Үндсэн хуулийн 16-р зүйлийн 16-д Монгол Улсын иргэн “итгэл үнэмшилтэй байх, үзэл бодлоо чөлөөтэй илэрхийлэх, үг хэлэх, хэвлэн нийтлэх, тайван жагсаал, цуглаан хийх эрх чөлөөтэй” гэж заасан байдаг.
Гэвч УИХ-ын намрын ээлжит чуулганаар хэлэлцэх гэж буй “Хүний хувийн мэдээлэл хамгаалах тухай хуулийн төсөл”-д Монгол Улсын иргэний Үндсэн хуульд заасан “үзэл бодлоо чөлөөтэй илэрхийлэх, үг хэлэх, хэвлэн нийтлэх эрх”, цаашлаад хардах эрхийг “боомилсон” заалт оруулсан нь анхаарал татав.
-ХЭРЭВ ХЭН НЭГЭН ЭРХ МЭДЭЛТНИЙ ХУУЛЬ БУС ҮЙЛДЛИЙН ТАЛААР ӨӨРӨӨС НЬ ЗӨВШӨӨРӨЛ АВАХГҮЙ БИЧВЭЛ ХУУЛИЙН ХАРИУЦЛАГА ХҮЛЭЭХ ҮҮ-
Тодруулбал, Хууль зүй, дотоод хэргийн яамнаас “Хүний хувийн мэдээлэл хамгаалах тухай” хуулийн төслийн нээлттэй хэлэлцүүлгийг өнгөрсөн хоёрдугаар сарын 25-аас зохион байгуулж ирсэн. Ингээд өчигдөр /2021.08.10/ УИХ-аас байгуулсан ажлын хэсэг Хүний хувийн мэдээлэл хамгаалах тухай, Кибер аюулгүй байдлын тухай, Цахим гарын үсгийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслийг хэлэлцэв. Энэ үеэр нэг анхаарал татахуйц зүйл ярьсан нь “Хүний хувийн мэдээлэл хамгаалах тухай” хуулийн 29-р зүйл байв. Уг зүйлд
29.2. Мэдээллийг мэдээллийн эзний зөвшөөрөлгүйгээр бусад эх сурвалжаас боловсруулж, мэдээллийн эзнийг таньж, тодорхойлохыг ХОРИГЛОНО гэжээ.
Өөрөөр хэлбэл, уг хуулийн төсөл батлагдвал иргэн та хэн нэгэн улс төрч, УИХ-ын гишүүн, нөлөө бүхий эрх мэдэлтний талаар өөрийн цахим сүлжээнд бичих болбол тухайн хүнээс заавал зөвшөөрөл авах шаардлагатай болно гэсэн үг.
Жишээ авъя. Саяхан зарим охид, эмэгтэйчүүдэд бэлгийн дарамт үзүүлсэн байж болзошгүй асуудалд холбогдсон Ц.Анандбазар гишүүний талаар иргэн та өөрийн цахим хуудаснаа бичье гэвэл дээрх хуулийн дагуу Ц.Анандбазар гишүүнээс заавал зөвшөөрөл авах ёстой болно. Аль эсвэл хэн нэгэн гишүүний АТГ-д мэдүүлсэн хөрөнгө, орлогын мэдээллийг боловсруулж бичих болбол мөн л өөрөөс нь зөвшөөрөл авна. Хэрэв зөвшөөрөлгүйгээр нийтэлбэл, хуулийн дагуу хариуцлага хүлээнэ.
-ХУУЛИЙН ТӨСӨЛ ЭНЭ ХЭВЭЭР БАТЛАГДВАЛ ИРГЭН ТА ХЭН НЭГЭН УЛС ТӨРЧИЙН ТАЛААР ЗӨВШӨӨРӨЛГҮЙ НИЙТЭЛБЭЛ ЯМАР ХАРИУЦЛАГА ХҮЛЭЭХ ВЭ-
Тэгвэл уг заалт сэтгүүлчдэд нөлөөлөх үү. Өөрөөр хэлбэл, сэтгүүлч хэн нэгэн эрх мэдэлтний хууль бус үйлдлийн талаар бичвэл заавал мэдээллийн эзнээс зөвшөөрөл авах шаардлагатай болох уу. Уг асуудлыг өчигдөр болсон хэлэлцүүлгийн үеэр УИХ-ын гишүүн Ч.Учрал хөндсөн. Тэрбээр “Хэрэв сэтгүүлчид хэн нэгэн УИХ-ын гишүүн тийм асуудалд холбогджээ” гэж бичвэл заавал өөрөөс нь /тухайн УИХ-ын гишүүнээс/ зөвшөөрөл авах шаардлагатай болж байна уу” гэж асуусан юм.
Европын Холбооны зөвлөмжид “Хүний хувийн мэдээллийг хадгалах нэрийн дор иргэдийн мэдэх эрх, сэтгүүл зүйн эрэн сурвалжлах үйл ажиллагааг хязгаарлаж болохгүй” гэж заасан байдаг.
Үүний дагуу хуулийн төслийн 29.3.Энэ хуулийн 29.2-т /дээр дурдсан/ заасан зохицуулалт нь сэтгүүл зүйн зорилгоор мэдээлэл цуглуулах, боловсруулах, ашиглах үйл ажиллагаанд хамаарахгүй” гэж дурджээ. Сэтгүүлчид ийнхүү нийтийн ашиг сонирхлын дагуу эрэн сурвалжлах нийтлэл гаргавал хуулийн дагуу хариуцлага хүлээхгүй. Гэвч энгийн иргэн сэтгүүлчдийн бичсэн нийтлэлийг боловсруулж, зөвшөөрөлгүй хэн нэгний талаар цахим сүлжээнд нийтэлбэл хуулийн хариуцлага хүлээх болж байна уу.
Хуулийн төслийн 30 дугаар зүйлд “хууль тогтоомж зөрчигчид” дараах хариуцлагыг хүлээлгэнэ гэжээ. Үүнд:
- 30.1.Энэ хуулийг зөрчсөн албан тушаалтны үйлдэл нь гэмт хэргийн шинжгүй бол Төрийн албаны тухай хууль болон Хөдөлмөрийн тухай хуульд заасан хариуцлага хүлээлгэнэ.
- 30.2.Энэ хуулийг зөрчсөн хүн, хуулийн этгээдэд Эрүүгийн хууль, эсхүл Зөрчлийн тухайхуульд заасан хариуцлага хүлээлгэнэ гэжээ.
Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 141 дүгээр зүйлд “энэ хуулийг зөрчсөн хүн, хуулийн этгээдэд Эрүүгийн хууль, эсхүл Зөрчлийн тухай хуульд заасан хариуцлага хүлээлгэнэ” гэж заасан байна.
Хуулийн төслийг бүтэн эхээр нь ЭНД дарж уншина уу.
