Одоогийн хүчин төгөлдөр мөрдөгдөж буй Хөрөнгө оруулалтын тухай хуулийн үндсэн зорилго нь Монгол Улсад Хөрөнгө оруулагчийг гадаад, дотоодын гэж ялгаварлахгүйгээр нийтлэг эрх зүйн зохицуулалт, хамгаалалт, баталгаатайгаар бий болгох, үйлдвэрлэлийг төрөлжүүлэх, уул уурхайгаас бусад салбарын хөрөнгө оруулалтыг нэмэгдүүлэх зорилготой. Үзэл баримтлалдаа ч энэ тухай тодорхой заасан байдаг. Хууль санаачлах, батлахын гол утга учир нь тулгамдаад буй асуудлыг шийдвэрлэх явдал юм. Бодит амьдрал дээр 50, 100 мянган ам долларын хөрөнгө оруулалтын босго, Монгол улсад түр оршин суух асуудлын аль нь ч хөрөнгө оруулагчдад тулгамдсан асуудал биш ээ. Тэдэнд эрх зүйн тунгалаг бөгөөд тодорхой орчин хэрэгтэй. Эдийн засгаа төрөлжүүлж, дэвшилтэт технологийг улс орондоо авч ирж, мянга мянган ажлын байр бий болгох гадаад, дотоодын хөрөнгө оруулагчдыг бодитойгоор дэмжих хөшүүрэг дутагдаж байна.
2013 оны Хөрөнгө оруулалтын тухай хуульд хөрөнгө оруулалтын дэмжлэгүүдийг нарийвчлан зохицуулсан. Тухайлбал 11.2-т “ Импортолсон техник, тоног төхөөрөмжийг барилга угсралтын ажлын хугацаанд гаалийн албан татвараас чөлөөлж, нэмэгдсэн өртгийн албан татварыг “0” хүртэлх хувь, хэмжээгээр ногдуулж болно.” гэж заасан байдаг. Гэвч энэ зүйл заалт төрийн албан хаагчийн хүнд суртал, ашиг сонирхлын зөрчлөөс шалтгаалан ялгавартайгаар хэрэгжиж, хөрөнгө оруулагчдыг хохироосоор ирлээ. Энэ мэт дэмжлэг нь гадаадын төдийгүй үндэсний хөрөнгө оруулагчдад ихээхэн итгэл найдварыг төрүүлж томоохон төсөл хөтөлбөрүүдийг хэрэгжүүлэхэд хөшүүрэг болж байсан ч батлагдаад 8 дахь жилийнхээ нүүрийг үзэж буй энэ хууль ХУЛХИНЫ ХУУЛЬ гэж хэлэгдэх болтлоо царцлаа.
Уг нь гишүүд би, чи гэж мэтгэлцэхийн оронд энэ мэт тулгамдаад буй асуудлын гол амин судлыг олж, судалж шийдвэр гаргалгаа гаргах байлаа. Хэдийгээр гадаадын иргэнд виз олгох асуудал холбогдох хууль тогтоомжийн дагуу зохицуулагддаг боловч энэ нь өөрөө манай улсын Үндэсний аюулгүй байдалтай холбогдох тул уг хуулийн төсөлд Монгол Улсын Засгийн газрын саналыг заавал авах учиртай. Иймд Хөрөнгө оруулалтын тухай хуулийг хувь гишүүд гэхээсээ илүү бизнес эрхлэгч, хөрөнгө оруулагчидтай хамтдаа зөвшилцсөний үндсэн дээр Засгийн газар цогцоор нь боловсруулж, өргөн мэдүүлэх нь зүйтэй юм. Засаглалын хямралаас үүдэлтэй эдийн засгийн хямралаас гарах боломж үндэсний бизнес эрхлэгчдэд бүрэн бий. Айлаас эрэхээр авдраа уудал гэсэн мэргэдийн ухаанаар улс орныхоо хувь заяанд хандмаар байна. Ийм сэтгэл УИХ, ЗГ-т байгаа гэж харж сууна. Үндэсний бизнес эрхлэгчидтэйгээ дугуй ширээний уулзалт зохион байгуулж, хамтдаа гарц шийдлээ хайх нь зөв шийдэл болно.
Эх орон, үндэсний эрх ашгийг талцал хуваагдал, боловсролтой ба боловсролгүйн ялгаа, төгссөн сургууль зэргээр шийдэх асуудал биш. Энэ бол эх орон, зүрх сэтгэл, ухамсар сэрэхүйгээ сонсож, түшиж байж хийх ёстой өөрчлөлт байх учиртай.
Ц.ГАРАМЖАВ
