“Бурхнаар бөөлждөг хүүхэн”, “Осоржамаа”, “Дуучин хэн, хэн хоёрын салсан нийлсэн хэрүүл”, “Эмэгтэй хүний хувцас өмссөн эрчүүд…” Бид яагаад өөрт хэрэггүй, ийм дэмий балай юманд хийж бүтээх үнэт цагаа зарцуулж, улс даяараа “Түрүү бөхийн допинг” гэх мэтийн асуудалд санаа зовон, талцаж хэрэлдэж, хямарч байдаг вэ?
Хариулт нь ердөө л: “Бид мэдээлэл дунд амьдарч сураагүйнх”
Өмнөх нийгэмд маань мэдээллийг зөвхөн нэг сувгаар буюу бүх шатны хатуу хяналт шалгалтан дундуур оруулж байж, нийтэд түгээдэг байсан. Хяналт шалгалт хийж, шүүлтүүрээр оруулахад тодорхой цаг хугацаа хэрэгтэй тул бид дандаа “хоцрогдсон” мэдээлэл хүлээж авдаг байлаа. Түүнчлэн зөвхөн нэг сувгаар орж ирдэг тул мэдээлэл бага, өөрөөр хэлбэл мэдээллийн хомсдол дунд амьдарч байсан маань биднийг шинэ мэдээлэл бүрт ач холбогдол өгч нийтээрээ шүүн хэлэлцдэг рефлексийг бий болгосон билээ.
Гэтэл мэдээлэл гэнэт чөлөөлөгдлөө. Бүх мэдээлэл яг тухайн цаг үедээ үерийн далан сэтрэх мэт сад тавин орж ирэх болов. Мэдээллийн “өлсгөлөнд” байсан хүмүүс бүх мэдээллийг үнэн худал, сайн муу, сайхан муухай гэлгүй зогсоо зайгүй толгой тархи руугаа чихэж эхлэв. Бас мэдээлэл бүрт итгэж эхлэв. Учир нь бид мэдээлэлд дүгнэлт хийж, мэдээллийг шүүлтүүрдэж, хэрэглэх тухай үндсэн ойлголт үгүй байсан юм. Улсаараа “Харь гарагийн жижигхэн хүмүүс яармагийн гүүрэн доогуур гүйлдсэн”-д итгэж, улсаараа “Өөрөөсөө гал гаргадаг Өнөрчимэг хүүхэнд итгэн, тусгай хамгаалалтанд авч”, бүгдээрээ улс орноо хөгжүүлэхээр үзмэрч Дашцэрэнгээр Ромбу гарагтай холбоо бариулан, “Алтан цөгц”-ийг хайж эхлэв. “Зурагтаар л ярьсан бол үнэн, сонинд л гарсан бол зөв” гэж боддог байсан хүмүүс шоконд оров. Итгэж байсан бүхэн нь худлаа болж таарлаа… Сонин сэтгүүлтэй, зурагт радиотой хэрэлдмээр, “Чи муу худалч новш оо” гээд улаан нүүрэн дээр нь хэлмээр санагдаж байлаа. Гэтэл Олон нийтийн сүлжээ гэж юм бий болов. өөрөөр хэлбэл “мэдээлэлтэй хэрэлдэх” боломж гарч ирлээ.
Ингээд хэрэлдэж эхлэв. Шавайгаа ханатал сайхан хэрэлдэх боломж Фэйсбүүк. Ажлаа мартан, авгай хүүхдээ умартан хэрэлдэж байна. Хэрэлдэж байгаа хүмүүст сэдэв хэрэгтэй. Өнөөдөр хэрэлдээд маргааш мартах тийм сэдвүүд. Хэрэлдэх нь чухал болохоос сэдэв нь чухал биш. Тийм болохоор, “Маргааш таныг өөр үзэл бодолтой байсны чинь төлөө баривчлахыг зөвшөөрөх үү?” гэсэн санал асуулга, “Дуучин хэн хэнийгээ араар нь тавиад хэнтэй сүүлэрчээ.” Гэсэн хоёр мэдээлэл жингийн тавган дээр тэнцүү. Мэдээлэл болгонд ижил ач холбогдол өгч, нийтээрээ шуурдаг энэ байдлыг Популист Улстөрчид овжноор ашиглаж, ард түмнийг удирдах зэвсэг болгон хэрэглэж эхэллээ. Нэг өрөөнд арван компьютер тавиад хүн бүр арав хорин Аккоунт нээчихээд хэрүүлийг “сэвж” мөнгө олдог байгууллагууд борооны дараахь мөөг шиг энд тэндгүй бий болж эхлэв. Энэ байдлыг зарим хүмүүс ойлгож ухаарч эхлэв.
Харамсалтай нь ойлгож эхэлсэн нөгөө нөхдүүд бүхнийг эсрэгээр нь хийдэг муйхар Монгол зангаараа “хааж боох” тухайгаа ярьж эхэллээ. Тэдгээр хүмүүс өмнө нь “Коммунист” нэрэн дор олсон бүх амжилт ололтоо үгүй хийсэн шигээ, “МАНАН”-г үзэн ядах сэтгэлгээгээрээ Ардчилалын үед олсон бүх ололт амжилтыг маань үгүйсгэж эхлэв. Мэдээллийн урсгалыг хааж боож, нэг цоргоор гоожуулж, “улс орноо аврах” тухай бүтэн концепц боловсруулчихсан, тэрийг нь нэр бүхий улс төрчид сайшаан, дэмжчихсэн яваа ч хүн үзэгдэх боллоо. Мэдээлэл бол “хоол” юм. Бүх хүмүүсийг хүчээр “эрүүл хоолтон” болгож болохгүй. Хаяа ч гэсэн бургер, пицца идэж, Кола уух эрхтэй. Тэрийгээ хэтрүүлээд хэт таргалалт, өвчин хуучдаа баригдана уу, зохистой хэрэглээд таашаалаа аваад амьдарна уу хувь хүний сонголт.
Ер нь бол “Баяраа өөрөө л ширээн дээрээс уначихсан юм билээ шд.” Гэдэг шиг. Хүн өөрөө л мэдээллээ шүүлдүүрдэж, алинд нь ач холбогдол өгөх вэ? Алинд нь ач холбогдол өгөлгүй, зүгээр мэдээд өнгөрөх вэ? Гэдгээ шийдэж байх хэрэгтэй юм шүү дээ. Тааралдсан болгоноо аваад л ам руугаа чихээд байвал хордлого авалгүй яах вэ дээ.
Мэдээллийн урсгалд амьдарч сурцгаая. Та минь ээ.
Г.БАДАМРАГЧАА.
