Дорноговь аймгийн Багш нарын 29 айлын орон сууцын хуучин фасадын гадна дулаалгын ажлын тендерт Хорго групп ХХК шалгарчээ. Гэтэл тус компани хятадын компаниас болж хохирсон талаарх бичлэг саяхан цахим орчинд нэлээд цацагдаж, олныг шуугиулаад өнгөрлөө. Хорго групп ХХК нь тендерээр шалгарч уг ажлыг хийж гүйцэтгэжээ. Болсон явдлын тухай товч дурьдвал, “Нягт хөөс” ХХК-иас гадна фасадын дулаалгын хөөсөнцөрийг тус компанид нийлүүлсэн байна. Гэтэл барилгын ажил дууссаны дараа улсын комисст хүлээлгэж өгөх болоход дулаалгын хөөсөнцөр нь чанарын шаардлага хангахгүй байна гэсэн дүгнэлтээр хүлээж авахаас татгалзжээ. Тиймээс “Хорго групп” ХХК хоёр удаа лабораторид тухайн хөөсөнцөрийг шалгуулж үзэхэд 20-ийн нягттай хөөс гэж авсан хөөс нь 12.09-ийн нягттай гэсэн дүгнэлт гарсан аж. Ийм хариу авсан тул нийлүүлэгч компанид очиж хохиролыг барагдуулахыг шаардсан бөгөөд бичлэг дээр тайлбарлаж буйгаар тухайн хятад компанийн захирлын эхнэр гэгч эмэгтэй монголчууд руу дайрч давшилж, асуудал нэлээд ширүүссэн бололтой.
“Нягт хөөс” компани нь удаа дараа аж ахуйн нэгж компаниудад чанаргүй материал нийлүүлж хохироодог бөгөөд буцаалт хийх талаарх саналыг огт авдаггүй төдийгүй ийм асуудлаар ирсэн хүмүүсийг дарамталж, зоддог гэх тайлбарыг хэлж байна.
Үүссэн нөхцөл байдлын тухай бичлэг нэгэнтээ олон нийтийн сүлжээгээр хангалттай цацагдсан тул дахин нурших шаардлагагүй гэж үзээд, харин холбогдох албаныхнаас дараах тайлбаруудыг авсан юм.
Аймгийн газрын харилцаа, хот байгуулалтын албаны лабораториор шинжлүүлэхэд 12.09-тэй гарсан
МХЕГ-аас үйлдвэрийн бүтээгдэхүүн стандарт шаардлагад нийцэж байна уу, үгүй юу гэдэг дээр хяналт тавьж ажилладаг. Энэ асуудлын тухайд, хэрэв 20-ийн нягттай хөөс гэж гэрээ байгуулаад, 12.09-тэй хөөс гэсэн дүгнэлт гарч байгаа бол гэрээ зөрчсөн асуудал үүсэх аж. Тэгэхээр ШӨХТГ-т хандах ёстой гэсэн тайлбарыг өглөө. Ямартай ч МХЕГ-т одоохондоо энэ талаар ямар нэгэн гомдол мэдээлэл ирээгүй байна.
МХЕГ-аас Дорноговь аймгийн мэргэжлийн хяналтын газрынхантай холбогдож асуудлыг тодруулахад тэдэнд бас мэдээлэл ирээгүй гэжээ. Харин Аймгийн газрын харилцаа, хот байгуулалтын албаны лабораториор 20 гэж худалдаж авсан хөөсөнцрийг шинжлүүлэхэд 12.09-тэй гарсан гэнэ. Уг нь гадна фасад 20-ийн нягттай байх ёстой юм байна. Энэ бол эцсийн дүндээ итгэлцлийн асуудал болж таарав.
МХЕГ-ынхны хийх ажил бол гадна фасадын хөөс 20 байх ёстой, энэ хөөс нь тэд гэсэн нягттай байна гэдгийг л шалгаж гаргах ажлыг гүйцэтгэх гэнэ. Мөн жишээ нь “Хорго групп” компани 12.09 нягттай гэдгийг нь мэдсээр байж ашигласан бол МХЕГ-тай энэ асуудал бас холбогдоод явах учиртай юм байна. Мэдээж гэрээгээ зөрчсөн зэрэг бусад асуудал нь холбогдох хууль хяналтын байгууллагад хамаарагдаж таарна.
Тэгвэл ШӨХТГ-аас өгсөн тайлбараар бол дээрх асуудал нь аж ахуйн нэгж хооронд, мөн ашгийн төлөө үүссэн асуудал учраас тус газарт хамааралгүй юм байна. Учир нь ШӨХТГ нь хэрэглэгчийн эрхийг хамгаалдаг байгууллага. Гэхдээ аж ахуйн нэгж хооронд үүссэн асуудал манайд хамаагүй гээд түлхэлгүйгээр харьяалагдах байгууллагад нь аль болох холбож өгөхийг хичээдэг гэлээ.
Ер нь барилгын материалыг худалдаж авахдаа итгэлцэл гэж зүйл бий болсны үндсэн дээр гэрээ байгуулдаг. Харин лабораторид шинжлүүлээд ашиглах хэрэгтэй гэхээр үүнд тодорхой хэмжээний төлбөр төлнө гэдэг бас л асуудалтай санагддаг бололтой.
Барилгын материалыг үйлдвэрээс аваад гарахдаа тохиролын гэрчилгээг нь бас авах хэрэгтэй
Энэ асуудлыг нягтлахдаа ер нь “Нягт хөөс” компани хэзээ байгуулагдсан, зөвшөөрөлтэй эсэх талаар тодруулах хэрэгтэй гэсний үндсэн дээр Барилга хот байгуулалтын яамыг зорив. Ингээд тус яамны Барилгын материалын үйлдвэрлэлийн бодлогын хэрэгжилтийн зохицуулах газрын Барилгын материалын үйлдвэрлэл хариуцсан мэргэжилтэн Г.Цэрмаагаас зарим зүйлийг тодрууллаа.
-Асуудал үүсгэсэн гэх “Нягт хөөс” компани нь хэзээ байгуулагдсан бэ. Тус компанийн талаар тодорхой мэдээлэл өгөөч. Үйлдвэрлэлийн тусгай зөвшөөрлөө хэзээ авсан байдаг юм бол?
-Өнөөдөр МУ-д үйл ажиллагаа явуулж байгаа хөөсөнцөрийн үйлдвэрүүдэд жил болгон мэргэжлийн хяналтын газраас хяналтын ажиллагаа явуулдаг. Хөөсөнцөр бол нэлээд хэл ам дагуулдаг. Гэхдээ ялангуяа 2012 оноос хойш үйл ажиллагаа явуулж байгаа хөөсөнцөрийн үйлдвэрүүд нэлээд төлөвшсөн, хөөсөнцөр нь гал дэмждэггүй гэх зэргээр байнгын хяналтанд орж явсаар шалгарч үлдсэн үйлдвэрүүд одоо ажиллаж байгаа. Урьд нь нэлээд олон хятад компани байсан бол шигшигдсээр одоо хятадын хөрөнгө оруулалттай хөөсөнцөрийн үйлдвэр нэлээд цөөрсөн байгаа. “Нягт хөөс” ХХК бол 100 хувь хятадын хөрөнгө оруулалттай компани бөгөөд 2013 оноос хойш үйл ажиллагаа нь нэлээд жигдэрсэн, бүтээгдэхүүн нь худалдан авагчдад хүлээн зөвшөөрөгдсөн компанийн нэг байсан.
Эднийх 2014 оны тавдугаар сарын 28-ны Барилга, хот байгуулалтын сайдын 89 дүгээр тогтоолоор тусгай зөвшөөрөл авсан. Зөвшөөрлийг гурван жил тутамд сунгуулдаг. Тэгэхээр 2017 оноос хойш сунгуулаагүй байна. Гэхдээ зөвшөөрлөө сунгуулахаар материалаа бүрдүүлээд өгсөн байна.
-Тусгай зөвшөөрлийн хугацаагаа сунгуулаагүй байж үйлдвэрлэл худалдаагаа үргэлжлүүлсэн тохиолдолд хариуцлагын ямар тогтолцоо үүнд үйлчлэх вэ?
– Барилгын материал үйлдвэрлэх тусгай зөвшөөрлөө сунгуулах ёстой гэж хэлсэн. Дээр нь тухайн бүтээгдэхүүний тохирлын гэрчилгээ авсан байх ёстой. Хэрэв Нягт хөөс компани тусгай зөвшөөрлөө сунгуулаагүй байх үедээ тохирлын гэрчилгээ авсан бол үйлдвэрлэл явуулж болно. Яагаад гэвэл тохирлын гэрчилгээ нь тухайн бүтээгдэхүүнийг баталгаажуулсан бас нэг эрх зүйн баримт болж байгаа юм. Харин сунгалт хийлгээгүй, дээр нь тохирлын гэрчилгээгээ баталгаажуулаагүй бол Барилгын хуулинд тусгасны дагуу хуулийн хариуцлага хүлээлгэнэ.
–Яаманд энэ асуудалтай холбоотой мэдээлэл, санал, гомдол ирэв үү. Уг нь хохирсон гэх “Хорго групп”-ийн тал нэлээд гомдолтой байгаа бололтой. Үүнийг яаж шийдэх боломжтой вэ?
-Бид нар “аль аж ахуйн нэгжийн тусгай зөвшөөрөл нь дуусч байна” гээд шалгаад явах боломжгүй. Харин тэд өөрсдөө энэ асуудалд анхаарал тавих ёстой. Бидэнд одоогоор үүнтэй холбоотой ямар ч гомдол ирээгүй. Яамны зүгээс бүтээгдэхүүний чанар, стандарт хангасан байдал, үйлдвэрийн технологийн байдалд дүгнэлт гаргана. Магадгүй мэргэжлийн хяналтын байцаагч газар дээрээс нь дээж аваад компаниудын төлөөллийг байлцуулж байгаад шинжилгээнд өгч хариуг нь авч болно. Тэр үед Хорго групп-д 12.9-ийн нягттай хөөсөнцөр өгсөн нь батлагдвал хохирлоо барагдуулж авах бүрэн боломжтой болно.
-Хянаж шалгах эрхтэй байгууллагуудад гомдол албан ёсны мэдээлэл ирээгүй гэхээр сонин юм. Уг нь бичлэгээс үзэхэд Нягт хөөс компани худалдан авагчдаа чанаргүй бүтээгдэхүүнээр хуурсан байна. Хэдийгээр гомдол ирээгүй ч үүнийг нягталж болохгүй юу?
-Бид нийлүүлэгч, худалдан авагчийн аль нэг талыг зөвтгөж, буруутгахгүй. Яагаад гэвэл аливаа бүтээгдэхүүнийг лабораторийн шинжилгээгээр л дүгнэдэг. Нягт хөөс болохоор лабораториор шинжлүүлэхэд 20.9 гарсан гэж байгаа. Гэтэл тэдний аваачиж өгсөн хөөс нь 12.9 гарсан гэсэн. Үүний хайнааг хагалахын тулд Нягт хөөс-өөс хөөсөнцөрөөс нь дээж аваад лабораторид өгч байж, эсвэл хөндлөнгийн гэрч явуулж байж баталгаажуулна. Асуудал нэлээд өрнөсний дараа очихоор хөөсөнцөрийнхөө чанарт сайжруулалт хийсэн байж болох ч гэлээ хуучин үлдэгдэл нь байж л байгаа. Бас Дорноговь аймагт зөөгөөд аваачсан хөөс нь үнэхээр Нягт хөөс-ийнх мөн, биш эсэхийг нь бид баталж чадахгүй. “Нягт хөөс” лабораторид өгсөн шинжилгээгээрээ яг 20 гарсан уу, үгүй юу гэдгийг экспертийн багаар батлаагүй.
Яамны хувьд бол шалгадаг байгууллага нь биш, харин мэргэжлийн хяналтын газраас шалгана. Ер нь Барилга хот байгуулалтын яамнаас барилга, технологийн чиглэлээр барьж байгаа зарчим бол дотоодод үйлдвэрлэж байгаа чанартай бүтээгдэхүүнийг авах.
-Хөөс нь 20-той, 12.9-тэй байна гээд л яриад байхаар зарим хүмүүс яг юуг нь хэлээд байна вэ гэдгийг ойлгохгүй, эсвэл буруу төсөөлж байж магадгүй юм. Тэгэхээр хөөсөнцөрийн нягтын тухай товчхон ойлголт өгөх үү?
-Хөөс чинь 5, 10, 15 см-ын зузаантай гэх мэт байлаа гэхэд жишээ нь, тэр зузааны 1м.кв-д оногдох нягт гэж бий. Тэр нягт нь сайн чигжээстэй байх ёстой, сийрэг байвал нягт багатай байна гэсэн үг. Гадна фасадын хөөсөнцөрийн нягт нь 20-иос дээш байх ёстой юм. Гэхдээ сүүлийн үед хөөс болон дулаалгын материалууд дээр нэлээд олон стандартууд гарсан байгаа. Түүнийгээ дагаад мэргэжилтнүүд өөр өөрөөр ярьдаг болоод байна. Энэ бол ерөнхийдөө технологийн асуудал учраас мэргэжлийн хүмүүс сайн ойлгоно. Тиймээс энгийн хэн нэгэн хүн очоод авчихдаг зүйл биш л дээ.
Яамны зүгээс ийм хариу өглөө. Мэдээж бодлогын хүмүүс хувь хүмүүс, аж ахуйн нэгжүүдийн хооронд, санхүү мөнгөний хооронд үүсээд байгаа асуудалд хамааралгүй. Харин тэдний зөвлөж буйгаар барилгын материалыг үйлдвэрээс аваад гарахдаа тэдний тохиролын гэрчилгээг дагуулаад авах хэрэгтэй юм байна. Мөн тэр даруйдаа лабораторид аваачиж шинжлүүлсний дараа хэрэглэ гэдгийг мөн зөвлөж байна. Эс бөгөөс чанаргүй материал авчихаад, дээр нь шинжлүүлэлгүйгээр хэрэглэснийхээ дараа гомдол мэдүүлэх нь үр дүн багатай, улмаар аж ахуйн нэгжүүдийн хооронд элдэв зөрчил үүсэхийг үгүйсгэхгүй юм. Барилгын материалын дээжийг лабораторид шинжлүүлэхэд 20 орчим мянган төгрөг байдаг гэхээр ийм хэмжээний мөнгөнд гар татсанаас болж үүнээс хэдэн зуу, мянга дахин их мөнгөний хохирол амсах нь харамсалтай байх нь тодорхой.
Барилгын материалыг хэрэглэхээсээ өмнө лабораторид өгч чанар стандартыг нь баталгаажуулах хэрэгтэй
Магадгүй дээрх компаниудын талаар холбогдох албаныханд албан ёсоор мэдээлэл, гомдол ирээгүй гэхээр тохиролцоонд хүрсэн байж болох. Асуудлыг тухайн компаниудаас тодруулах гэсэн боловч хариу өгсөнгүй.
Ер нь Мэргэжлийн хяналтын газарт, Барилга, хот байгуулалтын яамд зэрэг холбогдох байгууллагуудад хандаж шалгуулах тухай хүсэлт ирүүллээ гэхэд ажлын хэсэг томилогдоно. Ажлын хэсгийнхэн шалгалт хийхээр “Нягт хөөс” компанид очлоо гэхэд “Хорго групп”-д өгсөн гэх хөөс байх, үгүйг, мөн 20-ийн нягттай хөөсөөр хашаагаа дүүргээд хүлээж байхыг таашгүй.
“Нягт хөөс” компани нь татвар төлдөггүй гэж мэдээлж байсан. Үүнийг харамсалтай нь тухайн компанийн зөвшөөрлөөр мэдэх боломжтой тул бидэнд ТЕГ-аас энэ талаарх мэдээллийг авах боломж байсангүй.
Эцэст нь сэрэмжлүүлэг бүхий зөвлөгөөг өгөхөд барилгын компаниуд болон хувь хүмүүс барилгын материал авахдаа хэрэглэхээсээ өмнө лабораторийн шинжилгээнд өгч чанар стандартыг нь баталгаажуулах нь тухайн барилгын насжилтад өндөр ач холбогдолтой бөгөөд чанар, стандартын ямар нэгэн асуудал үүсэхгүй учир элдэв эрсдэлд унахгүй байх боломжтой. Түүнчлэн шинээр байр, объект худалдан авахдаа хаанаас авсан ямар материалаар хийсэн, тэр материалыг нь шинжилгээнд өгсөн эсэх зэргийг шалгах нь тухайн иргэн, аж ахуйн нэгжийн бүрэн эрх гэдгийг бүү мартаарай гэж зөвлөх байна.
