Олон улсын томоохон хэвлэлүүдээр Монголын Засгийн газар Оюутолгой төслийг зогсоож магадгүй гэсэн мэдээлэл өчигдрөөс гарч буй. Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын дэд дарга Б.Солонгоо Оюутолгойн хөрөнгө оруулагч нарт илгээсэн Засгийн газрын шаардлагын талаар тайлбар мэдээлэл өглөө.
-Тэрээр “Оюутолгойн далд уурхайн бүтээн байгуулалт Монголын эдийн засагт үр өгөөжөө өгнө гэж хардаг. Гэхдээ 2020 оны сүүлээр Оюутолгой төслийн далд уурхайн бүтээн байгуулалтын шинэчилсэн ТЭЗҮ-ийн тодотголыг хөрөнгө оруулагч тал танилцуулсан. Энэ тодотголын санхүүгийн тооцооллыг харахад Оюутолгой төслийн эдийн засгийн өгөөж нэлээд буурахаар байгаа. Засгийн газрын зүгээс энэ санхүүгийн тооцоонд дүн шинжилгээ хийж ажиллаж байна. Урьдчилсан байдлаар Оюутолгой далд уурхай ашиглалтад ороод 2051 он хүртэл Монгол Улс ногдол ашиг авахгүй, цаашлаад 22 тэрбум ам.долларын өртэй үлдэх тооцоог Рио Тинто компани Монгол Улсын Засгийн газарт танилцуулсан. Мөн 2051 он хүртэл Оюутолгой компани ашгийн татвар буюу ААНОАТ-ыг ердөө дөрөвхөн жил төлөхөөр тусгасан. Жишээ нь, 40 жил үйл ажиллагаа явууллаа гэж бодоход 4-хөн жилд аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татвар төлнө гэдэг бол маш чамлахаар үзүүлэлт. Үндсэндээ Монгол Улс ногдол ашиг авахгүй, дээрээс нь татварын орлого хүртэл буурч байгаагийн цаана энэ төсөл Монгол Улсад үр өгөөжтэй юу, үгүй юү гэдэг асуудлыг хөрөнгө оруулагчид нэлээд нухацтай ярих шаардлагатай байна гэсэн албан бичгийг Монгол Улсын Засгийн газраас хөрөнгө оруулагч талдаа өгөөд байгаа.
Засгийн газраас УИХ-ын 92-р тогтоолын хэрэгжилтэд анхаарал хандуулж байна. 2015 онд байгуулсан “Далд уурхайн бүтээн байгуулалт санхүүжилтийн төлөвлөгөө” гэдэг баримт бичгийг УИХ-аас Монгол Улсын хууль тогтоомж болон эрх ашигт нийцээгүй байна гэсэн дүгнэлт өгч, Засгийн газарт засч, сайжруулах чиглэлийг өгсөн. Үүнтэй уялдуулан энэхүү баримт бичгийг сайжруулах тодорхой санал, шаардлагыг хөрөнгө оруулагч талд тавьж байна. Яриа хэлэлцээр үргэлжилж байна. Нөгөө талаас Оюутолгой төслийг зогсоох хэмжээнд асуудал хурцдаагүй гэж харж байна. Албан ёсны санал, шаардлагыг тавьсан болохоос Оюутолгой төслийг зогсооно гэсэн байр суурийг Монголын Засгийн газраас илэрхийлээгүй. Хамгийн гол нь Оюутолгой төсөл эдийн засгийн өгөөжтэй юу, үгүй юү гэдгийг хөрөнгө оруулагч талтай зайшгүй ярих шаардлага үүссэн. Рио Тинто компанийн өөрийнх нь өгсөн тооцооллоор Монгол Улсад ирэх ашиг, орлого эрс буурсан байна. Нэгэнт л Монгол Улсын нутаг дэвсгэр дээр төсөл хэрэгжүүлж, үйл ажиллагаа явуулж байгаа учраас Монгол Улсад татварын орлогоо төлдөг л байх ёстой. Татварын асуудал нэг тийшээ шийдэгдэнэ гэж харж байна.
Засгийн газраас ямар шаардлага тавьж, төслийн үр өгөөжийг нэмэгдүүлэх ямар санал хүргүүлсэн бэ
Оюутолгой төслийн үр өгөөжийг бууруулж байгаа хэд хэдэн зүйл байна гэж харсан. Нэгд, Оюутолгой төслийн хөрөнгө оруулалтын зардал их хэмжээгээр нэмэгдсэн. Хөрөнгө оруулалтын зардал нэмэгдсэнээр тус компаниас орж ирэх мөнгөн хөрөнгийн багагүй хувь зээлийн хүүгийн төлөлтөд зарцуулагдаж байна. Мөн энэ хэрээр Монгол Улсын Засгийн газрын төлөх өр болоод ногдол ашиг хүртэх хугацаа хойшилж байна. Жишээ нь, Оюутолгой далд уурхайн санхүүжилтийн зардал анх төлөвлөсөн хэмжээнээс 1.4 тэрбум ам.доллараар нэмэгдсэн. Оюутолгой компанийн үйл ажиллагааг зээлээр санхүүжүүлдэг. Төслийн санхүүжилт хэлбэрээр 4.4 тэрбум ам.долларын зээлийг Хөгжлийн банкууд болон томоохон санхүүгийн байгууллагаас авсан. Дээр нь Туркойз Хилл Ресурс компаниас хувь нийлүүлэгчдийн зээл хэлбэрээр 7 орчим тэрбум ам.долларын зээл авсан. Нийт 11 гаруй тэрбум ам.долларын зээлтэй учраас зээлийн хүүд их хэмжээний төлбөр хийгдэж байна. Мөн Рио Тинто компани Оюутолгой компанид менежментийн үйлчилгээ үзүүлдэг төлбөрт хөрөнгө оруулалтын болон үйл ажиллагааны зардлаас хувь тооцож төлбөр авдаг. Засгийн газраас менежмент болон үйл ажиллагааны үйлчилгээнд төлж байгаа төлбөрийг илүү гүйцэтгэлтэй уялдуулах, зардлын хэмжээг багасгах шаардлага тавьсан. Хоёрт, хувь нийлүүлэгчдийн зээлийн хүүг бууруулах санал тавьсан. Одоогоор зээлийн хүү нь 6.5%+libor гэсэн бүтэцтэй байна. Зээлийн хүүг бууруулснаар Монгол Улсад ирэх өгөөж нэмэгдэх болов уу. Нөгөө талд Оюутолгой компанийн менежментийг илүү үр ашигтай ажиллуулах шаардлага тавьсан. Зардал хэтэрсэн асуудал нь үнэхээр геологийн хүчин зүйлээс болж байна уу, эвсэл зардлыг бууруулах чиглэлд тодорхой арга хэмжээ авч болох уу гэдэг асуудал гарч байгаа юм. Засгийн газрын зүгээс Оюутолгойн далд уурхай санхүүжилт ямар асуудлаас болж нэмэгдэв ээ гэдгийг шалгуулахаар хөндлөнгийн дүгнэлт гаргуулах шаадлага тавьсан” гэлээ.
ITOIM.MN
