“Жирийн иргэн банкнаас зээл авахын тулд зээл авахааргүй баян гэдгээ баталдаг” гэдэг явган шог бий. Нэг жишээ дурьдая, Банкууд өндөр настанд сарын 1.5 хувийн хүүтэй тэтгэврийн зээл олгодог. Жилийн 18 хувийн хүүтэй зээл гэсэн үг л дээ. Энэ нь манайд олгогдож буй хамгийн бага хүүтэй зээл юм.
Гэхдээ зүгээр явж очоод авчихгүй. Зургаан сарын тэтгэврээ урьдчилж, зээлээр авбал хүүнд нь нэг сарын тэтгэврээ суутгуулж, дээр нь батлан даагч гэх нэг хүнийг заавал хөлдөө чирэх шаардлагатай болдог. Уг нь өөрийнхөө тэтгэврийг л урьдчилж авч байгаа царай нь тэр. Гэтэл хэзээ мөдгүй өнхрөөд өгч магадгүй гэж хаширласандаа тэр юм уу банкууд урт хугацаагаар тэтгэврээ авч байгаа ахмадыг батлан даагчтай нь хамт бүртгэхийг илүүд үздэг.
За тэгээд, цалингийн зээл, хэрэглээний зээл, орон сууцны зээл бүгд шаардлага шалгуур өндөрсөөд л явчихна. Хэрвээ та орон сууцны зээлтэй бол дахин зээл авна гэдэг бүтэхгүй асуудал болж хувирна. Энэ бүгд бол иргэдэд тулгарч буй зээлийн асуудал юм. Мэдээж арилжааны банкууд өөрийн эрсдэлээ бодож, зээл хүсэгчид тохирсон шаардлага шалгуурыг тавьдаг байх. Харин энэхүү шалгуурыг нь нийт Монголчууд давж гарч чадахгүйд учир бий.
Тэгвэл УИХ-ын гишүүд, төрийн түшээд, төрийн байгууллагын удирдах албан тушаалтан, тэдгээрийн хамаатан садан, танил тал, найз нөхдөд болохоор зээл авах шиг хялбар зүйл байхгүй. Бүр зээл нь бараг хүүгүй гээд л бодчих. Жижиг дунд үйлдвэрлэлийг дэмжих сангийн зээл гэхэд л сарын 0.25 хувийн хүүтэй байдаг гээд л бодчих. Яг ийм хүүтэй 27 сан Засгийн газрын дэргэд үйл ажиллагаа явуулдаг ч иргэдэд тэрхүү зээл үнэртэх ч үгүй байгаа нь гол шалтгаан.
Уг нь эдгээр зээлийн санхүүжүүлэгч нь иргэд буюу татвар төлөгчид. Гэтэл өөрийнхөө санхүүжүүлсэн сангаас бараг л хүүгүй зээлээс нь багаханг хүртчихье гэхээр өдөр од олж харахтай адил бүтэшгүй асуудал. Тиймээс арилжааны банкууд, банк бус санхүүгийн байгууллагуудын хаалгыг тогшиж, сарын хүүнд хамаг орлогоо тушааж, амьдарч байна.
УИХ-ын гишүүн, түүний эхнэр, эхнэрийнх нь дүү, дүүгийнх нь амраг зээл авч болно. Бололгүй яах вэ. Хүн бүр тэгш эрхтэй гэж Үндсэн хуульд заасан байгаа шүү дээ. Гэхдээ тэд болохоор эрх мэдэл, албан тушаалаа ашиглаж, бага хүүтэй зээл авч болоод байдаг бид болохоор арилжааны банкны өндөр хүүнд тамираа тасартал дарлуулаад байдаг. Ийм л эрс тэс ялгаа байгаа учраас л иргэд, олон нийт бухимдаж, хэзээ мөдгүй дэлбэрчих гээд байна.
Үгүй бүр, бидний санхүүжүүлсэн сангаас бага хүүтэй зээл авч, өнөөх хөрөнгөө банк бус руу оруулж бидэнд өндөр хүүтэй зээлэх үйл ажиллагаа явуулж байсан гэж бодохоор л дургүй хүрээд байгаа юм чинь, яах вэ. Нөгөө Үндсэн хуулиар олгогдсон тэгш эрх хэнд үйлчлээд байгааг ойлгож чадашгүй л байна шүү.
Биднээс илүү эрх эдэлчихээд, бидний төлөө гэж “хуцаж” байгаа хүмүүсийг бид яаж уучлах вэ дээ.
