Нийслэлийн хэмжээнд хориглосон бүсэд байгаа малыг гаргах, айл өрхүүдийг зөвшөөрөгдсөн бүс рүү нүүлгэн шилжүүлэх ажил үргэлжилж байгаа. Сүхбаатар дүүргийн Засаг даргын орлогч Ц.Шижиртэй уулзаж, дүүргийн хэмжээнд энэ ажил ямар явцтай байгаа талаар ярилцлаа.
-Нийслэлийн хэмжээнд суурьшлын хориглосон бүс дэх малыг гаргаж байгаа. Танай дүүргийн хувьд энэ ажил хэдэн хувьтай явж байна вэ?
-Нийслэлийн ИТХ-ын Тэргүүлэгчдийн 2015 оны 85 дугаар тогтоолоор баталсан нийслэлд мал аж ахуй эрхлэх журам бий. Энэхүү журмаар нийслэлийн тодорхой бүсүүдэд мал аж ахуй эрхлэхийг зөвшөөрч, зарим хэсгийг хориглосон. Энэ журмын дагуу Сүхбаатар дүүрэг малгүй бүсэд орсон байгаа. Сүхбаатар дүүрэгт 2017 оны жилийн эцсийн мал тооллогоор нийтдээ 189 өрхийн 3000 гаруй мал байсан. Өнгөрсөн жилээс эхлээд дүүргийн зүгээс малтай иргэдтэй олон удаагийн уулзалтыг зохион байгуулж, хориглосон бүсээс малаа гаргах талаар харилцсан санал солилцсон байгаа. Мөн нийслэлийн Ерөнхий менежер болон дүүргийн Засаг дарга Х.Болормаа нар иргэдтэй газар дээр нь очиж уулзаж, нийслэлээс мал гаргах журмыг танилцуулсан гээд шат дараатай олон ажлыг хийсэн. Ингээд энэ оны дөрөвдүгээр сараас эхлээд малтай өрхүүдийг гаргаж эхэлсэн. Өнөөдрийн байдлаар 189 айл өрхөөс 26 айлын 668 мал гараагүй байна. Ажлын явц 86 хувьтай гэсэн үг. Үлдсэн 26 айл маань нүүхийг зөвшөөрч байгаа. Гэвч эдгээр айл болгон амьдралын ямар нэгэн асуудал ярьдаг. Тухайлбал, малаа зарах гэж байгаа, худалдаж авсан хүн хэд хоногоос авна гэсэн, эсвэл хүүхдүүд ирж авна гэх мэт шалтгаантай байна. Бид энэ долоо хоногтоо багтаагаад бүх малаа гарга гэсэн шаардлагыг л тавьж байгаа.
-Эдгээр айлуудад нийслэлээс аль бүсэд газар зааж нутаглуулж байгаа вэ. Тэнд ус, цахилгааны асуудал шийдэгдсэн байгаа юу?
-Нийслэлээс Сонгинохайрхан дүүрэгт Ногоон толгой, Нарийны ам гэсэн хоёр байршил, Баянзүрх дүүргийн 20 дугаар хороо Арцатын ам гэсэн гурван байршилд малтай айлуудад газар зааж өгсөн. Эдгээр байршлаас малтай иргэд сонголтоо хийж байгаа. Тэгэхээр Сүхбаатар дүүрэгт амьдрахаар бол малаа гарга, хэрэв мал аж ахуйгаа эрхэлмээр байвал зөвшөөрсөн байршлуудад газар авч малтайгаа нүүх хэрэгтэй гэдэг шаардлагыг бид тавин ажиллаж байна. Нийслэлээс ойролцоогоор тэрбум төгрөг гаргаж, гурван байршил дээр дэд бүтэц татаж, худаг усыг ухаж өгсөн байгаа. Тодорхой байршилд 0.07 га газрыг иргэдэд үнэ төлбөргүй олгосон. Мөн нүүж байгаа айлуудад нийслэлээс тээврийн зардал гэж 78 мянга, дүүргийн Засаг даргын нөөц хөрөнгөөс малтай 189 өрхөд 100 мянган төгрөгийн буцалтгүй тусламжийг шийдэж өгсөн.
-Зөвшөөрөгдсөн бүс рүү нүүхгүй гэсэн айлууд байна уу?
-Ганц нэг айл байсан. Бид нүүхийг зөвшөөрөхгүй байгаа айлтай биечлэн уулзалт хийсэн. Тухайлбал, дүүргийн 20 дугаар хороо буюу Сэлхийн орчимд 300 хонь, ямаатай иргэн бий. Энэ иргэнтэй биечлэн уулзаад нөхцөл байдлыг танилцуулсан. Одоо нүүхээр бэлтгэлээ хангаад байж байна.
-Зарим иргэд “нүү гээд шаардаад байгаа хэрнээ очих газар нь таалагдахгүй байна” гэдэг асуудал яриад байгаа?
-Тийм зүйл байхгүй. Нийслэлээс гурван байршлын газрыг шийдэж үнэгүй өгч байгаа шүү дээ. Харин тухайн заасан газар буухгүйгээр Налайх, Багахангай руу нүүх иргэд байна. Ийм иргэдийг тухайн газар нутгийн Засаг дарга руу албан бичгээр хандаж, малын шинжилгээ бичгийг хийлгээд явуулж байгаа. Мэдээж суурьшсан бүсээс нүүдэл суудал хийхэд хүндрэл байгаа боловч нийслэлээс явуулж байгаа бодлого учраас хэрэгжүүлэх хэрэгтэй. Тухайлбал, нэг айлын үхэр шүлхий туслаа гэхэд тэр орчимд хорио цээрийн бүс тогтоогоод бүх мал устгах, 45 хоногийн хорио цээрийн дэглэм тогтоодог. Иймээс нийслэл хотод мал, амьтны гаралтай өвчин гаргахгүй байхын төлөө энэ ажлыг хийж байгаа гэдгийг иргэд маш сайн ойлгох хэрэгтэй.
-Дээрх гурван байршилд та газар дээр нь ажилласан байх. Шинэ суурьшлын бүс бий болж байна гэж ойлгож болох уу?
-Ерөнхийдөө энэ гурван байршил мал бүхий өрхтэй шинэ суурьшлын бүс болж байна. Нийслэл, дүүргийн зүгээс иргэдэд аль болох чирэгдэл багатай нүүлгэх ажлыг зохион байгуулж байгаа. Газар, дэд бүтцийг шийдэж, мал маллах орчныг хангаж өгч байна. Тухайлбал, Ногоон толгой руу автобусны маршрут шинээр гарах юм билээ. Цаашдаа сургууль барих асуудал ч яригдаж байна. Энэ мэтчилэн малтай иргэдийн амьдрах орчныг бүрдүүлэхээр нийслэл ихээхэн анхаарал хандуулж байгааг хэлье.
-Хориглосон бүсээс мал гаргах ажил энэ сарын 1-нд дуусах байсан. Хугацаандаа нүүж гараагүй айл өрхүүдэд ямар нэгэн хариуцлага тооцох уу?
-Нийслэлээс зургаадугаар сарын 1-н гэхэд суурьшлын бүсэд байгаа бүх малыг гаргах шаардлага тавьсан. Манай дүүргийн хувьд шахаж ажиллаад 26 айл үлдээд байна. Мэдээж, холбогдох хуулийн дагуу хариуцлага тооцох нөхцөл бүрдэж байгаа. Дүүргийн Ажлын хэсэгт Мэргэжлийн хяналт, Цагдаа, Онцгой байдлын хэлтсүүд ажиллаж байна. Эдгээр байгууллагууд өөрсдийн эрх мэдлийн хүрээнд торгох арга хэмжээ авна. Мөн дүүргийн 19, 20 дугаар хорооны Бэлхийн аманд мал хаших түр хашаа барьсан. Эзэнгүй бэлчиж байгаа малыг шууд хашиж байгаа. Малын эзэн авах гээд ирэхээр торгуулийн арга хэмжээ авч, нэн даруй нүүх шаардлагаа тавиад л явж байна. Эзэнгүй малыг хаших ажил хийсний үр дүнд нүүх ажил эрчимжсэн.
-Мэдээлэл өгч, цаг үеийн асуудлаар ярилцсан танд баярлалаа.
