УИХ-ын чуулганы үдээс өмнөх хуралдаанаар Монгол Улсын Засгийн газар, ХБНГУ-ын Засгийн газар хоорондын \”Эрчим хүчний үр ашиг” хөтөлбөрийн санхүүгийн хамтын ажиллагааны тухай 2016-2017 оны хэлэлцээр, Монгол Улсын Засгийн газар, ХБНГУ-ын Франкфурт хот дахь Сэргээн босголтын зээлийн банк хоорондын Нэмэлт зээлийн болон төслийн 2 дахь гэрээг соёрхон батлах тухай хуулийн төсөл, \”Монгол Улсаас гадаадын зарим улстай дипломат харилцаа тогтоох тухай” Улсын Их Хурлын тогтоолын төсөл хэлэлцэх юм.
Эхний асуудлын хүрээнд Дарханы ДЦС-ыг 35 МВт-аар өргөтгөх асуудал багтсан байна. Өмнө нь Дархан-Уул аймаг өөрийн хөрөнгөөр өргөтгөл хийх байсан ч ажил хийгдээгүй тул Монгол Улсын Засгийн газар, Герман улстай хамтарч хэрэгжүүлэхээр болжээ. Уг ажилд 11 сая еврогийн санхүүжилт хийх шаардлагатай байна. Ингэхдээ Монгол Улсын Засгийн газар 6,5 сая евро, Германаас 4,5 сая еврогийн хөнгөлөлттэй зээл авах талаар гэрээнд тусгаж, 2016 онд гэрээг байгуулсан байна. Одоогоор Монголын тал 3,4 тэрбум төгрөгийг төсөвт суулгасан аж. Төсөлтэй холбогдуулж гишүүд асуулт асууж, хариулт авав. Тухайлбал,
УИХ-ын гишүүн Ж.Ганбаатар:
Улаанбаатар хот өөрийн эрчим хүчний хэрэгцээгээ хангаж чадахгүй оросоос зарим
ачаалалтай үедээ маш өндөр үнээр авдаг гэж сонссон. Буцаагаад шөнийн илүүдлээ
орос руу маш хямд үнээр гаргадаг юм биш үү? Яагаад Дарханд хэрэгжүүлэхээр болсон юм бэ? Энэ зээлээ буцааж ямар
зарчмаар төлөх вэ? Улаанбаатар хотын ААН нь арай өндөр, иргэд нь бага тарифаар
төлбөр төлдөг. Дэлхийд ААН-үүдээ бага тарифаар дэмждэг. Ер нь 1 мегаваттын зардал нь
хэд юм бол? Шөнийн цагийг орой 8 цагаас эхлэх боломж бий юу? Хэдэн цагаас оргил
ачаалал багасч илүүдэл бий болж байгаа юм бэ?
![\"\"](http://undesten.mn/wp-content/uploads/2018/01/1516939084_2.jpg "\\"\\"")
Эрчим хүчний сайд
Ц.Даваасүрэн: 1кВт/ц-ын үнэ 190 төгрөг орчим байгаа. Дэлхийн зах зээлийн үнэ
бол шинэ станцын 1мВт –ын өртөг дунджаар 1-1,2 сая доллар, Герман, Япон зэрэг
өндөр технологитой орнуудын хувьд 1,6-1,8 сая орчим доллар байдаг.
Манай эрчим
хүчний систем нь өөрийгөө зохицуулах бие даасан систем биш учраас ОХУ-ын
системтэй зохицуулдаг. Шөний цагаар жишээ нь, ахуйн хэрэглэгчид гэрлээ
унтраана. Тэгэхээр станцууд дээр илүүдэл гарна. Илүүдлээ зогсоох боломж байдаггүй учраас энэ
бол эрчим хүчний үйлдвэрлэлийн онцлог бөгөөд ОХУ руу шилжүүлэхээс өөр арга
байдаггүй. Зохицуулж байгаа учраас тэднээс өндөр мөнгө нэхэх арга байдаггүй.
Энэ бол эрчим хүчний үйлдвэрлэлийн нарийн технологи учраас бид зохицуулалтаа
хийж байгаа юм. Орос руу экспортолж байгаа хэрэг биш. Энэ жилийн хувьд 1070
мВт-ыг авч Монгол Улс түүхэнд хамгийн өндөр хэрэглээ зарцуулсан. Оргил ачааллын
үед ОХУ-аас 40-50 мВт-ыг авах шаардлага гардаг. Гэхдээ салхи сайтай үед бол
манай салхин станц бараг 90 мВт-ыг өгдөг. Салхигүй бол бараг тийм хэмжээний
дутагдалд ордог.
Оргил ачааллын үе
бол 18:00-21:00, өглөө 06:00-09:00 цаг. Энэ үед ОХУ-аас зарим тохиолдолд эрчим
хүч импортлох шаардлага гарч байгаа юм.
УИХ-ын гишүүн Ж.Ганбаатар: Гол асуултуудад хариулсангүй л дээ. Хэлэлцэж байгаа асуудалтай холбоотой хариултаа өгөхгүй байна. Шөнийн тарифыг ярисаар байгаад л дуусчихлаа л даа. Сайд нар ч хариулахгүй юм шиг байна.
УИХ-ын гишүүн Д.Мурат: Утаа бууруулах ганц боломж бол цахилгаан станц юм. Бага хугацаатай, бага өртөгтэй гэр хороололд 6-8 МВт цахилгаан станц барих боломж байна уу. Хөдөө солонгосын
хөрөнгө оруулалтаар барих гэж байгаа дулааны станцыг нэг аймагт бараг 20 сая доллароор
барих гэж байгаа нь маш өндөр өртөг. Харин цахилгаантай нь баривал боломжтой.
Дулаан, цахилгаантай нь баривал бага өртөг гардаг. Манай баруун аймаг бол
оросоос оруулж ирэх эрчим хүчийг багасгаж, дотооддоо үйлдвэрлэх боломж бүрэн
байгаа. Үүнийг сайд та анхаарна уу.
Эрчим хүчний сайд Ц.Даваасүрэн:
Д.Мурат гишүүн энэ чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулж байсан хүний хувьд зовлонг мэдэж байна. Айл өрхөд халаалтын систем барих эрсдэлтэй. Нэг хөлдөхөд хот даяар хөлддөг. Тиймээс аймгуудын хувьд дулааны 10 станц барих асуудлыг судалж байна.
