хүмүүст нь мөнгө өгч өндөр настнуудын саналыг өөрөөр бичүүлэх.

 

13. Бөглөсөн саналын хуудас: Бөглөсөн саналын хуудас өгч оруулна. Санал хураах байранд орж шинээр авсан хоосон саналын хуудсаа авч гарч ирж өгөөд мөнгө ав хэмээн ятгаж санал луйвардана. Шинэ хуудсыг бөглөн дараагийн хүнээ сонгон өгч оруулна.     

 

Улс төрийн нам, нэр дэвшигчдийн улс төрийн соёл, сонгуулийн шударга бус өрсөлдөөн, сонгуулийн зарим хэсгийн хорооны үйл ажиллагааг илтгэн харуулсан дээрх санал луйвардах ажиллагаанууд маш нарийн зохион байгуулалтай, \”объект”-оо оновчтой сонгож хийгддэгээрээ онцлог бөгөөд эдүгээ зарим нь холбогдох хууль, \”хар машины” \”дэмжлэгтэйгээр” хэрэгжүүлэхэд төвөгтэй болсныг тэмдэглэе.

 

Зарим сонгогчдын боловсрол, ихэнх иргэдийн ядуурал нь нийгмийг хууль бус зүйлстэй тэмцэх тэнхээгүй болгож байгааг ирээдүйн шийдвэр гаргагчид ухааран өөрчлөх бизээ.       

 

Төр төвшин, түмэн олон амгалан байг!

 

\”Шинэ үеийн дуудлага” ТББ

 

Л.Баярмагнай.