1985 оны арваннэгдүгээр сарын 13нд Колумбын Армеро хотын ойролцоо Невадо дель Руиз хэмээх галт уул шөнийн 03.00 цагт гэнэт дэлбэрчээ…
Галт уулын дэлбэрэлтийн улмаас уулын мөсөн бүрхүүл нь хайлж, лаг шавар (галт уулын үер, шаврын урсгал) үүссэн бөгөөд энэ нь уг уулын бэл доорхи хотыг нь бүрхсэн аж. Гурван томоохон тасарч давалгаалсан энэ шавар зунгагийн урсгалаас бүрдсэн эхний давалгаа нь секундэд 6 метрийн хурдтайгаар Армеро хотын ихэнх хэсгийг хамарч, хэдхэн минутын дотор 20,000 хүний аминд хүрсэн бол, дараагийн хоёр давалгаа нь хотын барилга байшингуудыг бүрэн сүйрүүлсэн.
23,000 хүн нас барж, Армеро зэрэг нийт 14н хот, тосгод нэг цаг ч хүрэхгүй хугацаанд сүйрэв.
Невадо дель Руис галт уул дэлбэрэхэд Омайра Санчес 13 настай байсан бөгөөд Армеро хотод амьдарч байсан юм.
Шөнийн 3 цагт болсон энэхүү дэлбэрэлтийн үеэр түүний аав болон нагац эгч нь нас баржээ. Тэд тэр даруй Омайра Санчас охины нүдэн дээр үхсэн бөгөөд охин галт уулын дэлбэрэх нүргээнт дууг болон чичрэлтийн долгионы улмаас сэрсэн хэдий ч, нөмрөх юм хайн нүдний булангаар харах зуур, тэдний хөрш айлууд нь амь тавьж, сүүлийн уулга алдалтаа хийхийг сонсон, шууд гэрээсээ гарч гүйсэн ажээ.
Тэрээр хэдий лаг шавраас амьд гарч чадсан боловч лаг зунгагийн урсах хурд нь түүний амь тэмцэн гүйж буй хурднаас хурдан байсан тул охин хөлөө лаг шавар дундаас сугалж амжилгүй тахимаараа тушуулан дарагдсан.
Ингээд аврагчид түүнийг аврахаар ирэн иртэл охин цаст уулын хайлсан ус болох -11°С хүйтэн усанд харанхуй шөнө хүзүүгээ хүртэл зоогдон хоцров.
Аврагчид түүнийг аврах арга замаа хэлэлцэж байх зуур охин төрсөн аав болон нагац эгчийнх нь цогцсыг дамнан авч яваа аврагчдыг хараад уйлж байлаа.
Тэрээр аврагчдын яриан дундаас түүнийг өөрийг нь аварч чадахгүй болох талаар ойлгов. Тиймээс тэр зүгээр л аврагчид юу хий гэнэ, тэр бүрийг үг дуугүй л ёсчлон хийсээр байлаа. Түүний хөл нь тахимаараа нугаларч, өвдөг дээрээ борхирон суух боловч, яаж ч хичээгээд биеэ хөдөлгөж дийлэхгүй байсан тул түүний хөлний цусан эргэлт галт уулын лаванд боогдон бага багаар мэдээ алдсаар байв.
Хэдийгээр найдваргүй болсон нь тодорхой болсон ч, Омайра охин амьд үлдэх найдлага тээн шүд зуун тэмцсээр л байжээ. Уг хотод болсон энэхүү эмгэнэлт явдлыг зураглахаар сайн дураараа ажилласан сэтгүүлч /Герман/ Санта Мариа Барра нь охиныг сурвалжлах зөвшөөрлийг өөрөөс нь авчээ. Тэрбээр хийжүүлсэн ундаа балгуулж, амруу нь хоол халбагдан өгч байж охиныг ярилцлага өгөхийг зөвшөөрүүлж чаджээ.
13хан настай үхлээ хүлээн, тусламж горьдох охинтой анхны бөгөөд сүүлчийн мөчид хүн ёсоор уулзсан хүн нь энэ сэтгүүлч хүн байв. Тэд хамтдаа үе үе залбирч, охинд “Чи амьдарнаа” гэх мэтчилэн урмын үгс хэлж, хамт уйлж байв.
Учир нь аврагчдын авч ирсэн усны насос нь эвдэрхий байж таарсан тул насосыг солих сэлбэг иртэл дахин 3 хоног энэхүү хүйтэн усанд байх болсон байв. Энэ зуур аврагч эмч нар хөлийг нь тайръя гэх авч шавар лаг бүхий бохир усанд хагалгаа хийж болохгүй хэмээн үзсэн. Энэ бүх яриаг чагнаж байсан охин мэгшин уйлах хэдий ч, амьд гарахын тулд өөртэйгөө тэмцсээр л байжээ. Аврагчид ердөө л түүний толгойг буцааж усан доор алдчихгүйн тулд том мод хөндлөн тавьж, охины суга гар толгой хэсгийг нь усны мандлаас дээш байлгах зорилгоор уяж өгөхөөс өөрийг хийж чадсангүй.
Гэвч гурав дахь шөнөө усны насос хүлээн хэвтсэн Омайра охин хий юм харж эхлэв.
Тэрбээр хүйтэнд бээрч, дагжин чичирч тасалдангуй өнгөөр математикийн шалгалт өгөхөөр очихдоо хичээлээсээ хоцрох вий гэдгээсээ айж байгаа тухайгаа, аав нь хаа нэгтээгээс охиноо нэрээр нь дуудаад байгаа тухай, усны насосыг яагаад зөвхөн төмрөөр хийдэг тухай, ангийнхаа үзэн яддаг охиноосоо уучлалт хүртэл гуйж байв.
Бээрэлтээс болж цус нь эргэлдэхээ байсны улмаас Омайрагийн нүдний хялгасан судсууд цусаар дүүрэн улайж, улмаар нүд нь бүхэлдээ харлаж, нүүр нь хавдаж, гар нь үхэжмэл цагаан болж арьс нь биржрүүтжээ.
Аврах ангийн аврагч ах нар насосны сэлбэгийг авчран сольж, угсарч байх яг тэр агшинд 3 хоног -11 хэмд хэвтсэн хөөрхий охины бие хүмүүний орчлонгоос халин нисэж байлаа. Ийнхүү Омайра Санчёз Гонзалис охин арваннэгдүгээр сарын 16-ны өглөөний 10:05 цагт бараг гурван өдөр (60 орчим цаг) зовж шаналсны эцэст нас барсан бөгөөд, хажууд нь байсан эмч нар түүний үхлийн тэмдэглэл дээр гипотерми гэх шалтгаанаар нас барсан гэж үзэглэн бичжээ.
Энэ үйл явдлын дараа Колумб улсын хөдөлмөр хамгааллын сайд эх орныхоо өнцөг булан бүрт авран хамгаалах, эрэн хайх байнгын ажиллагаатай баг байгуулах шийдвэр гаргажээ. Мөн, улсын төсвийнхөө ихэнхи хувийг энэ салбарт хуваарилуулж дөнгөсөнөөр жижиг хот тосгон бүрт онцгой байдалд аврах ажиллагаа зохиох анги салбартай болж, дэлхий дахинд хэрэглэгдэж буй сүүлийн үеийн багаж төхөөрөмж эмнэлэгийн тусламж үйлчилгээ үзүүлэх багаж хэрэгсэл хийгээд интернэтэд суурилсан холбоогоор хангагдах болжээ.
Охиныг нас барахаас хэдхэн секундын өмнө дарсан энэхүү зураг нь 1985 оны “Дэлхийн хэвлэлийн шилдэг гэрэл зураг” гэх шагналыг хүртсэний дараа Омайра охины дүр төрх дэлхийд алдартай болж, цэнхэрхэн энэ гаригт байгаль эхийн өмнө зүй бусаар амь тавьсан олон хүүхдийн төлөөлөл болон түүхэнд мөнхөрчээ.
Охины сүүлчийн хоромд хамт байсан сэтгүүлч хэлэхдээ:
“Зоригтой, нэр төртэйгөөр үхлээ хүлээж байсан энэ бяцхан охины өмнө би юу ч хийж чадаагүй … Хамт зөндөө уйлсан… түүний энэхүү зураг нь хожим нь нэр хүндтэй энэ шагналыг авахад миний доорх газар цөмрөн орох шиг л болсон !” хэмээжээ….
Энди Дюфрэйн-ийн орчуулгаар Монгол хэлнээ хөрвүүлэв
