Д.Чулуунбаатар: Өнгөрсөн жил хорт хавдраар 3999 хүн нас барсан

Монголын хэрэглэгчдийн эрх ашгийг хамгаалах нийгэмлэгүүдийн нэгдсэн холбооноос өрнүүлж буй
\”Хавдаргүй Монголын төлөө” хөдөлгөөнийг манай сонин дэмжиж байгаа билээ. Ингээд тус холбооны ерөнхий нарийн бичгийн дарга Д.Чулуунбаатартай ярилцлаа.

-Монголын айл өрх бүрт хавдрын аюул нүүрлэх боллоо. Энэ үед \”Хавдаргүй Монголын төлөө” хөдөлгөөн өрнүүлж эхэлжээ. Энэ талаар ярилцлагаа эхэлье?

-Хавдар
судлалын үндэсний төвөөс гаргасан мэдээгээр 2015 оны байдлаар манай улсад 5777
хүн хавдраар өвчилж 3999 нь нас барсан байна. Энэ үзүүлэлтээрээ Монгол Улс
дэлхийд тэргүүлж байна. Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагаас улс орнууд
хорт хавдраас сэргийлэх үр дүнтэй, оновчтой арга хэмжээ авч хэрэгжүүлэхгүй бол
2025 он гэхэд дэлхий даяар жил бүр 19.6 сая хүн хорт хавдраар шинээр өвчлөнө
гэсэн прогноз хийгээд байна. Тийм учраас бид эмч мэргэжилтэн, судлаачид олон
нийтийн санаа бодолд тулгуурлан \”Хавдаргүй Монголын төлөө” гэсэн хөдөлгөөнийг
өрнүүлж байгаа юм.

-Хөдөлгөөнийхөн юу хийх вэ?

-Хавдаргүй
Монголыг бий болгоход нэн түрүүнд таван цогц бодлогыг төр засаг хэрэгжүүлэх
хэрэгтэй байна. Тэгвэл таван жилийн дараа хавдрын нас баралтыг 50, 10
жилийн дараа 80 хувиар бууруулах боломжтой.

-Таван цогц бодлогоо танилцуулахгүй юу?

-Юуны
өмнө иргэн бүрийг урьдчилан сэргийлэх үзлэг, оношлогоо, вакцинжуулалтад бүрэн
хамруулах механизмыг бүрдүүлэх ёстой. Манай улсад урьдчилан сэргийлэх үзлэг
сайн дурын хэлбэртэй байгаа юм. Хамрагдаж болно, хамрагдахгүй ч байсан болно.
Ингэхээр хүмүүс хамрагдахгүй байна. Хоёрт, эрүүл мэндийн байгууллагуудын үйл
ажиллагааг хоёр урсгалтай болгох хэрэгтэй. Өнөөдөр манай эмнэлгүүд нэг
урсгалтай байгаа учраас урьдчилан сэргийлэх үзлэгт хамрагдах хүмүүс өвдөж
зовсон хүмүүстэй хамт дугаарладаг. Үүнээс болж оочер дараалал үүсч, цаг хугацаа
алддаг. Эрүүл мэндийн урьдчилан сэргийлэх үзлэгт орох гэж бүтэн сар эмнэлгийн
үүд сахиж байна. Тиймээс эрүүл мэндийн байгууллагуудыг үйл ажиллагааг хоёр
урсгалтай болгох хэрэгтэй

Мөн
уул уурхайн баялгаас улсын төсөвт орж буй орлогын тодорхой хувийг эрүүл мэндийн
салбарт зориулдаг болгох хэрэгтэй. Өөрөөр хэлбэл, эрүүл мэндийн салбарын
төсвийг тогтвортой хөгжлийн төсөвтэй болгох хэрэгтэй. Улс орон хямраад ирэхээр
дагаад эрүүл мэндийн салбарын төсөв танагддаг. Түүний цаана эрүүл мэндийн
байгууллагуудаар үйлчлүүлж байгаа олон мянган хэрэглэгчийн эрх ашиг хохирдог.
Дээр нь Монголд эмчлэх оношлох боломжгүй өвчин, эрхтэн шилжүүлэх мэс засал, амь
насанд аюул учруулахуйц өндөр өртөгтэй бусад эмчилгээ оношлогооны төлбөрийг төр
зуун хувь хариуцах хэрэгтэй. 2015 оны байдлаар Монголд ийм өвчтэй 300 орчим хүн
байна. Харамсалтай нь тэдэнд төр, засгаас дэмжлэг байхгүй учраас амь нас нь
асуултын тэмдэг болж үлдсээр байна

-Гадаадад эмчлүүлэх шаардлагатай хүмүүст хамгийн чухал нь зардлын асуудал байдаг. Үүнийг төр хариуцах боломжтой юу?

-Нэг
хүний эмчилгээний зардал 30-160 сая төгрөг болж байгаа юм. Үүнийг дунджаар авч
үзвэл 70 сая төгрөг болно гэсэн үг. Жилд 300 хүн байна гэж үзвэл 21
тэрбум төгрөг шаардлагатай. Энэ нь томоохон албан тушаал хашиж байгаа
хүмүүсийн гадаад дотоод томилолт, өрөө тасалгааны тохижолт, тансаглалын
мөнгөнөөс хавьгүй бага. Жил бүр олгож байгаа хүүхдийн мөнгөнөөс бараг арав
дахин бага. Тиймээс төр үүнийг хариуцах бүрэн боломжтой. Яагаад Монголын төр 21
тэрбум төгрөгөөр 300 иргэнийхээ амь насыг аварч болохгүй байгаа юм бэ.

-Та бүхэн эдгээр асууд­лаар төр, засагт хандсан уу?

-Ерөнхийлөгчөөс
эхлээд Ерөнхий сайд, УИХ-ын даргад албан бичиг хүргүүлсэн. Харамсалтай нь таг
чиг. Наана чинь ард түмэн арав араваараа, зуу зуугаараа энэ айхтар өвчнөөр
хорвоог орхиж байна. Яагаад таг чиг сууна вэ. Энэ талаар нээлттэй хэлэлцүүлэг
явуулаач гэж УИХ-ын байнгын хорооны дарга Д.Батцогт, Ж.Батзандан нараас хүссэн.
Гэтэл бас л бүлх залгичихсан юм шиг чимээгүй. Та бүхэн бод доо. Өдөрт
арав араваараа, сард зуу зуугаараа нэг дор үхэж үрэгдээд байвал нийгэм тэр
чигээрээ цочирдоно биз дээ. Харамсалтай нь хавдар гэдэг энэ өвчин хүний
нүднээс далд, чимээгүй байдаг болохоор тэр бүр анзаарахгүй байна. Манай
хөдөлгөөнийг маш олон хүн дэмжиж байна. Гарын үсэг цуглуулж байна. Удахгүй төр,
засгийнхны ширээн дээр нь тавина. Бас Ерөнхийлөгч байна, телевизийн камер
харахаараа ард түмэнд хайртай, уран цэцэн болдог. Одоо АСЕМ гээд орилоод байх
юм. Тэр АСЕМ-аас чинь илүү Монголын ард түмэнд зовлон болсон энэ асуудлыг шийд
л дээ. Тэр хүнд энэ улсад жиргээчидтэй уулзахаас өөр хийх ажил байдаггүй юм
байх даа. Яасан өчүүхэн байна вэ. Уг нь ард түмнийхээ зовлон шаналалыг
нимгэлэх гэж зүрх сэтгэлдээ уйлж байх ёстой хүн юм, тэр. Гэтэл индэр дээр
гарчихсан нэг их баяр баясгалантай хүн жүжиг тавиад л. Ийм өчүүхэн бодолтой,
амин хувиа хичээсэн нөхөд бидний толгой дээр гарчихсан учраас ард түмний зовлон
шаналал нэмэгдээд байгаа юм. УИХ-ын дарга З.Энхболд, Ерөнхий сайд
Ч.Сайханбилэг, Ерөнхий сайд асан Н.Алтанхуяг бүгд ялгаагүй. Тэдний дунд ард
түмний зовлонг мэдэрдэг, тэдний төлөө зүрх сэтгэлдээ уйлдаг аавын хүү нэг ч
алга. Тэгээд ичих ч үгүй, ирэх сонгуульд нэр дэвших санаатай байгаа байх. Уг нь
энэ асуудлыг шийдье гэвэл нэг их мөнгө шаардлагагүй. Ердөө л эрхзүйн шийдэл
хэрэгтэй. Өнөөдөр монголчууд энэ зовлонг өөрсдийнх нь зовлон мэт ойлгож, дуугүй
чимээгүй явж байна. Энэ бол дан ганц тухайн хүний зовлон биш. Бодлогогүй төрийн
гай. Тиймээс нэн даруй, тэр АСЕМ-аасаа өмнө, албан тушаал ширээ сандлаа
солихоос өмнө монголчуудын эрүүл мэндийг баталгаатай болгох хуулийг батлах
хэрэгтэй. Мэдэхгүй бол ард түмнээс асуу.

-Нам, эвслийн бүлгүүдээс эргэж хандсан уу?

-Үгүй.
Өөр хоорондоо албан тушаал, авцаа өгцөөгөө ярихаас биш үүнд анхаарч байгаа хүн
алга. Энэ асуудлыг шийдэх эрмэлзэлгүй, сэтгэлгүй, чадваргүй бол сонгуульд ороод
яах юм бэ. Хараад байхад эдний өнгөнд энэ асуудал шийдэгдэхгүй юм шиг байна.
Гэхдээ ард түмний зовлонг нимгэлэх зүрх сэтгэлтэй, чадвартай залуус ирэх
сонгуулиар гарч ирэх байлгүй.

-Та бүхний дэвшүүлээд байгаа асуудал биелэх боломжтой юу?

-Монгол
Улсын хэмжээнд \”Эрүүл элэг”, \”Эрүүл Монгол хүн” гээд үндэсний хөтөлбөрүүд хэрэгжиж
байгаа. Засгийн газраас баталсан \”Эрүүл элэг” хөтөлбөрт элэгний хорт хавдрыг
2020 он гэхэд 50 хувь бууруулна гэсэн том зорилт байгаа. Бид зорилгоо энэ
хөтөлбөрүүдтэй уялдуулж гаргасан. Дээр нь бидний ард хавдар судлалын томоохон
эмч, мэргэжилтнүүд байгаа. Тэгэхээр биелэх үндэслэлтэй. Хамгийн гол нь эрхзүйн
шийдэл хэрэгтэй байна.

-Дэвшүүлсэн бодлогыг чинь төр,засаг хүлээж авахгүй байвал яах вэ?

Тэгвэл
жил бүр 6000 хүн хорт хавдраар өвчилж 4000 гаруй нь нас барна. ДЭМБ-ын гаргасан
прогнозоос үзвэл цаашид энэ тоо нэмэгдэх байлгүй.

 Б.Заяа

Эх сурвалж: \”Зууны мэдээ” сонин