Тамирчин хүн тэр дундаа дөрвөн жилд ганцхан удаа зохион байгуулагддаг олимпын тамирчдын хувьд бэлтгэл сургуулилтаа базааж, амжилт үзүүлэхэд нь хөрөнгө мөнгө, санхүүгийн асуудал хамгийн чухал хөшүүрэг байдаг билээ.
Мэдээж мэргэжлийн спортын тамирчид гэрээний мөнгөн дүнгээр цалинжиж, томоохон брэндүүдийг сурталчлах зэрэг олон сувгаас их хэмжээний орлого олдог. Жишээ нь, “Токио 2020” олимпын наадмын нээлтийн ёслолд олимпын бамбарыг асаасан мэргэжлийн газрын теннисний супер од Японы Наоми Осака жилд 55 сая ам.долларын орлоготой бөгөөд зөвхөн “Google”, “Louis Vuitton” болон “Levi’s” зэрэг дэлхийн томоохон брэндүүдийн сурталчилгааны гэрээнээс жилд 5 сая ам.доллар олдог байна. Харин АНУ-ын мэргэжлийн сагсан бөмбөгийн “NBA”-ын супер од Кевин Дюрант жилд гэрээ болон сурталчилгаанаас 75 сая ам.долларын орлого олдог аж. Зарим тохиолдолд мэргэжлийн тамирчид олимпын наадмаас медаль хүртсэн тохиолдолд урамшуулал авах талаар гэрээндээ тусгасан байдаг.
Харин мэргэжлийн бус олимпын тамирчдын хувьд ихэвчлэн өөрийн улсын Олимпын хороо болон шигшээ багуудаас цалинждаг бөгөөд зөвхөн алдартай тамирчид л брэндүүдтэй гэрээ байгуулж, сурталчилгаанаас орлого олдог байна. Тиймээс мэргэжлийн бус олимпын тамирчдын хувьд аливаа тэмцээнээс авсан медалийг дагалдан ирэх мөнгөн шагнал болон урамшуулал нь цаашдын спортын амжилт болон хувийн амьдралд нь томоохон дэмжлэг, түлхэц болдог нь гарцаагүй.
Тухайлбал, Сингапур улс олимпын наадамд алтан медаль хүртсэн тамирчдад хамгийн өндөр буюу 744 мянган ам.доллар, мөнгөн медаль хүртсэн тамирчдад 372 мянган ам.доллар, хүрэл медаль хүртсэн тамирчдад 286 мянган ам.долларын нэг удаагийн урамшуулал олгодог аж. Харин манай хойд хөрш ОХУ-ын хувьд олимпын алтан медальд 61 мянган ам.доллар, мөнгөн медальд 38 мянган ам.доллар, хүрэл медальд 26 мянган ам.долларын нэг удаагийн урамшуулал олгодог байна. Тэгвэл АНУ-ын хувьд алтан медаль хүртсэн тамирчдад 37.5 мянган ам.доллар, мөнгөн медальд 22.5 мянган ам.доллар, хүрэл медальд 15 мянган ам.долларын нэг удаагийн урамшуулал өгдөг байна.
Олимпын медаль авсан тамирчдад хамгийн өндөр мөнгөн дүнтэй нэг удаагийн урамшуулал олгодог орнууд.
Өөрөөр хэлбэл олимпын 23 алт, 3 мөнгө, 2 хүрэл медальт АНУ-ын домогт усан сэлэгч Майкл Фелпс нийт 960 мянган ам.долларын урамшуулал авч байсан гэсэн үг юм. Харин ОХУ-ын домогт тулгууртай харайгч Елена Исинбаева олимпын наадмаас нийт хоёр алт, нэг мөнгөн медаль хүртсэнээр 160 мянган ам.долларын урамшуулал авч байжээ. Гэвч тамирчин бүр медаль хүртэж чадахгүйгээс гадна, улс орнуудын эдийн засгийн нөхцөл байдлаас шалтгаалж тамирчдын санхүүгийн нөхцөл байдал харилцан адилгүй юм.
Тодруулбал, “Associated Press” агентлаг өнгөрөгч онд олон улс, тив дэлхийн тэмцээнүүдээс тогтмол медаль хүртдэг 48 орны элит түвшний 491 олимпын тамирчны дунд судалгаа хийхэд, тэдний 58 хувь нь санхүүгийн хувьд тогтворгүй буюу дунджаас доогуур амьдардаг гэж хариулсан байна. Улмаар санхүүгийн бэрхшээл нь тухайн тамирчны амжилт болоод сэтгэлзүйд сөргөөр нөлөөлдөг аж.
Тэгвэл “Токио 2020” олимпын наадамд дэлхийн 206 орны 11091 тамирчин спортын 41 төрөлд 339 багц медалийн төлөө өрсөлдөж байна. Олимпын наадмыг зохион байгуулагчид нийт 5000 орчим медаль хэвлэсэн. Тиймээс олимпын тамирчдын тал хүрэхгүй хувь нь л медалийн урамшуулал авах боломжтой юм.
Манай улсын хувьд спортын хороодыг төр болон хувийн хэвшлийн зүгээс санхүүжүүлэх байдлаар олимпын тамирчдаа бэлтгэдэг. Түүнчлэн олимп, паралимп болон ДАШТ-ээс медаль хүртсэн тамирчдад насан туршид нь сар бүр урамшуулал олгох замаар өндөр амжилт үзүүлсэн тамирчдын нийгмийн асуудлыг баталгаажуулдаг өгдөг.
Тухайлбал, Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн 2012 оны наймдугаар сарын 12-ны өдрийн дугаар 151-р зарлигийн дагуу олимпын наадмаас алтан медаль хүртсэн тамирчинд сар бүр 4 сая төгрөг, мөнгөн медаль хүртсэн тамирчинд сар бүр 3 сая төгрөг, хүрэл медаль хүртсэн тамирчинд сар бүр 2 сая төгрөгийн урамжуулалыг насан туршид нь олгохоор тогтоосон.
Уг зарлигийн дагуу ирэх оны нэгдүгээр сарын 1-ний өдрөөс эхлэн “Токио 2020” олимпын наадмаас хүрэл медаль хүртсэн МУГТ М.Уранцэцэг, ОУХМ Ц.Цогтбаатар нар сар бүр 2 сая төгрөгийн урамшуулал авах бол мөнгөн медаль хүртсэн Сайед Моллай 3 сая төгрөгийн урамшууллыг сар бүр авна. Олимпын тамирчдын урамшууллыг ам.долларт хөрвүүлбэл алтан медаль хүртсэн тамирчин сар бүр 1400 ам.доллар, мөнгөн медаль 1050 ам.доллар, хүрэл медаль 700 ам.доллар болох юм.
Малайз улс манай улстай ижил олимпын медаль хүртсэн тамирчдад насан туршид нь сар бүр тэтгэмж олгодог бөгөөд алтан медаль 1180 ам.доллар, мөнгөн медаль 700 ам.доллар, хүрэл медаль 470 ам.доллар орчим байдаг аж.
Эх сурвалж: Associated Press, NBC, Moneyunder30, CNBC
