Гадаадын иргэн харьяатын газрын дарга Н.Ууганбаяр өнөөдөр /2021.03.19/ мэдээлэл хийлээ.
Тэрбээр “Монгол Улсад хөдөлмөр эрхлэх визээр орж ирсэн гадаадын иргэдийн дунд шалгалт явуулсан. Ингэхэд ирсэн зорилгоос өөр үйл ажиллагаа явуулсан, тухайн байршил дээрээ байхгүй тохиолдол нэлээд илэрсэн.
Тухайлбал, Дарханы төмөрлөгийн үйлдвэр дээр ажиллахаар виз авсан иргэдийн 15 нь Баян-Өлгий аймгийн алтны уурхай дээр ажиллаад үлдсэн иргэд нь Тэрэлжийн балига дээр ажиллаж байсан.
Мөн Дундговь аймгийн уурхайд ажиллахаар виз авсан иргэд нийслэлд самрын боловсруулах үйлдвэрт ажиллаж байх жишээтэй. Энэ мэт Гадаадын иргэний эрх зүйн байдлын тухай хуулийг зөрчсөн зөрчил нэлээд байна. Дээр нь Монгол Улс руу зорчихоор ирж байгаа иргэд нь өөрсдийн зорилгын дагуу биш, бусад компанид мөнгө төлж орж ирсэн тохиолдол бий.
Тухайлбал, зарим компани Эрээн, Хөт хотоос Монгол руу ажилтан оруулна гэж зар тавиад, зарын дагуу нэг иргэнээс 20 орчим сая төгрөг аваад, Засгийн газраас олгосон квотоо ашиглаж оруулж ирсэн тохиолдол бий. Ийм зөрчил дутагдлыг таслан зогсоох чиглэлээр үйл ажиллагаагаа эрчимтэй явуулж байгаа. Хоёрдугаарт хөрөнгө оруулалтын виз авах хүсэлт нэлээд ирдэг. Энэ виз нь бусад төрлөө бодвол уян хатан, татвараас чөлөөлөгдөх боломжтой, удаан хугацаагаар оршин суух эрхтэй виз юм.
Засгийн газраас гаргасан шийдвэрийг манай байгууллага хэрэгжүүлж ажиллаж байгаа ч хөнгөлөлттэй визийг буруугаар ашиглах тохиолдол гарч байна. Жишээлбэл, хөдөлмөрийн ангиллаар Монгол Улсад орж ирээд, визээ сунгахдаа хөрөнгө оруулалтын ангиллаар хүсэлт өгөөд байна. Хүсэлт өгөхөөс гадна хөрөнгө оруулалтын визээ сунгуулсан иргэд татвар төлөөгүй, үйл ажиллагаа явуулаагүй, ажилтан байхгүй цаасан дээрх компани байдаг. Тэгэхээр цаашид визний хүсэлт өгч байгаа иргэдийг нарийн судлах шаардлагатай байгаа юм.
Гуравдугаарт Гадаадын иргэний эрх зүйн байдлыг тухай хуулийн шинэчилсэн найруулга зургаадугаар сарын 1-нээс хэрэгжиж эхэлнэ. Энэ хуулиар орчин үеийн шаардлагад нийцсэн нэлээд зохицуулалт хийж өгсөн байгаа. Дэлхийн хаанаас ч цахимаар виз мэдүүлээд, гурав хоногийн дотор хариугаа авах боломж бүрдэнэ. Аялал жуулчлалыг хөгжүүлэх үүднээс хилийн боомтууд өдрийн виз олгох нөхцөл бүрдэж байгаа. Визний ангиллыг хуулиар хатуу тогтоодог байсан бол Засгийн газрын тогтоолыг үндэслэн тухай бүрт нь уян хатан шийдэх давуу тал бий болж байгаа” гэлээ.
Ийнхүү мэдээлэл хийсний дараа сэтгүүлчдийн асуултад хариулсан юм.
-Энэхүү шалгалтыг хэзээнээс эхлэн хийсэн бэ?
-Шалгалтыг өнгөрсөн аравдугаар сараас эхлэн хийсэн. Долоо, найм, есдүгээр сард “Ногоон гарц” шугамаар гадаадаас ажиллах хүч нэлээд орж ирсэн. Үүний дараа шалгалтын ажил эхэлсэн. Одоо ч үргэлжилж байна.
-Монгол Улсад нийт хэдэн гадаадын иргэн ажил хөдөлмөр эрхэлж байна вэ?
-Өнөөдрийн байдлаар 13 мянга гаруй гадаадын иргэн байна. Үүний дотор сурч байгаа, Монгол Улсын иргэнтэй гэр бүл болсон хүмүүс ч бий. Тэр дундаа 1000 гаруй гадаадын иргэн бүтээн байгуулалтад ажиллаж байна. Бусад нь багшлах, захирлын үйл ажиллагаа эрхлэх гэх мэт ажил хөдөлмөр эрхэлж байгаа хүмүүс бий.
-Цар тахал дэгдээгүй байх үед гадаадын хэд орчим иргэн Монгол Улсад ажилладаг байсан юм бэ?
-Жилд дунджаар 24 мянган гадаадын иргэн ирж очдог юм билээ. Өнгөрсөн онд 13 мянгаас хэтрээгүй.
-Өнгөрсөн онд 800 гаруй Хятад иргэн Монголоос гар утасны дугаар авч, нэг байршилд нийтээрээ үйл ажиллагаа явуулж байсан тохиолдол гарсан. Ийм үйлдэлд хариуцаж буй албан тушаалтнууд нь хамааралтай байх боломжтой юу?
-Тухайн үед аялал жуулчлалын визээр орж ирээд үйл ажиллагаа явуулж байсан нь тогтоогдсон. Хууль хяналтын байгууллага шалгалт явуулж, албадан гаргасан.
-Зөрчил гаргасан аж ахуй нэгж байгууллагад ямар арга хэмжээ авч ажиллаж байна вэ?
-Зөрчил гаргасан аж ахуй нэгж байгууллагад шаардлага хүргүүлсэн. Гадаадын иргэдэд торгуулийн арга хэмжээ авна, ноцтой зөрчил гаргасан бол албадан гаргадаг. Одоогоор шаардлага хүргүүлээд нэг, хоёрдугаар сард 500 гаруй иргэнийг гаргасан. Албадан гаргах, шаардлага хүргүүлээд гаргах хоёр нь өөр ойлголт гэдгийг онцолмоор байна.
