Элсэлтийн ерөнхий шалгалтын /ЭЕШ/ бүртгэл хоёрдугаар сарын 5-ны өдөр орон даяар эхэлж, дөрөвдүгээр сарын 16-ны өдөр дуусна. Шалгалтын бүртгэлийн талаар Боловсролын үнэлгээний төвийн Элсэлтийн шалгалт хариуцсан ахлах мэргэжилтэн М.Болдсайхантай ярилцлаа.
-Элсэлтийн ерөнхий шалгалтын бүртгэл энэ сарын 16-нд дуусна. Одоогоор бүртгэл хэдэн хувьтай явагдаж байна. Бүртгэлийн хугацаа дуусах дөхөж байгаа учраас ачаалал ихсэж байна уу?
-Энэ жил 12 дугаар ангийг 42 мянга орчим хүүхэд төгсөж байгаа. Мөн өнгөрсөн жилийн төгссөн, дахин шалгалт өгөхийг зорьж байгаа хүүхдүүдтэй нийлээд 45 мянга орчим хүүхэд элсэлтийн ерөнхий шалгалтад орох байх гэсэн урьдчилсан тооцоо гаргаад бэлтгэл ажлаа хангаад явж байна. Бүртгэлийн явц ойролцоогоор 70 хувьтай явагдаж байна. Бүртгэлийн ажлыг өнгөрсөн оны мөн үетэй харьцуулаад үзэхэд хэвийн төвшинд явагдаж байгаа. Ихэнх сургууль нэгдсэн байдлаар бүртгэлд хамрагддаг болсон. Иймээс энэ сарын 16-нд бүртгэлийн үйл ажиллагаа бүрэн дуусна.
Энэ жил ч гэсэн Монгол хэлний шалгалт тогтоолын дагуу явагдана
-Элсэлтийн шалгалтад хамрагдаж байгаа хүүхдүүд бүгд Монгол хэл бичгийн шалгалтыг өгдөг. Энэ жил энэ шалгалт ч гэсэн нэгдсэн журмаар явагдах уу?
-Засгийн газрын тогтоолын дагуу 2014 оноос эхэлж Монгол хэлний шалгалтыг бүх хүүхдүүд өгөх ажлыг зохион байгуулж эхэлсэн. Мөн 2014, 2016, 2017 онд Монгол хэлний шалгалтыг босго оноогүй зохион байгуулсан байгаа. Харин 2015 онд босго оноог 400 гэж тооцож байсан. Энэ жил ч гэсэн Монгол хэлний шалгалт тогтоолын дагуу явагдана.
-Энэ жил Монгол хэлний шалгалтад босго оноо тогтоож байгаа юу?
-Босго оноог хараахан тогтоогоогүй байна.
-Элсэлтийн шалгалтад хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдүүд хамрагддаг. Шалгалтад хамрагдаж байгаа хүүхдүүдийн бүртгэл болон бусад асуудлыг яаж шийдвэрлэж байна вэ?
-Манайх элсэлтийн шалгалтын журамд заахдаа хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэн элсэлтийн шалгалт өгөхөөр бол бүртгэлийн хугацаанд үнэлгээний төвүүдэд шалгалт өгөхөөр болсон гэдэг өргөдлөө өгөх ёстой. Энэ өргөдлийн дагуу тухайн хүүхдийн хөгжлийн бэрхшээлд тохируулж анги танхимыг бэлтгэдэг. Мөн шалгалтын материалыг тухайн хүүхдийнхээ онцлогт тааруулж бэлтгэдэг байгаа. Өнгөрсөн 2016 онд 10 орчим хүүхэд элсэлтийн ерөнхий шалгалтад орж байсан. Эдгээр хүүхдүүд бүгд харааны бэрхшээлтэй хүүхдүүд байсан. Харин өнгөрсөн жил хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдийн асуудлыг илүүтэй авч үзсэн. Өнгөрсөн жил 20 гаруй хүүхэд элсэлтийн шалгалтад хамрагдсан. Эдгээр хүүхдүүдэд зургадугаар сургууль дээр шалгалтын төв байгуулж өгсөн. Хэрэв саажилттай хүүхэд шалгалтад хамрагдах бол туслах багш, хэрэв сонсголын бэрхшээлтэй хүүхэд байх юм бол шалгалтын санамж, зааврыг дохионы хэлний багш үзүүлэх, хараа бэрхшээлтэй хүүхэд байх юм бол баррель үсгээр хэвлэж өгч байгаа. Мөн тулгуур эрхтний бэрхшээлтэй хүүхэд байвал тэргэнцэртэй оруулах ажлыг хийсэн. Энэ жил эдгээр үйл ажиллагаа үргэлжилнэ.
-Одоо элсэлтийн шалгалтад бүртгүүлсэн хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдүүд танай төвд давхар хандах ёстой юу?
-Тийм ээ. Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдүүд манайд хандахдаа өргөдөл болон эмчийн магадлагаа, бүртгэлийн хуудас зэргээ өгнө. Ингээд бид тухайн хүүхдийн онцлогт тааруулж, асуудлыг шийдвэрлэж өгнө.
Олон материал засаж байгаа учраас хугацаа их ордог
-Жил бүр шалгалтын тест задарлаа гэдэг асуудал гардаг. Үүнд танайхаас яаж анхаарч ажиллах вэ. Үнэхээр тест нь задраад байдаг юм уу?
-Элсэлтийн шалгалтад энэ жил ойролцоогоор 45 мянга гаруй хүүхдүүд өгөх гэж байна. Эдгээр хүүхдийн ард аав ээж, ах дүү, хамаатан садан, найз нөхөд гээд олон хүн бий. Энэ бол тэр олон хүний анхаарал татсан асуудал. Иймд нийгмээс маш олон өнцгөөс элсэлтийн шалгалттай холбоотой асуудлыг хүмүүс хэлдэг. Ихэнх нь элсэлтийн шалгалт зөв, шударга боллоо гэж ярьдаг. Харин цөөхөн хүмүүс элсэлтийн шалгалтын үйл ажиллагааг доголдуулах гэсэн асуудал гардаг. Тухайлбал, өнгөрсөн 2017 онд Дорноговь аймагт сонгогдсон УИХ-ын гишүүн тухайн аймгийнхаа сонгогчид зориулсан ном гаргасан. Гэтэл тэр номон дээр ажилласан хэвлэлийн багийн хүмүүс 2016 оны элсэлтийн шалгалтын сэдвийг тавихдаа 2017 он гээд тавьчихсан. Түүнийг хараад хүмүүс 17 сэдэв задарлаа гэдэг асуудал гаргасан.
-Элсэлтийн шалгалтын материалыг хэрхэн яаж бэлтгэдэг вэ. Бэлтгэж байх хугацаанд задрах магадлал гардаг уу?
-Сэдэв, даалгавар боловсруулах асуудал хаалттай бүсэд болдог. Гар утас болон интернет хэрэглэх боломжгүй орчинд, гаднаас хүн орж гарахыг хориглосон объектыг цагдаагийн хамгаалалт дор багш нар боловсруулдаг. Мөн тэр объектод хэвлэгдэж, савлагддаг юм. Ингээд савласан материалыг Тагнуулын ерөнхий газрын тусгай шуудангийн алба шалгалт болох өдөр хүргэж өгдөг учраас задрах боломж байхгүй. Өнгөрсөн 2016 онд шалгалтын материал задарлаа гэдэг асуудлыг Нийслэлийн тагнуулын албанаас шалгаж үзсэн. Гэтэл задарсан гэдэг нь тогтоогдоогүй. Иргэдийн дундаас гарсан яриа болж таарсан. Өнгөрсөн жил цагдаагийн газрын Кибер гэмт хэрэгтэй тэмцэх хэлтэстэй хамтарч ажилласан. Элсэлтийн шалгалттай холбоотой мэдээллийг шалгаад худал мэдээлэл байх юм бол таслан зогсоох арга хэмжээ авч байгаа. Мөн манай төвөөс шуурхай баг ажиллана. Иймээс элсэлтийн шалгалтын материал задарна гэсэн зүйл байхгүй гэдгийг хэлмээр байна.
-Шалгалтын дүн нэлээд хугацааны дараа гардаг. Тухайн үед гаргах боломж байдаггүй юм уу?
-Нэг хүүхэд 4-5 шалгалт өгдөг. Материал засах машин цөөхөн учраас хугацаа их ордог юм. Иргэдийн хувьд хурдан уншуулаад гаргах ёстой гэсэн ойлголттой байдаг. Иймээс олон материал засаж байгаа учраас хугацаа их ордог гэдгийг ойлгох хэрэгтэй.
