Энэ долоо хоногийн УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар 2020 оны төсвийн тодотголын хоёр, гуравдугаар хэлэлцүүлгийг хийж, батална. Цар тахлаас үүдэлтэйгээр төсвийн төлөвлөсөн орлого 1.2 их наяд төгрөгөөр тасарч, нийт алдагдал хуульд заасан 2.2 их наяд төгрөг давсан. Тиймээс 2020 оны баталсан төсөвт зайлшгүй тодотгол хийх шаардлага үүссэн. Харин Сангийн сайдын өргөн барьсан төсвийн тодотгол өмнө нь баталснаасаа хүнд төсөв болох магадлал өндөр байна. Тодотголын төсөлд нэгдсэн төсвийн нийт орлого 10.7 их наяд төгрөг, нийт зарлага 14.6 их наяд төгрөг, төсвийн нийт алдагдал 3.8 их наяд төгрөг буюу ДНБ-ий 9.9 хувьтай тэнцэхээр тооцжээ. Тодотголын төсөлд орлого тасалдах эрсдэл байгаа учраас төсвийн орлогоо хоёр их наядаар танасан. Харин зарлагаа өмнө баталсан дүнгээсээ 700 гаруй тэрбум төгрөгөөр нэмэгдүүлж, өндөр алдагдалтай төсөв оруулж ирснийг шүүмжлэх гишүүн, эдийн засагчид цөөнгүй байна. Хэдий хөрөнгө оруулалтын зардлаас 500 гаруй тэрбумын таналт хийсэн ч энэ нь хангалттай биш байна, өөр тэвчиж болох зардлыг хасах санаачилгууд ч гарч байгаа. Гэхдээ УИХ Сангийн сайдын өргөн барьсан төсвийг тэр чигт нь батлах магадлал өндөр.
Хэрвээ УИХ 1.3 тэрбум ам.доллар буюу 3.8 их наяд төгрөгийн алдагдалтай төсөв баталбал эргээд нийт эдийн засагтаа сөрөг нөлөө ихтэй. Засгийн газар төсвийн алдагдлаа нөхөх 1.2 их наяд төгрөгтэй тэнцэх үнэт цаасыг 10 орчим хувийн хүүтэйгээр дотоодод арилжаална гэж тооцож буй. Гэхдээ эцэстээ өндөр хүүтэй Засгийн газрын өрийн хэмжээг л нэмнэ. Ирэх дөрвөн жил Монгол Улс 14.9 тэрбум /үндсэн болон хүүгийн төлөлт/ ам.доллартэй тэнцэх гадаад өр төлөхөөс 4.8 тэрбум ам.доллар нь Засгийн газрын төлөх өр төлбөр эзэлж буй. Нөгөө талд жилийн 1.3-1.7 тэрбум ам.долларын алдагдал үйлдвэрлэдэг улсад хөрөнгөө оруулах гаднын хөрөнгө оруулагч гэж байхгүй болно, улсын зээлжих зэрэглэл буурч, ирэх жилүүдэд төлөх бондын эргэн төлөлтүүдийг дахин санхүүжүүлэхэд хүндрэл үүсэх эрсдэлүүд байна. Үүнийг ч зарим гишүүд хатуу анхааруулж байгаа юм.
Төсвийн алдагдлыг бууруулах талаар хэлсэн зарим гишүүний байр суурийг хүргэж байна.
-УИХ-ын гишүүн Л.Энх-Амгалан: Төсвийн тодотголд нийт алдагдлын хэмжээг 3.8 их наяд төгрөг буюу ДНБ-ий 9.9 хувьтай тэнцэхээр оруулж ирсэн байна. Төсвийн хүрээний мэдэгдэлд нийт алдагдлыг 4.8 их наядын алдагдал буюу ДНБ-ий 12.5 хувьтай тэнцэхээр оруулж ирсэн байна. Энэ маш том тоо, бас муу мэдээ. Энэ чигээр нь бид батлаад явбал манай улсын валютын ханш, зээлжих зэрэглэл, хөрөнгө оруулалтад сөрөг нөлөөтэй. Бид ирэх жилүүдэд мөнгөний эрэлд мордоно. Харин ийм өндөр төсвийн алдагдалтай эдийн засгаа зарлачихвал маш өндөр үнэтэй мөнгө олдоно.
-Сангийн сайд Ч.Хүрэлбаатар: Төсвийн алдагдал өндөр байгаатай би санал нийлнэ. Олон улсын байгууллагууд ч өндөр байна шүү гэдгийг анхааруулж байгаа. Гэхдээ Ковидын хүнд нөхцөлд ийм төсвийг боловсруулахаас өөр арга байхгүй. Энэ хүнд үед иргэн, аж ахуйн нэгжийн орлогыг хамгаалах нь хамгийн чухал. Засгийн газраас авч хэрэгжүүлж байгаа арга хэмжээ эзнээ олсон, зөв зүйтэй арга хэмжээ болсон гэдэгт итгэлтэй байна.
-УИХ-ын гишүүн Б.Чойжилсүрэн: Төсвийн төслийн тэнцвэржүүлсэн тэнцэл 4.8 их наяд төгрөг буюу ДНБ-ий 12.5 хувьтай тэнцэж байгаа нь арай хэт өндөр байна. Ирэх жилүүдэд дахин санхүүжилт хийх нөхцөлд манай улсын зээлжих зэрэглэлийг маш муу тал руу аваачих тоо шүү. Нөгөө талд коронавирусийн нөлөөллөөс иргэдийн орлогыг хамгаалах шаардлага үүсч байгааг ойлгож байгаа. Гэхдээ Америк, Англи зэрэг хөгжингүй орнуудтай бид өөрсдийгөө жишихгүй. Тухайн хөгжингүй улсууд чинь өр төлбөрөө нэлээд өндөр төвшинд хангасан байгаа. Манайх тун хүнд байгаа. Гуравхан жилийн өмнө 2017 оны гуравдугаар сарын 21-ний өдөр Монгол Улс дампуурахаа шахаж, зээлээ дахин санхүүжилт хийж түр хойшлуулсан. Дахиад ийм зүйл давтаглах эрсдэл маш өндөр байгаа. Тиймээс энэ асуудалд зайлшгүй анхаар. Ирэх дөрвөн жил төлөх Засгийн газрын 2.9 тэрбум төгрөгийн бондын өр төлбөрийг дахин санхүүжүүлэхийн тулд зээлжих зэрэглэл маш чухал.
