Б.Саруултуяа: Цахим хуудсандаа хувийн мэдээллээ дэлгэрэнгүй орууллахгүй байх хэрэгтэй

Сүүлийн үед цахим гэмт хэрэг их гарч байна. Бусдын цахим хуудас дахь зураг, мэдээллийг ашиглан, хуурамч хаяг үүсгэж, тухайн хүний танилууд \”мөнгө зээлээч”
хэмээн хандаж байгаа хэргүүд их гарч эхэллээ. Тэгвэл энэ тохиолдолд хохирогч ямар арга хэмжээ авч болох вэ. Онлайн
залилангийн асуудлаар хаана хэрхэн хандаж болох талаар Сүхбаатар дүүргийн цагдаагийн нэгдүгээр хэлтсийн урьдчилан
сэргийлэх хэлтсийн мэргэжилтэн, цагдаагийн хошууч Б.Саруултуяатай ярилцлаа.

-Сүүлийн үед онлайнаар,
тэр дундаа бусдын цахим хуудсыг ашиглан залилан хийх хэрэг их гарч байна. Танай хэлтэст энэ төрлийн гомдол мэдээлэл ирж байна уу?

-Сүхбаатар дүүргийн цагдаагийн
нэгдүгээр хэлтэст 1, 8 дугаар хорооны нутаг дэвсгэр буюу хотын төв хэсэг
харьяалагддаг. Энэ орчинд аж ахуйн нэгж байгууллага ихтэй, их, дээд сургуулиуд
төвлөрсөн байдаг. Манай цагдаагийн байгууллагад бүртгэгдэж байгаа нийт хэргийн
тодорхой хувийг залилангийн гэмт хэрэг эзэлж байна. Сүүлийн үед хүний цахим хуудсыг ашиглаж, хууль бусаар нэвтэрч, найзуудаас нь
мөнгө гуйх залилангийн гэмт хэрэг маш ихээр үйлдэгдэж байна. Яг одоогийн
байдлаар Сүхбаатар дүүргийн цагдаагийн нэгдүгээр хэлтэст нийт есөн хэрэг
шалгагдаж байна. Эдгээр хэргүүдээс заримынх нь эзэн холбогдогч, залилан хийсэн
этгээдийг олж илрүүлсэн. Үргэлжлүүлэн шалгаж байна.

-Цахим хуудас ашиглан залилан хийсэн этгээд хамгийн ихдээ хэдэн төгрөгийн хохирол учирсан байна бэ?

-Хохирлын хэмжээ янз бүр. Мөрдөн байцаалтын ажиллагаа явагдаж байгаа учраас дэлгэрэнгүй мэдээлэл
өгөх боломжгүй. Нэг тохиолдол дурдахад, хохирогчийн хувьд энэ төрлийн
залилангийн хэргийн золиос болсноо бүр сарын дараа мэдсэн байна. Өөрөөр
хэлбэл нэг найз нь мөнгө гуйж байна гэж бодоод данс руу нь шилжүүлчихээд, бүр
сарын дараа найзтайгаа уулзаад, мөнгөө нэхтэл нөгөө найз нь би чамаас мөнгө
зээлээгүй гэснээр хоёулаа хэн нэгэн этгээдийн залилангийн хэргийн золиос
болсноо мэдсэн байгаа юм. 

–Иргэд залилангийн хэргээс
сэргийлэхийн тулд юун дээр анхаарах ёстой вэ?

-Хохирогч нь тухайн үед
утсаар асууж лавлахгүйгээр шууд данс руу нь мөнгө шилжүүлж байгаа нь гэмт
этгээдүүдийг өөгшүүлэх, олон дахин үйлдлээр энэ гэмт хэргийг үйлдэхэд хүргэж
байна. Мөн энэ төрлийн гэмт хэргийн хохирогч болчихоод цагдаагийн байгууллагад
ханддаггүйгээс болж уг этгээд дахин дахин ийм үйлдэл хийх нөхцөл боломж бүрдэж
байгаа юм. Энэ нь хэргийг илрүүлэх явцыг удаашруулах сөрөг талтай. Тиймээс хэрвээ
та ийм төрлийн залилангийн хэргийн хохирогч болсон бол яаралтай харьяа
дүүргийнхээ цагдаагийн хэлтэст хандах нь зүйтэй.

-Иргэд цахим хуудсаар ирсэн
тодорхойгүй холбоосыг дарж орсноос болж нууц үгээ алдаж байна гэж ярьдаг. Энэ төрлийн гомдлыг хэрхэн шалгадаг вэ?

-Манай иргэд цахим хуудаснаа хувийн мэдээллээ дэлгэрэнгүй орууллахгүй байх хэрэгтэй. Мөн нууц үг, хаягаа дандаа өөрийн төрсөн өдөр ч юм
уу, утасны дугаар, үр хүүхдийнхээ нэр гэх мэтчилэнгээр хийдэг. Энэ нь
залилагчдыг давраах үндэс болж байна. Тиймээс цахим хуудас дахь хувийн
мэдээллээ багасгаж, мөн төрсөн өдөр болон утасны дугаараараа нууц үг хийдэг
байдлаа болих хэрэгтэй юм. Зарим иргэд энд тэндээс ирсэн холбоос руу дарж
орсноос болж хакердуулаад байна гэж ярьж байна. Яг ингэж ойлгох нь
бас учир дутагдалтай. Цагдаагийн байгууллага энэ бүхнийг шалгаж байгаа. Зөвхөн холбоос дарснаас ийм хэргийн золиос болж байгаа юм биш. Нууц үгээ алдсан гэх мэт
янз бүрийн шалтгаан байгаа гэдгийг хэлэх хэрэгтэй.

Сургуулийн хүүхдүүдийг буяны үйлд оруулна гэж
дагуулж явж залилж байна

 

– Онлайн худалдаа захиалгаар
бараа бүтээгдэхүүн худалдаалж, иргэдээс бараа тань 10 хоногийн дараа
ирнэ, урьдчилгаа шилжүүл гэх зэргээр залилангийн хэрэг
гарч байна. Энэ төрлийн залилангийн хохирогч яах ёстой вэ?

-Ийм байдлаар иргэдийг
залилсан хэргүүдийг шалгаж байна. Иргэд та бүхэн сайн мэдэхгүй хэн
нэгэнтэй цахим хуудсаар танилцаж, дотносох, тэр хүн нь мөнгө гуйх, эсвэл бараа
бүтэгдэхүүн санал болгоход шууд итгэж мөнгө шилжүүлдэг. Гэтэл өнөөх хүн нь цахми хуудсаар хаагаад сураггүй алга болдог. Энэ төрлийн залилангийн
хэрэг олон янзаар үйлдэгдэж байна. Цахим хуудсандаа хэдэн янзын маш гоёмсог гутлын
зураг тавиад захиалга авна, дансанд урьдчилгаа мөнгөө хийгээд захиалж болно.
Таны гутал 14 хоногийн дараа ирнэ гэдэг байдлаар бусдын мөнгийг аваад
блок хийгээд алга болдог хэргүүд ч маш ихээр гарч байна. Манай цагдаагийн
хэлтэст мөн л энэ төрлийн гэмт хэргүүд бүртгэгдсээр байна. Тиймээс иргэд энэ
төрлийн залилангийн хэргээс сэргийлэхийн тулд тухайн онлайн худалдааны сайт,
тухайн байгууллагын хаяг, утасны дугаар, байршилыг сайтар нягталж, бодит эсэхийг
нь шалгах нь хамгийн зөв алхам юм.

-Цахим
гэмт хэргээс гадна бага насны хүүхдийг залилж,
дээрэмдэх тохиолдол нэмэгдлээ? 

-Сургуулийн
насны хүүхдүүдийг залилах гэмт хэрэг манай байгууллагад
бүртгэгдээд шалгагдаж байна. Хүүхдүүдийг буяны үйлд оруулна гэж  дагуулж явж залилсан тохиолдол бүртгэгдсэн байгаа. Үүнээс гадна бага насны
хүүхдийг айлган сүрдүүлж гар утас болон бусад эд зүйлийг
дээрэмдэх тохиолдол ч гарч байна. Иймээс эцэг эх болон багш нар бага
насны хүүхдийг ямар нэгэн гэмт хэргийн золиос болохоос урьдчилан
сэргийлж, хараа хяналтаа сайжруулах хэрэгтэй. 

Одоо
шинэ жилийн баяр болох гэж байна. Амар хялбар аргаар мөнгө олох
гэсэн этгээдүүд иргэдийн эд зүйл хулгайлах гэмт хэрэг ихээр гардаг. Халаасны хулгайн гэмт хэрэг буурахгүй байна. Энэ төрлийн
гэмт хэрэг автобусны буудал болон автобусанд дотор үйлдэгддэг бөгөөд эд зүйлээ алдах тохиолдолд нэн яаралтай цагдаагийн байгууллагад мэдэгдэх хэрэгтэй.  

Н.Алтанцэцэг