2020 онд болсон улс төрийн үйл явдлуудын дундаас “хотын дарга – улсын их хурал – хотын дарга” гэх гинжин хэлхээ шиг шилжилт нь онцлог нэг үзэгдэл болов.
Тодруулбал, хотын дарга асан С.Амарсайхан 2020 оны 07 сарын 01-нд УИХ-ын гишүүн болохоор хотын даргын албаа хүлээлгэн өгсөн бол 2020 оны 10 сарын 27-нд Д.Сумъяабазар УИХ-ын гишүүний суудлаасаа “татгалзаж” хотын дарга болов. Уг нь Д.Сумъяабазар дөнгөж 2020 оны 09 сарын 01-нд л “Яг хатуу хэлье би хотын дарга болохгүй. Би бол олдсон нүх болгонд шургалдаг оготно биш ээ.” гэсэн ярилцлага өгөөд сууж байв. Энэ хүнийг хэлсэн үгэндээ эзэн болдог хүн эсэхийг энд дүгнэж хэлэх нь илүүц биз.
Харин, тэрээр хотын даргын ажлаа аваад 1 сар хагас ч болоогүй байхад өөрийнхөө хэлснээс яг эсрэгээр хийсэн дээрх жишээнээс нь гадна мөн Нийслэлийн засаг даргын хувьд нэр холбогдсон “бүтэлгүй” явдлууд нь ар, араасаа цуварсаар.
Тухайлбал, 2020 оны арваннэгдүгээр сарын 29-ний өдөр УОК-ын хэвлэлийн хурал дээр НЗД-ын Хөгжлийн бодлого хариуцсан нэгдүгээр орлогч Ж.Сандагсүрэн “Үйлдвэрлэлийн салбаруудыг нээж буйтай холбоотой энэ чиглэлийн үйлдвэрүүд маань үйл ажиллагаагаа нээж эхэлж байна. Спиртын агууламж багатай, 18-аас доош градустай согтууруулах ундааны төрлийг борлуулах эрхийг нийслэлийн эрдэмтийн болон зөвлөх багтайгаа ярилцаад засаг даргын зүгээс энийг дэмжих эхний шийдвэрүүд гараад, Засгийн газар дээр ярилцсан ийм нөхцөл байдалтай байгаа.” гэж хэлсэн юм. Түүний хэлсэн үгийн араас УОК-ын дарга, шадар сайд Я.Содбаатар “Засгийн газрын өнөөдрийн хуралдаанаар 17-оос доош градусын согтууруулах ундааг худалдаалах санал гаргасан. Эцсийн шийдвэрийг Нийслэл, аймгийн онцгой комисс шийднэ. Бага градустай согтууруулах ундааг худалдаалахыг Засгийн газар дэмжсэн.” гэж хэлж байв.
Би иргэн хүний хувьд Д.Сумъяабазар даргыг “та бөх байхад таны хийсэн үйлдэл, мэх болгон үр дагавартай, учир холбогдолтой байдаг байсан шиг одоо таны болон таны захиргааны үг бүр дийлэнхдээ шууд бөгөөд ноцтой үр дагавартай болсныг” – г ойлгоосой гэж хүсэж байна.
Гэтэл, хоёрхон өдрийн дараа буюу 2020 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдөр НЗД Д.Сумъяабазар мэдээлэл өгөхөөр хийсэн шууд бичлэгийн үеэр шар айраг, дарс худалдах шийдвэр гаргаагүй гэж хэлэв. Энэ нь мөн л өөрийгөө төлөөлүүлэн нэгдүгээр орлогчоороо УОК-ын хурал дээр хэлсэн шийдвэр, тайлбараа өөрөө үгүйсгэж буй байдал гэж харагдаж байгаа юм.
Д.Сумъяабазар даргын ахалж, нийслэлийн захиргааны долоо хоног ч бололгүй өөрчлөгдсөн бас нэг шийдвэр нь бараа бүтээгдэхүүний түгээлтийг шөнийн цагаар буюу 22:00–06:00 цагийн хооронд хийх хязгаарлалт тогтоох тухай шийдвэр юм. Ийм шийдвэр гаргаж байгаагаас нь харвал энэ шийдвэрийг гаргаж байгаа хүмүүс дэлгүүр, супермаркетууд буюу энэ салбар яаж ажилладаг талаар бодит ойлголтгүй мэт. Шөнийн цагаар хүргэлт хийх тохиолдолд ихэнх дэлгүүрүүд зөвхөн хүргэлт хүлээж авах ажилтан цалинжуулах шаардлагатай болохоос гадна түүнд хяналт тавих ажилтан, тухайн ажиллагсдын гэр, ажлын хооронд яаж явахыг зохицуулах зэрэг асуудлууд ар араасаа ундарна. Хөл хорионы үед хэрэгжүүлэхэд тохиромжтой зохицуулалт гэж үзэхэд ямар ч үндэслэлгүй мэт. Харин ч энэ шийдвэр нь зарим талаараа шийдвэр гаргагчид КОВИД-19-ийг “далимдуулж” энгийн үед буюу өмнө нь хийх гээд олон нийтийн дэмжлэг аваагүй ажлаа хүчилж хийх гэж буй мэт харагдуулж байна. Тухайлбал, бараа бүтээгдэхүүний түгээлтийг шөнийн цагаар хийх энэ шийдвэрийг С.Амарсайхан НИТХ-ын дарга байх үед буюу 2018 оны 09 сарын 19-ний өдөр гаргаж, танилцуулж байсан. Нэгэнт амьдралгүй шийдвэр байсан тул хэрэгжээгүй, иргэдийн “эсэргүүцэлтэй” тулгарсан.
Д.Сумъяабазар даргын “бүтэлгүйтэл” үүгээр дуусахгүй үргэлжилнэ. 2020 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдөр нэгэн иргэн твиттерийн хаягтаа “Walk Through Metal Detector ZK-D3180S” загварын метал мэдрэгч хаалгыг хотын даргын ажлын өрөөний үүдэнд суурилуулсан зургийг оруулсан юм. Харин Д.Сумъяабазар “хувийн мөнгөөрөө авсан, баримт нь энэ байна” гэх 5,000,000 төгрөгийн дүн бүхий “Биг Грийн Лайт” гэх компанийн нэртэй, гараар бичсэн, санхүүгийн баримтын шаардлага хангахгүй зургийг тус иргэнд хариу болгон оруулсан байв. Гэтэл, www.factcheck.mn сайтын мэдээлснээр “Биг Грийн Лайт” компани нь зөвхөн ус зардаг компани бөгөөд хотын даргад ямар нэгэн метал мэдрэгч, эсхүл халуун хэмжигч хаалга худалдаагүй гэв. Ахиад л Д.Сумъяабазар даргын үгийг хоёр хоног ч бололгүй үгүйсгэлээ.
Ажлаа аваад сар хагас ч болоогүй түүний “бүтэлгүйтэл” эндээс ч цааш үргэлжилнэ гэхээр аргагүйн эрхэнд энэ хүн хотын дарга байх мэргэжлийн, туршлагын, ур чадварын, мэдлэг боловсролын шаардлагыг хангах уу гэх асуулт гарч ирж байна. Сургуулиудыг хаасан байхад доод албан тушаалтнаасаа “Хүүхдийн автобус яаж явж байгаа вэ” гэж асуусныг ч бид бүгд үзсэн, сонссон. Тэгсэн хэрнээ “Улаанбаатарын иргэдийн төлөө нойр хоолоо хасаад ажиллаж байна” гэж гомдоллоод байгаа хүн.
“Онолын хувьд” түүний бүрэн эрхийн хугацаа дөрвөн жил. Харин хоёр сар ч болоогүй байхад түүний гаргасан шийдвэрүүдийн алдаа, дутагдал иргэдэд чирэгдэл учруулж байна. Цар тахалтай үед улс төржөөд байх сонирхол, цаг зав бас энерги иргэд бидэнд байхгүй, энэ асуудал бидний хамгийн чухал асуудал ч биш. Харин юу хамгийн чухал вэ гэвэл хотын захирагчийн шийдвэр, үйл ажиллагаа нь ойлгомжтой, үндэслэлтэй, бас тогтвортой байх нь хамгийн чухал. Би иргэн хүний хувьд Д.Сумъяабазар даргыг “та бөх байхад таны хийсэн үйлдэл, мэх болгон үр дагавартай, учир холбогдолтой байдаг байсан шиг одоо таны болон таны захиргааны үг бүр дийлэнхдээ шууд бөгөөд ноцтой үр дагавартай болсныг” – г ойлгоосой гэж хүсэж байна.
