Нийгмийн даатгалын шимтгэлийн 2 хувиар буруулах тухай хуулийн төслийг хэлэлцэхийг УИХ-ын гишүүд дэмжлээ.
Чуулганд нийт 61 гишүүн буюу 81,3 хувь нь өнөөдөр оролцож саналаа өгснөөс үзэл баримтлалын хүрээнд хэлэлцэх нь зүйтэй гэсэн санал хураалт явуулахад 75.4 хувь нь буюу 46 нь зөвшөөрлөө.
Хэлэлцэхийг дэмжсэнд тооцсоноор Нийгмийн бодлогын байнгын хороонд шилжүүллээ.
УИХ-ын гишүүн Н.Алтанхуяг:
НДШ-ийг хоёр хувиар бууруулж байгаа биш шүү дээ. 2018 онд хоёр хувиар, 2019 онд нэг хувиар нэмчихсэн. 2020 онд хоёр хувиар, нийтдээ таван хувиар нэмэх гэж байтал ковид гараад сүүлийн хоёр хувийг аргацаагаад хойшлуулаад явж байсныгаа одоо хоёр хувийг нэмэгдүүлэхгүй байх нь зүйтэй гэсэн агуулгаар Т.Энхтүвшин нарын гишүүдийн төсөл болгон оруулж ирж байна гэж бий ойлгоод байна. Та нар бууруулна гэдэг үг нэмэхгүй. Таван хувиар нэмэгдүүлэх гэж байснаа 3 хувийг нэмчихсэн. Энэ чинь ажил хийж байгаа хүмүүст том хүндрэл болчихсон. Тэгээд дахиад сайхан байх юм байна гээд хоёр хувиа нэмье гэсэн чинь ковид гарсан шүү. Шүүхийн шийдвэр хамаагүй. Та нар арилжааны банкуудад хэчнээн төгрөг өгөөд алдчихаад байгаа юм бэ?
Нэгдүгээр сарын 1-нээс эхлэхэд болохгүй юм байхгүй шүү дээ. Тооцоог нь гүйлгээд хийчихнэ биз дээ? Энэний мөнгө нь шалихгүй шүү дээ. А.Ариунзаяа сайд зөв үг хэллээ. ААН, иргэдийг татвараар дарамталж унагаадаг биш өөрсдөө завхарсан тогтолцоогоо шинэчлэх тал дээр ажиллая гэж байна. Тэр нь зөв. Ер нь НД-ын байгууллага байх ёстой юм уу? Орчин үед бүх юм цахимжсан байхад татвар төлөгчдийн мөнгийг үрж ийм олон хүнийг ажиллуулах шаардлага байгаа юм уу?
ХНХ-ын сайд А.Ариунзаяа:
2017 онд таны сая хэлсэнчлэн 5 хувиар үе шаттай нэмэгдүүлэхээр болсон. ОУВС-ийн мэргэжилтнүүд тэтгэврийн сан дээр НД-ын сангийн алдагдал өндөр байна. Цаашдаа энэ бодлогоо засахгүй бол 2030 он гэхэд ДНБ-ий алдагдал 8 хувьд хүрч энэ сан дампуурах юм байна гэсэн зөвлөмжийг өгөөд, 2020 оны нэгдүгээр сарын 1 гэхэд 2095 оны түвшинд хүргэх буюу тэтгэврийн шимтгэлийг 19 хувьд хүргэнэ гэсэн.
2020 оны нэгдүгээр сараас хэрэгжих ёстой байсан 2 хувийн нэмэгдэл 2021 оны нэгдүгээр сар хүртэл хойшлогдсон. Ковидын улмаас бүх ААН-үүдэд 7-р сарын 1-нээс хувийн ААН-үүдэд үйлчлэх, 2021 оны нэгдүгээр сарын 1-нээс төсвийн байгууллага буюу төрийн албан хаагчдад энэ нэмэгдэл үйлчлээд явж байна. Энэ байгууллагуудын хувьд 2 хувийг бууруулах гэдэг агуулга яригдаж байна. Харин 7-р сарын 1-нээс хэрэгжих хүмүүст цуцлах гэсэн агуулга яригдаж байна.
Нэгдүгээр сарын 1-нээс 189 тэрбум төгрөгийн төсвийн ачаалал болж үлдэнэ.
Алдагдлын хувьд банкнаас үүссэн алдагдал, зөвхөн НД-ын 104 тэрбумын алдагдал Капитал банктай холбоотой үүссэн.
НДЕГ-ын дарга Д.Зоригт:
Өнөөдөр зөвхөн Капитал банкнаас 104 тэрбумын алдагдал хүлээсэн. Өнөөдрийн байдлаар 1,5 тэрбумын авлага барагдуулсан. Одоо 102,6 тэрбум төгрөгийн авлагатай байна.
Нийт 492 тэрбумын сардаа тэтгэвэр 190 орчим тэтгэвэр тавьж байгаа. Одоогийн байдлаар арилжааны банкуудад ковидын нөхцөл байдалтай холбоотой нэг ч төгрөг байршуулаагүй. Хаан, Төрийн банкны харилцах дансанд байршиж байгаа.
УИХ-ын гишүүн Н.Алтанхуяг:
Төрийн байгууллагад хүний асуултад бүтэн хариул. Танай НД-ын байгууллага арилжааны банк болон бусад өнөөдрийн байдлаар айлаас авна гэж бүртгэгдсэн хэчнээн төгрөг байна вэ?
НДЕГ-ын дарга Д.Зоригт:
Ажил олгогчдоос 256 тэрбумын төгрөгийн авлага бий. Өнгөрсөн онд 128 тэрбумын авлага нэмэгдсэн. Ковидоос болоод ажил олгогчдоос авах авлага нэмэгдсэн.
Банкнаас авах 102.6 тэрбум төгрөг байгаа. Эрүүл мэндийн даатгал 130 тэрбум төгрөг бий.
УИХ-ын гишүүн Г.Тэмүүлэн:
Иргэдийн дунд тэтгэврийн хэмжээ бага байгаа учраас НДШ төлөхөөс дургүйцдэг. Тэтгэврийн нас дөхөөд ирэхээр НДШ өндрөөр төлж тэтгэвэр өндрөөр тогтоолгох явдал ажиглагддаг. Тэгэхээр энэ гажуудлыг хэрхэн арилгах вэ? Ямар шинэчлэлт хийх вэ?
ХНХ-ын сайд А.Ариунзаяа:
Нөхцөл байдал хүнд байгаа учраас өнөөдрийн 2 хувийг хойшлуулах, эс бөгөөс цуцлах асуудал яригдаж байна
Манай улсын тэтгэврийн тогтолцоо харьцангуй шинэ. Хууль батлагдсанаас хойш 22 удаагийн нэмэлт өөрчлөлт оруулсантай холбоотой энэ гажуудал үүсэж байна. Аливаа бодлого тогтвортой байх ёстой гэдэгт би анхаарч ажиллана. 1995 онд тэтгэврийн шимтгэл 19 хувь байсан бол 2008 онд бууруулаад 14 хувь болгосон. 22 удаагийн өөрчлөлтүүд олголт тал дээр хөнгөлөлтүүдийг бий болгосон.
Өнөөдөр тэтгэвэртээ гарч байгаа хүмүүсийн 54 хувь нь дөнгөж ердийн горимоор гарч байгаа. Үлдсэн хувь нь дандаа хөнгөлөлттэй нөхцөлд гарч байгаа нь сангийн алдагдлыг бий болгож байна. Нөгөө талдаа 2017 онд ОУВС-ийн хөтөлбөрт нэгдэхэд тухайн үед Монгол Улс дефолтод орохгүйн тулд санхүүгийн гажуудлыаа засах ёстой гэсэн зөвлөмжүүд өгснөөр эргээд НД-ын хувь хэмжээг нэмэгдүүлнэ гэсэн шийдвэр нь 2021 оноос 19 хувьд хүрч байгаа нь 2095 оны хувьд хүргээд байгаа юм. Нөхцөл байдал хүнд байгаа учраас өнөөдрийн 2 хувийг хойшлуулах, эс бөгөөс цуцлах асуудал яригдаж байна.
УИХ-ын гишүүн Ц.Сэргэлэн:
2021 оны долоодугаар сар биш нэгдүгээр сараас хэрэгжүүлэхээр тусгаж болоогүй юу?
Яагаад долоодугаар сарын 1-нээс эхлүүлэхээр яригдаж байгаа вэ?
2021 оны долоодугаар сарын 1 хүртэл хойшлуулсан байгаа. Хойшлуулна гэдэг нь хэзээ нэгэн цагт төлж л таараа. Нэгмөсөн 2021 нэгдүгээр сарын 1-нээс хэрэгжихээр төсөлдөө тусгаж болоогүй юм уу? Хуулийн хэрэгжих хугацааг 2021 оны нэгдүгээр сарын 1-нээс хэрэгжүүлбэл ард иргэддээ бодитой дэмжлэг болох юм биш үү?
УИХ-ын гишүүн Т.Энхтүвшин
2021 оны нэгдүгээр сараас долоодугаар сар хүртэлх хугацаанд иргэд, сайн дурын даатгуулагч нар 8,5 хувиа төлөөд явж байгаа.Тийм учраас бид хуулийн төсөлдөө долоодугаар сарын 1-нээс хойш тэтгэврийн даатгалыг ажил олгогч, ажилтан8,5 хувиар үргэлжлүүлээд хуульчлаад явъя гэж ярьсан. Олон гишүүд санал гаргавал 2021 оны нэгдүгээр сарын 1-нээс хэрэгжүүлэх бололцоо бий.
УИХ-ын дэд дарга С.Одонтуяа:
Татвар, шимтгэл нэмээд үр ашиг гарахгүй байна
Татвар шимтгэл бууруулах бүх төрлийн хуулийн төслийг дэмжинэ. Татвар, шимтгэл нэмээд үр ашиг гарахгүй байна. Нийгмийн даатгалын хөрөнгө ийм үед татвараа нэмэх нь тэнэглэл болно. Бодитой өөрчлөлт хийх хэрэгтэй. Сүүлийн 4 жилийн дотор НДШ 5 хувиар нэмэгдсэн. Иргэдийн орлого 5 хувиар буурсан. Нөгөөтээгүүр зэсийн үнэ түүхэнд байгаагүй өндөр болчихлоо. Ийм үед хэдэн ядарсан ард иргэдийнхээ нуруунд ачаа үүрүүлэхээ болих хэрэгтэй.
Төсөвт ямар нэгэн дарамт үүсэх үү? гэж хууль санаачлагчдаас асууя. Татвар нэмэгдсэн орнууд үр ашигтай зарцуулагдсан орнууд иргэд нь дургүйцдэггүй. Харин үр ашиггүй бол дургүйцнэ.
УИХ-ын гишүүн Т.Энхтүвшин:
Төсөвт 7-р сарын 1-нээс хөнгөлбөл 94 тэрбумын нэмэгдэл, 1-р сарын 1-нээс гэвэл 140 тэрбумын нэмэгдэл үүснэ.
НДШ-ийг 2 хувиар бууруулах хуулийн төсөл. 2020 оны 4-р сараас 10-р сар хүртэл хувийн ААН-үүдийг НДШ-ээс чөлөөлж, 10-р сараас 5 хувиар бууруулсан. Төсөвт 7-р сарын 1-нээс хөнгөлбөл 94 тэрбумын нэмэгдэл, 1-р сарын 1-нээс гэвэл 140 тэрбумын нэмэгдэл үүснэ. Тэтгэврийн даатгал алдагдалтай ажилладаг. Тэтгэмж, ажилгүйдлийн сан хэмнэлттэй ажилладаг.
Үүнд:
-
1.Нийгмийн даатгалын тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл /Улсын Их Хурлын гишүүн Т.Энхтүвшин нарын 7 гишүүн 2021.05.04-ний өдөр өргөн мэдүүлсэн, хэлэлцэх эсэх/;
2.Монгол Улсын нэгдсэн төсвийн 2022 оны төсвийн хүрээний мэдэгдэл, 2023-2024 оны төсвийн төсөөллийн тухай хуулийн төсөл /Засгийн газар 2021.04.29-ний өдөр өргөн мэдүүлсэн, анхны хэлэлцүүлэг/;
