Хүний эрхийн дэд хорооны хуралдаан болж байна. Өнөөдрийн хуралдаанаар хугацаат цэргийн алба хааж байсан цэрэг амиа алдсан асуудлын талаар хэлэлцлээ.
УИХ-ын гишүүн Н.Алтанхуяг: Сайханбаяр сайд, Ганзориг гэдэг хүний ярьж байгаа нь хоорондоо их зөрүүтэй байна. Ганзориг гэдэг хүний ярьж байгаа хандлагаар харахад энэ арми өөдлөхгүй ээ. Энэ бол хүний хандлагын асуудал. Сэтгэл зүйн зөвлөгөө өгнө, цэргүүдийг цагдаагаар хянуулна гэж юун олон солиотой юм яриад байгаа юм. Сүүлийн 20 жилд хэчнээн гэмт хэрэг гарчихаад байгаа юм. Нэг утас ажиллуулмаар байна. Батлан хамгаалахын бүлэглэл дээр утас ажиллуулаад хэрэг байхгүй. Хүн гэмтээгээд, дарамтлаад, хүн алсан хүмүүст ямар хариуцлага хүлээлгэсэн юм бэ. Өчнөөн олон аав, ээж, хохирогчид байгаа. Үүнийг нэг удаагийн яриа, шоу маягийн юм хийгээд өнгөрөөмөөргүй байна. Хүн дэглээд байгаа хүмүүсийг шорон, гянданд нь явуулах хэрэгтэй. Ганзоригоо, чи хандлагаа өөрчлөхгүй бол зэвсэгт хүчин явахгүй юм байна. Мөнгө төгрөг, орон тоо, байшин сав ярина. Тэр бага дарга хүн зодоход мөнгө төгрөг, байшин сав ямар хэрэгтэй юм бэ.
Прокурор Ж.Ариунаа: Өнгөрсөн оны долдугаар сард ҮАБЗ-ийн ажлын албанаас ирүүлсэн албан бичгийн дагуу зэвсэгт хүчний ангид үйлдэгдсэн мэдээлэл, судалгааг сүүлийн 10 жилийн байдлаар судалсан. 2010-2020 оны байдлаар 506 хэрэгт хэрэг бүртгэл мөрдөн байцаалтын ажиллагаа явуулсан байна. Үүнээс 92 хувийг нь шийдвэрлэсэн байна. 105 хэргийг нотлогдоогүй гэсэн үндэслэлээр хэрэгсэхгүй болгосон. 506 хэргийн 10 орчим хувь нь ажлын байран дээр үйлдэгдсэн. Албан хаагчдын ёс суртахууны шинэчлэл шаардлагатай байгаа гэдэгтээ санал нэг байгаа. Он гараад долоон хэрэгт хяналт тавьсан. Хоёр хэргийг шүүхэд шилжүүлсэн, нэг хэргийн хэрэг бүртгэлийн хэргийг хаасан, бусад хэрэг нь мөрдөн байцаалтын ажиллагаа явуулж байна.
ЦЕГ-ын тэргүүн дэд дарга Ц.Ням-Очир: Цагдаагийн байгууллага цэргийн албан хаагч хохирсон хэргийн судалгааг 2017-2021 оны нэгдүгээр улирлын байдлаар гаргасан. Энд зөвхөн цэргийн албан хаагч хохирсон судалгаа байгаа. Нийт 37 гэсэн тоо үзүүлэлт гарсан. Амь нас хохирсон 16 тохиолдол байгаагаас хүнийг санаатай алсан гурван хэрэг бүртгэгдсэн байна. Дээр нь цэргийн алба хаагч гэмтсэн 20 хэрэг бүртгэгдсэн. Энэ 37 хэргээс 10 нь шүүхийн байгууллагад шилсэн, 14 нь хэрэгсэхгүй болсон, үлдсэн нь шалгагдаж байгаа гэсэн тоон үзүүлэлт байна.
УИХ-ын гишүүн П.Анужин: Хохирогчийн ар гэрт 5 жилийн цалинтай тэнцэх нөхөн олговор, ажил явдлын мөнгийг олгоно гэж хэвлэл мэдээллээр хэлээд байгаа. Энэ яг хэдэн төгрөг вэ. Хүний амийг таван жилээр тооцож, нөхөн олговор өгч байгаа тогтолцоогоо өөрчлөхгүй юм уу. Энэ сайхан эрүүл саруул биетэй залуугийн эцэг эхэд улс өртэй. Насаар нь тэтгээд явсан ч яах вэ дээ. Та нар ард түмнийхээ амьдралд тааруулж хариулаад байгаа юм уу. Холбогдох улсууд ял зэмээ аваад явна гэж байна. Холбогдох улсууд гэдэг дээр хэн, хэн хамаарах юм бэ. Цэрэгт татахад сэтгэл зүйн асуудлыг судалж байна уу. Гаж донтой, сэтгэл зүйн эмгэгтэй хүмүүсийг цэрэгт татахгүй байх боломж байна уу.
ЗХЖШ-ын дарга Д.Ганзориг: Тэтгэмжийн асуудлыг хууль эрх зүйн хүрээнд шийдвэрлэх ёстой. Мөнгөн дүнг санхүүгээс авч хэлнэ. Ахлагчийн албан тушаалын дундаж цалингаар тооцсон. Хүний амь насыг мөнгөөр хэмжээгүй гэдгийг та бүхэн ойлгоорой. Хуульд ингэж заасан учраас хуулийн дагуу шийднэ. Бид судалгаа хийсэн.
Удирдах албан тушаалд томилогдож байгаа офицерууд цэргийн мэргэжлийн, албан тушаалыг хашиж чадах чадварыг харгалзаж томилдог. Цэрэгт татагдаж ирж байгаа цэргийн албан хаагчдын дунд сэтгэл зүйн өвчтэй хүмүүсийн тоо жилд 1.5 хувиар нэмэгдэж ирж байна.
Хүний эрхийн дэд хорооны дарга, УИХ-ын гишүүн Б.Энхбаяр: Хэлэлцүүлгийн шатанд гишүүд тодорхой санал гаргалаа. Гишүүдийн асуултад хариулж байгаагаас харахад хариуцлагын асуудлыг ЗХЖШ-ын удирдлагатай тооцох асуудлыг ярих хэрэгтэй юм байна. Хүний эрхийн мэдрэмж гэдэг бол хүний хэлж байгаа үг, зарчим, байр сууриас тодорхой харагддаг. Гишүүдийн асуултад хариулж байгаа байдлаас харахад ядуу айлуудаас ирсэн цэргүүд үгэнд ордоггүй, түүнээс нь болоод бараг алчихсан юм шиг утгатай юм ярьж байна. Маш хариуцлагагүй зүйл ярьж байна. Тиймээс тогтоолын төслийг хэлэлцэх үеэр хариуцлагын асуудлыг ч ярих хэрэгтэй.
