Америк, Орос хоёрын сансар огторгуй луу хөөргөсөн пуужингуудтай зэрэгцэн манай Монголд нэг зүйл ямагт дээш цоройн хөөрч байгаа нь үнийн өсөлт байв.
Өнөөдөр Монгол улсын Засгийн газар үнийн хөөрөгдөл, түүнийг өдөөж байгаа бүх шалтгаан нөхцлийг корона вирустай холбон тайлбарлаж байгаа боловч энэ нь үнэн хэрэгтээ 2000 оноос эхэлсэн дотоод дахь системийн хямралтай холбоотой юм.
Санхүү эдийн засгийн мафижсан бүлэглэлүүд төрийн эрх мэдлийг талцан хуваах замаар олон жил булаалдан янз бүрийн арга саам хэрэглэж байсны үр дүнд өнөөдөр Монгол улс архи спиртийн үйлдвэрийг эс тооцвол үндэсний гэж хэлэх олигтой үйлдвэрлэл байхгүй. Ядахдаа хэдэн малынхаа түүхий эдийг бүрэн боловсруулаад гаргачих үйлдвэр ч байхгүй. Сүү цагаан идээгээ хүртэл дотооддоо бүрэн дүүрэн боловсруулан өөрсдийгөө хангаж чадахгүй БНХАУ-д үйлдвэрлэсэн хуурай импортын сүүгээр хүүхдээ тэжээдэг явдлаас Монголын төр засаг нь хичнээн харалган бодлого явуулж ирсэнийг харж болно.
1990 оноос хойш гадаадаас зээл тусламж авч, өр ширэндээ баригдаад байгаа болохоос өөрсдөө хийе бүтээе гэсэн бодлого огт бариагүй. Уг нь гадаадаас зээл, тусламж болж ирсэн олон тэрбум ам.долларыг зөв зүйтэй зарцуулсан бол өдийд Монгол улс дотоодынхоо бүх хэрэгцээний ядаж 80 хувийг хангах үйлдвэрүүд босгоод зогсохгүй дотоодынхоо хэрэгцээг хангахуйц нефть боловсруулах үйлдвэр байгуулж чадах байлаа.
Гэвч тэрхүү их мөнгөний эргэн төлөлт, зарцуулалт зэргийг хянадаг ганц ч механизм Монгол улсад байхгүйгээс туйлын бага хэсэг нь иргэдэд халамж болж очоод дийлэнх нь цөөн хэдэн хүний данс руу орж тэрбумтнууд болгосон нь нууц биш. Жижигхэн эдийн засагтай манайх шиг улс орон уг нь дотоодынхоо нөөц боломжийг ашиглаж хөгжихөд ядах юмгүй. Гэтэл тэгэлгүй гадаадын зээл тусламжинд байнга найдсаар ирсэн нь хоолойгоо хэдэн давхар дээсээр ороогоод үзүүрийг улам чангалж байгаагаас ялгаагүй байдаг аж.
“Эрдэнэт” үйлдвэр байгаагүй бол өнгөрөө.
Коронагийн үеийн хүнд хэцүү үед социализмын үеэс үлдсэн цорын ганц үйлдвэр, саалийн үнээ “Эрдэнэт” л аминд орж байна. “Эрдэнэт” үйлдвэрийн мөнгөөр хэрэгжүүлсэн Засгийн газрын хөнгөлөлт тун удахгүй дуусна.
Тэр үед юу болох бол гэхээс ард иргэд яс хавталзаж байна. Бүх юмны үнэ сунайтал өссөн, дээр нь маш олон хүн ажилгүй орлогогүй болсон ийм нөхцөлд ард түмэн яаж амьдрах юм бэ бүү мэд. Аргаа барахдаа засгийн газрыг огцруулъя гэж хашгиралдах болов уу. Гэвч манай улсад нэг засгийг өөр нэгээр солиод өөрчлөгдсөн, тэр тусмаа амьдрал сайжирсан түүх байхгүй. Улс төрийн тогтворгүй байдал даамжрахаас өөр ямар ч үр дүнд хүргэдэггүй. Ёстой муу дээрээ муухай, муухай дээрээ улцан гэгчээр. Угаасаа тогтсон бодлогогүй, сул дорой засаг төр нь эв нэгдэлгүй хоорондоо хэмлэлдсэн хэдэн хүний талбар болдог.
Б.ЗУЛ
