Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ танхимын зарим гишүүдийн хамт өнгөрсөн бямба, ням гарагт /2022.07-02, 03/ Сүхбаатар, Хэнтий аймагт ажиллаж, Чингис хаан-Ульхан боомт чиглэлийн хатуу хучилттай авто зам болон Чойбалсан-Хөөт-Бичигт чиглэлийн төмөр замын бүтээн байгуулалтын ажлын нээлтийг хийлээ. Мөн Сүхбаатар, Хэнтий аймгийн төвд саатаж, иргэд залуустай уулзалт хийж, Засгийн газраас хэрэгжүүлж буй Шинэ сэргэлтийн бодлого хийгээд улс орны эдийн нөхцөл байдлыг танилцуулав. Хэнтий аймагт хийсэн уулзалтын дараа сэтгүүлчид Ерөнхий сайдаас орон нутагт хийж буй ажлынх нь талаар зарим зүйлийг тодрууллаа.
-Засгийн газраас хилийн боомтуудын нэвтрүүлэх чадварыг нэмэгдүүлэх бодлого барьж байна. Энэ бүтээн байгуулалтын том төслүүдийн үр дүн хэзээ гарах бол?
-Шинэ сэргэлтийн бодлогын эхний зуны улирал болж байна. Шинэ сэргэлтийн бодлогын хамгийн чухал нь экспортыг нэмэгдүүлэх боомтын сэргэлттэй холбоотой асуудал юм.
Бүтээн байгуулалтын ажлыг эрчимжүүлэхийн тулд газар дээр нь ажиллаж, шаардлагатай асуудлуудыг газар дээр нь шийдвэрлээд явж байна. Ханги-Мандалын 226 км төмөр замын бүтээн байгуулалт энэ зун эрчимжиж, намар ашиглалтад орох ёстой. Зүүнбаянгийн төмөр зам холбогдож дуусвал Замын-Үүдээр нүүрс экспортлох боломж бүрдэнэ. Дээр нь зүүн босоо тэнхлэгийн дагуу Сүхбаатар аймгийн Бичигтийн боомтыг төмөр замын төслийг эхлүүллээ. Мөн Шивээхүрэн Арц суурийн ажлыг эхлүүлэхээр Завхан аймагт очсон. Хэнтий Сүхбаатарт ажиллаж буй энэ үедээ Ульханы чиглэлийн авто замын ажлыг эхлүүллээ. Нэг сарын дараа Хавиргын боомтын ажлыг эхлүүлнэ.
2022 оны улсын төсөвт бүх боомтын төмөр зам барих ажлыг эхлүүлэхээр УИХ-д боомтын сэргэлтийн талаар танилцуулж, төсвийг нь шийдүүлсэн. Энэ ажлын үр дүнд жил гаруйн дараа монголчуудад маань бодитоор мэдрэгдэнэ гэж найдаж байна.
-Боомтын нэвтрүүлэх хүчин чадлыг нэмэгдүүлснээр манай улсын эдийн засагт ямар өгөөж гарах вэ?
-Нийт экспортын хэмжээ хоёр дахин нэмэгдэнэ. Оюутолгойн далд уурхайн бүтээн байгуулалтын ажил ирэх хавар дуусна. Үүнтэй зэрэгцэн хөдөөгийн сэргэлтийн бодлого эрчимжинэ гэж төсөөлж байна.
-Засгийн газар орон нутагт ажиллаж буй төрийн албан хаагчид болон хөдөөгийн залуусыг дэмжих бодлого барина гэдгээ мэдэгдлээ. Энэ чиглэлээр ирэх оны төсвөөс эхлэн ямар бодит ажлуудыг эхлүүлэх вэ?
-2023 онд хөдөө орон нутаг руу чиглэсэн урсгалыг дэмжих бодлого барина. Орон нутагт ажиллаж буй төрийн албан хаагчдын цалинг илүү нэмэгдүүлнэ. Ажлын байраа нийслэлээс орон нутаг руу нүүлгэн шилжүүлж байгаа аж ахуйн нэгжүүдийг дэмжинэ. Орон сууцны ипотекийн зээлийг найман хувиас бага хүүтэй олгож, хүртээмжийг орон нутагт илүү нэмэгдүүлнэ. Орон нутгийн хөгжлийг дэмжих чиглэлд 10-15 төрлийн багц ажлыг орон нутгийн сэргэлтийн бодлогын хүрээнд ирэх оноос эхлэн хэрэгжүүлэх юм.
Цар тахлын хоёр жилд иргэдтэй уулзах боломж гарсангүй. Шийдвэр гаргасны дараа амьдрал дээр яаж хэрэгжихийг харахаас илүү 2023 оны төсвөөс өмнө ийм шийдвэр гаргавал ямар асуудал үүсэх вэ гэдгийг урьдчилан мэдэхийн тулд орон нутгийн иргэдийнхээ санал сэтгэгдлийг сонсож яваа юм. Инфляци 16 хувиар нэмэгдэж, ард иргэдийн амьдрал хүнд байна. Иргэддээ бодит нөхцлүүдийг тайлбарлаж, цаг алдалгүй шийдлүүдийг гаргах нь зүйтэй гэж үзэж байна.
Орон нутагт орон сууцны ипотекийн зээлийг 8 хувиас бага хүүтэй олгож, хүртээмжийг орон нутагт илүү нэмэгдүүлнэ. Орон нутгийн хөгжлийг дэмжих чиглэл 10-15 төрлийн багц ажлыг 2023 оноос хэрэгжүүлнэ.
-Улсын хэмжээнд 21 аймгаас зургаа нь бие даан төсвөө бүрдүүлдэг гэж Таны танилцуулгад гарлаа. Хэнтий аймаг улсын төсвөөс татаас авдаг аймгуудын нэг юм байна. Бие даан төсвөө бүрдүүлдэг болохын тулд хэрхэн дэмжих вэ?
-Засгийн газраас аймгуудыг төсвөө бие даан бүрдүүл гэдэг шаардлага тавьж, бие даан төсвөө бүрдүүлэх хэмжээний том төслүүдийг нь шийдвэрлэж өгөхөд шинэ сэргэлтийн бодлого чиглэж байна. Сэтгүүлчид та бүхэн ч гэсэн уулзалтуудаас анзаарч байгаа байх. Аймгийн Засаг дарга нь хөгжлийн төслүүдээ эрэмблэн бодлогоо танилцуулж байна. Мөн иргэдийнхээ санаа бодлыг сонсож, иргэдийн оролцоонд тулгуурлан шийдлээ гаргаж явах учиртай.
Хэнтий аймгийн хувьд түүхэн аялал жуулчлалыг хөгжүүлэх бүрэн боломжтой бүс нутаг. Дорнод, Сүхбаатар аймаг бол дэд бүтцийн интеграцид орох учиртай. Боомтын төслүүд хэрэгжвэл аялал жуулчлалын тоо илэрхий өснө. Энэ жилийн хувьд жуулчдын тоо илэрхий нэмэгдэнэ. Төрийн бодлогоор МИАТ компанийн нислэгийн тоог нэмэгдүүлсэн. Визтэй холбоотой хөнгөлөлтүүдийг давхар гаргасан. Ингэснээр Монголд өмнөх жилүүдээс илүү олон жуулчин ирнэ гэж тооцоолж байна. Цар тахлын үед аялал жуулчлалын салбар хамгийн их нэрвэгдсэн. Тиймээс энэ зун зочид буудал, аялал жуулчлал, хоол үйлдвэрлэлийн салбарынханд өнгөрсөн хоёр жилийн алдагдлаа нөхөх бага ч гэсэн боломж гарах байх.
-Орон нутгийн иргэдэд тулгамдаж буй түгээмэл асуудал нь юу байв? Үнийн өсөлттэй тэмцэхэд Засгийн газраас ямар арга хэмжээ авах вэ?
-Засгийн газраас шатахууны үнийн өсөлтөөс хамгаалахын тулд ханшийн зөрүүг компаниудад олгож байгаа. Мөн мах, гурилан бүтээгдэхүүний үнэ барих бодлого хэрэгжүүлж байна. Гэхдээ бид зах зээлийн нийгмийг сонгосон. Төр бүх бүтээгдэхүүний үнийг зохицуулах боломжгүй. Үнийн өсөлт бол Монгол Улсын нутаг дэвсгэрт болж байгаа гэхээс илүү Европ, АНУ, хоёр хөрш гээд дэлхий дахинд инфляци өсөж байна. Тиймээс энэ үеийг мөнгөний бодлоготойгоо уялдуулан аль болох хохирол багатай давах ёстой.
Ковидын тархалт, Орос Украины дайны нөлөө геополитикийн хувьд тогтворжих боломжтой гэсэн мэдээллийг Монголбанк болон статистикийн байгууллагаас гаргаж байна. Засгийн газраас боломжит бүх арга хэмжээг авч байна. Эцсийн бүлэгт Монгол Улс нефть, хүнсээ үйлдвэрлэдэг болох хэрэгтэй. Хилээр өндөр үнэтэй бараа бүтээгдэхүүн орж ирнэ. Үүнийг бид зохицуулах ямар ч боломжгүй. Үнэ тогтворжуулахтай холбоотой бодлогын хүрээнд батлагдсан хууль үр дүнгээ өгч байна, зохицуулалт хийгээгүй бол үүнээс илүү өндөр үнэтэй байх эрсдэл байсныг статистикийн үзүүлэлтүүд харуулж байна. Гадаад хямралт нөхцөл байдал тогтворжвол 2023 оны нэгдүгээр улиралд эдийн засагт сэргэлт гарах өөдрөг тоон мэдээллүүд гарсан.
-Үнийн өсөлтөөс шалтгаалан бүтээн байгуулалтын ажлууд гацах, өртөг нэмэгдэх хүндрэлүүд гарч байна. Үүнийг хэрхэн зохицуулах вэ?
-Үүн дээр тодорхой шийдэл гаргах ёстой. Үнэ өссөн обьектуудад нэг бүрчлэн үнэлгээ хийж, үнийн зөрүүг шингээх ажлууд 2023 онд эхэлнэ. Гэхдээ хавтгайруулах боломжгүй.
