\”Утаа шүүгчтэй\” амны хаалт өвчин үүсгэх эрсдэлтэй юу?

 

Бидний эргэн
тойронд агаарын бохирдол, утаа дээд цэгтээ хүрсэн ч одоогоор амны хаалтын
хэрэглээ төдийлөн хангалтгүй байна. Энэ нь нэг талаар иргэдийн эдийн засгийн
бололцоотой холбоотой ч нөгөө талаар мэдлэг мэдээлэлтэй холбоотой байж болох
юм. Тухайлбал, бидний өдөр тутмын хэрэглээ болсон цахим орчинд сурталчилж
байгаа амны хаалт ихэвчлэн 25 мянган төгрөгөөс дээш үнэтэй байдаг. Богино
хугацааны хэрэглээтэй ийм ханштай бүтээгдэхүүний сурталчилгааг үзсэн хүн бүр худалдан
авах нь юу л бол. Ер нь иргэд утаа шүүгчтэй амны хаалтын талаар хэр ойлголттой
явдаг талаар асуухад ихэнх нь мэдлэг мэдээлэл бага байгаа нь харагдсан юм.
Жишээ нь, тэд маск худалдаж авах үед өөрсдөө сайтар лавлаж тодруулахгүй бол
худалдагч тэр болгон заавар зөвлөгөө өгдөггүй гэнэ. Түүнчлэн эмнэлгийн хэрэгсэл
гэх энэ бүтээгдэхүүнийг эмийн сангаас гадна ямар ч худалдааны газраас худалдаж
авах боломжтой гэдэг нь нэг талаасаа эрсдэл бий болгохыг үгүйсгэхгүй. Гудамжинд таарсан хүмүүс ихэвчлэн 3500-5000 төгрөгийн үнэтэй амны хаалтыг хэрэглэж
байлаа. Тэд маскаа эмийн сан, супермаркетаас худалдан авсан байна. Харин
хэрэглэх хугацааны талаар бүгд мэдэж байсан ч илүү хугацаагаар хэрэглэвэл ямар
эрсдэл дагуулахыг огт мэдэхгүй байсан юм. Энэ тухайд эмийн санчид ч мэдээлэлгүй
байлаа.

Эмийн санд зарж
буй амны хаалт болон эмийн санчдын өгсөн мэдээллээс хүргэе.

MonFа эмийн сан:

 

Дотроо 2
ширхэг шүүлтүүртэй энэ маск нь 7-10 хоног зүүдэг. Үнийн хувьд 3500 төгрөг.
Даавуун материалтай учраас шүүлтүүрийг нь аваад угааж болно. Том хүнийх мөн
адил заалттай. Шүүлтүүртэй маск төчнөөн цаг зүүнэ гэж байхгүй. Манайх ханган
нийлүүлэгчээс авч борлуулдаг. Нэг удаагийн маскыг 2 цаг л зүүнэ.

Нахиа эмийн сан:

 

Дотроо 2 ширхэг шүүлтүүртэй маскны нэг
шүүлтүүрийг нь 21 хоног хэрэглэнэ. Шүүлтүүрээ аваад угааж болно. 4000 төгрөгийн үнээр зарж байгаа. 

МЕIC Монголэмимпекс концерны эмийн сан:

 

Манайд одоогоор нэг удаагийн маскууд бий. Энэ
маскыг 3-7 хоног хэрэглэнэ. Шүүлтүүртэй энэхүү маск нь анх зүүхэд өвөрмөц
үнэртэй. Энэ бол шүүлтүүрийнх нь үнэр. 7 хоног зүүхэд шүүлтүүр нь харлаж, утаа
үнэртэж эхэлнэ. Тэр үед солих шаардлагатай гэсэн үг. Нэг удаагийн энэ маск 1500
төгрөгийн үнэтэй.

Даавуун маскын хувьд запас шүүлтүүртэй байдаг.
Нэг шүүлтүүрийг нь 3-5 хоног хэрэглэнэ. Шүүлтүүртэй маскны хугацаа нь дуусахаар
андашгүй гадна, дотроо харлаад утаа үнэртэж эхэлдэг. Даавуун маск нь эрэлт
ихтэй байдаг.

Карбон шүүлтүүртэй
нэг удаагийн маск нь хажуудаа товгор шүүлтүүргүй, материалынх нь завсар нарийн
ширхэгтэй карбон шүүлтүүр хийж өгсөн байдаг. Үүнийг мөн 3-5 хоног хэрэглэнэ.
Энэ маскыг Тун фармад үйлдвэрлэдэг бөгөөд 2 ширхэгтэй нь 1000 төгрөг.

Маск нь утааг маш
сайн шүүж өгдөг тул утаанаас болж хоолой хорсох зовиургүй болдог. Ер нь маскыг
тогтмол зүүж байх нь зөв. Гадуур явах бүртээ зүүх хэрэгтэй ч зөвхөн утаатай үед
л хэрэглэх шаардлагатай. Худалдан авагчдын хувьд ихэвчлэн хүүхдийн маскыг
авдаг. Манайд таван мянган төгрөгийн үнэтэй, дотроо нэг удаагийн 3 ширхэгтэй маск
хамгийн сайн гүйлгээтэй байна. Үүний нэг маскыг нь 7 хоног зүүх боломжтой
гэхээр бараг сар орчим хэрэглэнэ гэсэн үг. Том хүнийхээс 1500 төгрөгийн үнэтэй
нэг удаагийн маск илүү гүйлгээтэй байгаа. 3500 төгрөгийн үнэтэй 21 хоног зүүх маск гэж байдаггүй.

Монос эмийн сан:

 

Нэг шүүлтүүрийг нь 5-7 хоног хэрэглэдэг 20 ширхэг
шүүлтүүртэй маск 10 мянган төгрөгөөр зарж байна. Хүүхэд, том хүнийх нь ижил
үнэтэй. Уутандаа нэг удаагийн гурван ширхэг маск бий. Үүнийг тус бүрийг нь 5-7 хоног хэрэглэнэ. Энэ нь 5000 төгрөгийн үнэтэй. 10 мянган төгрөгийн үнэтэй маск арай илүү зарагдаж байна.
Хугацаа хэтрүүлэн хэрэглэсэн тохиолдолд сөрөг нөлөө байхгүй. Харин утааг шүүхээ
болино. Японы маскын тухайд гэвэл, нэг ширхэг нь 300 төгрөг, 10 ширхэгээрээ
3000 төгрөг. Нэг удаагийн энэ маскыг уур цан цохиод бохирдтол нь зүүж болно. Нэг
удаагийн маск нь ширхэг нь 200 төгрөг, 60 ширхэгтэйг нь 12 мянган төгрөгөөр зарж
байгаа. 10 мянгаас дээш төгрөгийн үнэтэй маскууд нь ирэхгүй байгаа.

Амны хаалтын бизнест тавих хяналт, шалгалтыг хэн хийх вэ? 

Амны хаалтын зөв зохистой хэрэглээтэй холбоотой гол хүчин зүйл бол
хүний эрүүл мэнд. Тиймээс энэ бүтээгдэхүүний импорт болон эрүүл ахуйн талаас нь
мэргэжлийн хяналтын байгууллага хэрхэн анхаарал хандуулан ажиллаж байгаа бол? Маск
нь эмнэлгийн хэрэгсэл гэсэн ойлголтод багтдаг. Эмнэлгийн хэрэгслийг эмийн сан,
эмнэлгүүд л худалдан борлуулах боломжтой. Гэтэл супермаркетуудаар болон цахим
орчинд амны хаалтыг төрөл бүрээр нь худалдан борлуулж байгааг та бид өдөр бүр
харж байгаа. Энэ үйлдэл нь хориотой юу? Мэргэжлийн хяналтын байгууллагын
тайлбарласнаар ямар нэг хориглох заалт байхгүй гэдгийг дуулгалаа. Гэхдээ
эмнэлгийн хэрэгсэл учраас тусгай зөвшөөрөлтэй байгууллага оруулж ирэх ёстой аж.
Тухайн бүтээгдэхүүн нь үйлдвэрлэж буй улсдаа эмнэлгийн хэрэгсэл үү, эрүүл
мэндийн бүтээгдэхүүн үү гэх гарал үүслийн сертификатаараа ялгардаг аж. Тэгэхээр
ард иргэдийнхээ хүртээмжийг бодвол аль болох ойр газруудад борлуулж байгаа нь
одоохондоо асуудалгүй юм байна.

Нийслэлийн
мэргэжлийн хяналтын байгууллагад иргэдийн зүгээс гомдол ирсэн тохиолдолд
шалгалт хийхээс бус эмийн сан, эмнэлгээс бусад худалдааны байгууллагаар,
цахимаар амны хаалт худалдаалах үйлдэлд хууль эрх зүйн ямар нэг арга хэмжээ авах
боломжгүй юм байна. Гомдлын хүрээнээс гадуур хянаж, шалгах эрх зүйн орчин
байхгүй гэж ойлгож болох юм. Ямартай ч эмнэлгийн хэрэгсэл гэдэг утгаараа тогтоосон
хугацаанд хэрэглэвэл зохистой гэдгийг сануулах нь зүйтэй.

Ер нь ухаалаг
амны хаалтын талаар, шүүлтүүртэй хаалтын бүтэц, амны хаалтыг яаж угаах, юунд анхаарах,
шүүлтүүр нь ямар бүтэцтэй, хэлбэр зэргийн талаарх зөвлөмжүүдийг Нийслэлийн
мэргэжлийн хяналтын газраас тогтмол гаргаж ажиллаж байгаа. Гэтэл ард иргэд
яагаад амны хаалтын талаар мэдээлэл, мэдлэг хомс байна вэ?

Амны хаалтын тэмдэглэгээ болон бусад мэдээллийн талаар та хэр мэдэх вэ? 

Утаа шүүгчтэй
амны хаалтан дээр PM2.5, PM10
гэсэн тэмдэглэгээг та анзаарч байв
уу? Энэ бол агаар дахь тоосонцорын хэмжээ бөгөөд тодруулбал, нарийн болон
бүдүүн ширхэглэлтэй гэсэн утгийг илэрхийлдэг ангилал юм байна. Үүнийг зарим хүн
хэрэглэх хугацаа мэтээр андуурч ойлгох нь бий.

Бас нэг асуудал
бол амны хаалтыг хэрэглэх хугацаа. Бидний дийлэнх нь нэг удаагийн ердийн амны
хаалтыг нэг өдөр зүүж болно гэж ойлгодог. Энэ талаар бид иргэдээс асуухад бүгд ийм
ойлголттой байсан юм. Тэгвэл энэ бол ташаа ойлголт бөгөөд энэ төрлийн маскны
хугацаа ердөө 2 цаг байдаг. Харин манайхан бохирдтол нь хэрэглэх нь элбэг. Утаа
шүүгч амны хаалт ч мөн тус бүрдээ зориулалтын хугацаатай болохыг анзаарсан
болов уу.

Заасан хугацаанаас
нь хэтрүүлэн хэрэглэвэл ямар эрсдэлтэй вэ?

Ямар нэг сөрөг нөлөөлөл бий юу гэдгийг бид
Чингэлтэй дүүргийн эрүүл мэндийн нэгдлийн Хүүхдийн тасгийн эрхлэгч н.Сүрэнчимэг
эмчээс лавласан юм. Тэрээр \”Эмнэлгийн байгууллагынхан жишээ нь нэг удаагийн
амны хаалтыг 2 цаг тутамд сольж хэрэглэдэг. Утааны эсрэг маск ч мөн хугацаанаас
нь хэтрүүлэх юм бол шүүгдсэн нянгаараа хүн эргээд ямар нэг халдвар авах
боломжтой. Тиймээс тогтоосон хугацаанд л хэрэглэх ёстой. Жишээ нь, бохирдол,
нянг шүүгээд шүүлтүүрт үлддэг бол тэр нян бохир тэндээ тунаж, улмаар өвчин
үүсгэх магадлал бий болж байгаа шүү дээ. Тэгэхээр амьсгалын дээд замын буюу мөгөөрсөн
хоолойн өрөвсөл, удаан хугацаагаар хадгалагдсан нянгаас бол маш олон төрлийн хүнд
хэлбэрийн өвчлөлүүд бий болно. Гэхдээ одоогоор маскнаас болж ам гэмтсэн,
өвчилсөн гэх тохиолдол, судалгаа бидэнд алга. Ер нь удаан хугацаагаар нян
хуримтлагдаж байгаа юм чинь амны хөндийн, гүйлсэн булчирхайн өрөвсөл гэх мэт
өвчин үүсэхийг үгүйсгэхгүй. Юун төлөө хугацаа заасан байгаа билээ гэдгийг
ойлгох хэрэгтэй.”

Ийнхүү бид \”утаа
шүүгчтэй” амны хаалтын зөв зохистой хэрэглээний талаар мэдээлэл өгөхийг
эрмэлзлээ. Эцэст нь бид утаатай холбоотой зарим мэдээллийг хүргэе.

Агаарын чанарын
индексийг яагаад өнгөөр ялгаж гаргадаг вэ, ер нь яагаад агаарын чанарын
индексийг хэрэглэдэг вэ? Одоо манай улс зургаан бодисыг хэмждэг бөгөөд зургуулангийнх
нь агууламжаар яривал мэргэжлийн бус энгийн хүмүүс бид ойлгохгүй. Интервал нь
харилцан адилгүй учраас хүмүүс тэр бүхнийг тогтооход хэцүү. Тиймээс энгийн хүмүүст
ойлгомжтой болгохын тулд тухайн агууламж нь хүний биед ямар түвшингээс эхэлж
хортой болж байна вэ гэдгийг индекс рүү хөрвүүлж, улаан, шар, ягаан өнгүүдээр
илэрхийлдэг байна.

Манай агаарын
чанарын индексийн хувьд дэлхийн стандартаас хэд дахин давсан бэ гэдэг утгаар нь
илэрхийлдэг аж. Жишээ нь, 2 дахин илүү байвал дунд зэргийн бохирдолтой, 5 дахин
ихсээд ирвэл маш их бохирдолтой гэж үзнэ. Ер нь индексийн хамгийн дээд хэмжээ
бол 500 бөгөөд үүнийг маш их бохирдолтойд тооцдог. Гэтэл манайд хэдэн мянга
давсан тохиолдлууд гардаг. Энэ нь толгойт, баянхошуу, зуун айл орчмоор
индексүүд 2,3 мянга давдаг байна. Өнгөрсөн сард зуун айл орчимд индекс 4000
хүрсэн нь хамгийн өндөр тохиолдол байжээ. Энэ тоо нь ДЭМБ-аас гаргасан
индекстэй харьцуулахад 40 дахин илүү байгаа юм.

Аюулын түвшинг
манай хуулинд хүн нас барах хэмжээгээр томъёолсон байдаг байна. Тэгэхээр
өнөөдрийн утаа хүн 24 цагийн дотор нас барах хэмжээнд хүрээгүй байгаа тул гамшиг
гэж томъёолоод зарлах боломжгүй юм байна. Тэгэхээр энэ нь биднийг өнөөдөр бус
магадгүй маргааш, нөгөөдөр үхэх магадлалтай учраас онцгой байдал зарлахгүй
гэдэгтэй агаар нэг юм.

Я.Хулан