Ц.Мөнхсаруул: Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийг ялгаварлан гадуурхах явдал огт багасахгүй байна

    Монголын хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн холбооноос хөгжлийн бэрхшээлтэй
иргэдийн халамж үйлчилгээ, хүртээмжийн талаар өнөөдөр сэтгүүлчдэд зориулан
хэвлэлийн бага хурал хийлээ. Тус холбооны Ерөнхийлөгч Ц.Мөнхсаруул хэлэхдээ: Манай
хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн холбоо нь хүний язгуур эрхийг хамгаалсан
байгууллага. 1990 онд анх байгуулагдсан. Монгол улсын 21 аймаг, нийслэлийн 9
дүүрэгт өөрийн салбар холбоотой. Сэтгүүлчид та бүхэнд хандахаас өөр аргагүй тулгамдсан
асуудал үүссэн учир өнөөдөр бид энд хүрэлцэн ирээд байна. Хөгжлийн бэрхшээлтэй
иргэдийн асуудал бол ерөөсөө нийтлэг асуудал. Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүнийг эрүүл
хүний нэгэн адил амьдруулах зорилт тавьсан дэлхийн хөгжлийн бэрхшээлтэй
иргэдийн байгууллагаас нэг ч хүнийг ардаа орхихгүй гэж тунхаглаад зорилт тавиад
ажиллаж байна. Гэтэл өнөөдөр төр засгаас ямар шийдвэрүүд гарч байгааг та бүхэн
сайн мэдэж байгаа. Бид өнөөдөр энд зөвхөн хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн халамж
хүртээмжийн тухай асуудлыг ярих гэж ирсэн. Манай  хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн холбоо нь мэдээлэл
түгээх, уриалан дуудах, сурталчлах, тогтвортой хөгжлийн зорилтод нийцсэн төсөл
хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх, хөндлөнгийн хяналт тавих, шаардлага тавих, цуглуулсан
тоон мэдээллийг ашиглахад хамтран ажиллах зэрэг үйл ажиллагаа явуулдаг.

       

    Өнөөдөр хөгжлийн бэрхшээлтэй
иргэдийн эрх үнэхээр ноцтой зөрчигдөж байна. Үүн дотор халамжийн асуудал маш их
зөрчигдөж байна. Тухайлбал өнөөдөр хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн ямар эрх ашиг
зөрчигдөж байна вэ гэвэл тэднийг ямар ч шалтгаангүй группээс хасах, тэднийг үл
тоох, ялгавлан гадуурхах  асуудал энэ
нийгэмд бодитойгоор бий болчихоод байна. Үүний нэг тод жишээ нь Эрүүл Мэнд Нийгмийн
Даатгалын Ерөнхий Газрын Хөдөлмөрийн Магадлах Комиссоос өнөөгийн байдлаар 7000
хүнийг ямар нэгэн тодорхойгүй шалтгаангүйгээр группээс хасчихаад байна. Тэд
үүнийгээ юу гэж тайлбарлаж байна вэ гэхээр группд байх ёстой хүн нь орноосоо
босох ямар ч боломжгүй, байнгын асаргаатай хэвтэрийн хүнийг хэлдэг хэмээн
тайлбарладаг. Харин бид үүнийг эрс эсэргүүцэж байгаа юм. Бид үүний төлөө тэмцэж
өнгөрсөн жил группээс хасагдсан 7200 хүнийг группд нь буцаан оруулсан. Дээр
дурдсан байгууллага тэдгээр хүмүүсийг 16 заалтаар хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэний
тоонд орохгүй гэж хассан байсан. Одоо тус байгууллага өөр олон заалтаар  7000 гаруй хүнийг группээс хасчихаад байна.
Эдгээр хүмүүсийн амьдрал маш хүнд байдаг. Тэдний сард авдаг 147 мянган төгрөг
хаанаа ч хүрэлцдэггүй.

 

      Төр болохоор бид халамжинд
хамруулдаг гэх боловч тэр нь эдгээр хүмүүст огтхон ч наалддаггүй. Өнөөдөр
дүүргээс группд орж байгаа хүмүүсийн ихэнх нь эрүүл хүмүүс орж байна. Тэдний
дунд  хүнд өвчтэй хүмүүс маш цөөхөн
байгаа. Ийм бодитой баримт Баянзүрх дүүрэг дээр маш их байна. Ерөөсөө мөнгө
аваад арын хаалгаар группэд ордог тогтолцоо нь бий болсон. Ийм байдлыг түрүүн
дурьдсан ЭМНДЕГ-ын Хөдөлмөр Магадлах Комиссын дарга П.Мөнхтулга ихээр өөгшүүлэн
 ийм байдлыг бий болгож байна. Бид энэ асуудлаар
өөр дээр нь орж уулзсан боловч \”та нар барих баримттай юм бариад ороод ир” гэж
хэлэн огт хүлээж аваагүй. Өөрөөр хэлбэл өнөөдөр тус байгууллага П.Мөнхтулга
дарга юу гэж хэлнэ тэрний үгээр хүмүүсийг группд хамруулдаг болсон. Тиймээс бид
юу гэж хүсэж байна вэ гэхээр тус байгууллагын ажилтнуудыг бүрэн бүрэлдхүүнээр
нь огцруулж шударга хүмүүсээр томилох ёстой гэж бодож байна. Тэгж байж шударга
ёс тогтоно гэж бодож байна. 

     

    Өнөөдөр групптэй байгаа
хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд группээсээ хасагдчих вий гэсэн байнгын айдастай
амьдардаг. Харин нөгөө хариуцдаг байгууллага нь яадаг вэ гэхээр тэдгээр хүмүүст
нэг концерт тоглож үзүүлэн, 2 хэвийн боов, 1 литр сүү зэргийг л өгдөг. Энэ нь халамж
бишээ. Он гараад хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн группийн мөнгө 6-хан мянган
төгрөгөөр нэмэгдэж байгаа. Энэ нь 141 мянган төгрөг авдаг хүн 147 мянган төгрөг
авдаг болно гэсэн үг. Ийм хэмжээний мөнгө тэр хүмүүсийн нэг сарын амьдралд
мэдээж хүрэхгүй. Эмчид үзүүлье гэхээр өнөөдөр 46 мянган төгрөгөөр үзүүлэх
болдог. Ийм л нөхцөл байдал үүсчихээд байна. Үүнийг төр засаг яаралтай
анхааралдаа авмаар байна.

     

    Манай улс хөгжлийн бэрхшээлтэй
иргэний олон улсын конвенцид нэгдэн орсон бөгөөд Инчоны тунхаглалд нэгдэн орсон
улс. Түүнчлэн хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэний хуулийн батлан гаргаж, Женевийн
конвенцид энэ асуудлаар анхныхаа тайланг гаргаж өгсөн байдаг. Тус байгууллагаас
Монгол улсын Засгийн газарт өгсөн зөвлөмж байгаа. Харамсалтай нь өнөөдөр манай
улсын Засгийн газар энэ бүх хууль журмыг огтхон ч хэрэгжүүлэхгүй байна.
Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд энэ талаар холбогдох байгууллагад хандахаар \”та
нарыг халамжаас чинь хасна шүү, группээс чинь хасна шүү гэж айлгадаг”.  Урд нь маш олон хөгжлийн бэрхшээлтэй байсан Монгол
улс өнөөдөр    101
мянган хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэнтэй болж багасчихаад байна. Энэ нь юуг харуулж
байна вэ гэхээр эдгээр иргэдийн асуудлыг хариуцах ёстой байгууллагууд ерөөсөө
ажлаа хийхгүй байгааг   харуулж байна. Мөн өнөөдөр хөгжлийн
бэрхшээлтэй иргэдийг хөдөлмөрийн зах зээл дээр маш их гадуурхаж байна. Тэднийг зөвхөн
хөгжлийн бэрхшээлтэйгээр нь гадуурхаж байгааг огтхон ч хүлээн зөвшөөрч болохгүй
юм гэлээ.

Ж. Батдорж