УИХ-ын хаврын чуулганы анхны хуралдааны эхний хэлэлцэх асуудал бол Үндсэн хуулийн цэцийн дүгнэлтийг хэлэлцэх байлаа.
Ингээд хуралдаанаар Үндсэн хуулийн цэцийн 03 дугаар дүгнэлтийг хэлэлцсэн бөгөөд энэ талаар Үндсэн хуулийн цэцийн гишүүн Д.Солонго танилцуулав.
Монгол Улсын Үндсэн хуулийн цэц 2018 оны 02 дугаар сарын 28-ны өдрийн дунд суудлын хуралдаанаараа Улсын Их Хурлын 2017 оны 23 дугаар тогтоол Үндсэн хуулийн холбогдох заалтыг зөрчсөн эсэх тухайн маргааныг хянан хэлэлцэж, уг тогтоол Үндсэн хууль зөрчөөгүй гэсэн шийдвэр гаргасан байна.
Уг шийдвэрийн үндэслэлд “Монгол-Оросын “Эрдэнэт үйлдвэр” ХХК, “Монголросцветмет” ХХК-ийн үйл ажиллагааны тухай хэлэлцээрийг Монгол Улсын Их Хурал 2004, 2009 онд тус тус соёрхон баталжээ. Монгол Улсын Үндсэн хуулийн Хорин тавдугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 15 дахь заалтад зааснаар Улсын Их Хурал Монгол Улсын олон улсын гэрээг соёрхон батлах, цуцлах асуудлыг өөрийн онцгой бүрэн эрхэд хадгалж шийдвэрлэдэг. Түүнчлэн холбогдох хуульд Засгийн газар соёрхон баталсан Монгол Улсын олон улсын гэрээг цуцлах тухай саналыг Улсын Их Хуралд өргөн мэдүүлэх ёстойг заасан. Мөн Монгол Улсын Их Хурлаас нэгэнт соёрхон баталсан Олон Улсын гэрээг Улсын Их Хуралд өргөн мэдүүлэлгүй, өөрчилж, зөвхөн Улсын Их Хуралд хадгалагдах бүрэн эрхэд Засгийн газрын 2016 оны 06 дугаар сарын 13-ны өдрийн 330 дугаар тогтоолоороо халдаж Үндсэн хуулийн холбогдох заалт болон бусад хуулийн заалтыг зөрчсөн байна. Иймд Монгол Улсын Үндсэн хуулийн Дөчин тавдугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт Засгийн газрын тогтоол, захирамж нь хууль тогтоомжид нийцээгүй бол Засгийн газар өөрөө буюу Улсын Их Хурал хүчингүй болгоно гэж заасны дагуу Улсын Их Хурлын 2017 оны 02 дугаар сарын 10-ны өдрийн 23 дугаар тогтоолоороо Засгийн газрын 2016 оны 06 дугаар сарын 13-ны өдрийн 330 дугаар тогтоолыг хүчингүй болгосон нь Улсын Их Хурлын бүрэн эрхэд хамаарч байна.” гэж заасан байна.
Цэцийн дүгнэлттэй холбогдуулж Улсын Их Хурлын гишүүн О.Баасанхүү, Ж.Батзандан, С.Эрдэнэ, Б.Бат-Эрдэнэ нар Хууль зүйн байнгын хорооны дарга Ш.Раднаасэд, Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд Ц.Нямдоржоос асуулт асууж, хариулт авлаа.
Тухайлбал,
УИХ-ын гишүүн О.Баасанхүү:
-Тухайн үед УИХ-ыг тэр үеийн УИХ-ын дарга хугацаанаас өмнө завсарлуулж , сонгууль дуусгаад анхдугаар чуулган болсон. УИХ тэр үед хуулиа бариад хаалтаа хийсэн бол энэ асуудлыг ярих байсан байх. УИХ Засгийн газрын шийдвэрийг хүчингүй болгосон нь хууль зөрчсөн гэж гомдол гаргасан. Энэ асуудалд Цэц УИХ буруу гэсэн шийдвэр гаргасан. Би санал нэг байна. Яагаад гэвэл УИХ Засгийн газрын шийдвэрийг хүчингүй болгох эрхтэй. Хамгийн гол нь Монголбанк, Хөгжлийн банкны мөнгөнд суутгалаа гэсэн сонин дүгнэлт гарсан. Үүнийг шалгах ёстой байсан. Цэцийн дүгнэлтэнд УИХ, Засгийн газрын шийдвэрийг хүчингүй болгосон нь зөв. Гэхдээ 450 сая долларыг өгөх ёстой гэдгийг дурьдсан байна.
Уг нь Хөгжлийн банк, Монголбанканд суутгаад бид өргүй гэж байсан. Гэтэл 450 сая ам долларыг өгнө гэхээр өмчөө аваагүй юм биш үү? Энэ мөнгөний асуудал ямар утгатай юм бэ? Хууль эрхзүйн үндэс байна уу? Миний сүүлд авсан мэдээллээр Эрдэнэтийн 51 хувиа алдчихсан юм байна. Энэ юу болоод байна вэ?
УИХ-ын гишүүн, ХЗБХ-ны дарга Ш.Раднаасэд:
-Төрийн өмч дотроо төрийн өөрийн өмч, төрийн үл хөдлөх хөрөнгө гэж явдаг. Монголбанк, Хөгжлийн банк ялгаагүй төрийн өмчит хуулийн этгээдүүд. Тийм учраас тэнд байгаа хөрөнгийг ХХБ, түүнийг тойрсон аж ахуй нэгжүүдээс нөхөн суутгах суутгах замаар Эрдэнэт үйлдвэрийн 49 хувийг төлөө гэсэн заалт энэ 3-р заалтад байгаа. Ямар нэгэн зөрчил гараагүй.
ОХУ-ын Засгийн газартай хандах зөвшөөрөл аваагүй учраас ийм нөхцөл байдал үүссэн. Нэр бүхий иргэдээс гарсан 4 удаагийн мэдээлэл байгаа. Энэ мэдээллээс харахад өмчийн асуудал гэхээс илүүтэйгээр Засгийн газраас худалдан авах үйлчилгээнд оролцож байгаа үйл ажиллагааг эгдүүцсэн хэлбэрийн өгүүлбэр маш их байна лээ. Өөрөөр хэлбэл Эрдэнэтийн 49 хувийг шилжүүлэн авахыг эсэргүүцсэн байсан.
УИХ-ын гишүүн Б.Бат-Эрдэнэ:
-Цэцийн 9 үндэслэлд дурдсанаар 3 удаа зөвхөн УИХ-д бүрэн эрх нь хадгалагдах тухай дурдсан байна. Эрдэнэтээр тогтохгүй, томоохон ордууд ийм зарчмаар явсан шүү. Оюутолгойн гэрээтэй холбоотой асуудалд УИХ, Байнгын хорооны тогтоол гарч байсан. Тухайн үед хайхраагүй гэрээ хийгдсэн.Өнөөдөр энэ асуудал ямар хэмжээнд хүрээд байна. Тэр үед нь улс орны эрх ашигт нийцээгүй гэрээ гэдгийг хэлж байсан 4-5 гишүүний нэг нь би. Өнөөдөр гарч байгаа муу үр дагаврыг хараад хаана ханаа сургамж авч байна.
Засгийн газар, Эрдэнэтийн 49 хувийг хэзээ өөрийнхөө мэдэлд авах вэ? 51 хувьтай асуудал бас их ээдрээтэй байгаа. Засгийн газар мөнгө төлөх ёстой гээд хариуцлагатай хүмүүс мэдэгдээд байна. Буруу булхайтай үйл ажиллагааны ард төр, ард түмэн буруудаад хоцрох ёсгүй шүү.
УИХ-ын гишүүн, ХЗБХ-ны дарга Ш.Раднаасэд:
-Цэцийн шийдвэр албан ёсоор гарсан. Үүнийг давсан шийдвэрийг шүүх гаргах ёсгүй. Эрдэнэт үйлдвэрийн 49 хувийг эргүүлэн авах шийдвэр өөрөө шүүхийн шийдвэр дээр гацаад байгаа. Эрдэнэтийн 51 хувьтай мэдээллийг Засгийн газрын гишүүдээс тодруулаарай.
